ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ
ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਹਿਨੀਇੱਟਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) (Malayalam: മോഹിനിയാട്ടം) ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਹਕ ਨਾਚ ਨੂੰ ਨਰਤਕੀਆਂ ਏਕਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਮੋਹਿਨੀ ਅਰਥਾਤ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅੱਟਮ ਯਾਨੀ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਉਤਪਤੀ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[1] ਇਹ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੱਠ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
[ਸੋਧੋ]
ਮੋਹਿਨਿਯਾਅੱਟਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਹਿਨੀ-ਅੱਟਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਔਰਤ ਅਵਤਾਰ "ਮੋਹਿਨੀ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੋਹਿਨੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਦੂਗਰੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਲੁਭਾਉਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ (ਚੰਗਿਆਈ) ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ(ਬੁਰਾਈ) ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੁਰਾਈ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ (ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਭਰਪੂਰ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬੜੇ ਭੜਕੀਲੇ ਕੱਪਡ਼ੇ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਣੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਹਿਨੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੰਗੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।[2]
ਮੋਹਿਨੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸਰਬਉੱਚ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ ਅਵਤਾਰ ਹੈ। ਅੱਤਮ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਤਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਜਾਂ ਨਾਚ। ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਦਾ ਨਾਚ" ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।[2][3]
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Mohiniyattam, The first reference to Mohiniyattam is found in 'Vyavaharamala' composed by Mazhamangalam Narayanan Namboodiri, of 16th century AD.
- ↑ 2.0 2.1 Reginald Massey 2004.
- ↑ Farley P. Richmond, Darius L. Swann & Phillip B. Zarrilli 1993.