ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ
ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ।
ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਦੀ ਸੰਖੇਪ 'ਚ ਜਾਣਕਾਰੀ :- ਰਾਗ - ਬੈਰਾਗੀ
ਥਾਟ- ਭੈਰਵ
ਸਮਾਂ-ਦਿਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰ (ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ)
ਅਰੋਹ- ਸ ਰੇ ਮ ਪ ਨੀ ਸੰ
ਅਵਰੋਹ-ਸੰ ਨੀ ਪ ਮ ਰੇ ਸ
ਪਕੜ- ਨੀ ਰੇ ਮ ਪ, ਨੀ ਪ, ਨੀ ਮ ਰੇ
ਵਾਦੀ- ਮਧ੍ਯਮ(ਮ)
ਸੰਵਾਦੀ-ਸ਼ਡਜ(ਸ)
ਸਮਾਨਾਰਥੀ-ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਭੈਰਵ
ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਰਾਗ - ਰੇਵਤੀ (ਕਰਨਾਟਿਕ)
ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ 'ਚ ਜਾਣਕਾਰੀ :-
| ਸੁਰ | ਗੰਧਾਰ (ਗ) ਅਤੇ ਧੈਵਤ(ਧ) ਵਰਜਿਤ
ਰਿਸ਼ਭ (ਰੇ) ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ (ਨੀ) ਕੋਮਲ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਸ਼ੁੱਧ |
| ਜਾਤੀ | ਔਡਵ-ਔਡਵ |
| ਥਾਟ | ਭੈਰਵ |
| ਵਾਦੀ | ਮਧ੍ਯਮ(ਮ) |
| ਸੰਵਾਦੀ | ਸ਼ਡਜ(ਸ) |
| ਸਮਾਂ | ਦਿਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰ |
| ਠੇਹਿਰਾਵ ਦੇ ਸੁਰ | ਸ; ਰੇ ;ਮ ; ਪ |
| ਮੁੱਕ ਅੰਗ | ਮ ਪ ਨੀ ਪ ਮ ਰੇ ; ਰੇ ਪ ਮ ਰੇ ਸ ; ਨੀ(ਮੰਦਰ)ਸ ਰੇ ਸ ; |
| ਅਰੋਹ | ਸ ਰੇ ਮ ਪ ਨੀ ਸੰ |
| ਅਵਰੋਹ | ਸੰ ਨੀ ਪ ਮ ਰੇ ਸ |
| ਪਕੜ | ਨੀ ਰੇ ਮ ਪ, ਨੀ ਪ, ਨੀ ਮ ਰੇ |
ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
[ਸੋਧੋ]- ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਵਣ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ।
- ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ।
- ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਸਪਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਗਾਇਆ-ਵਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਗ ਭੈਰਵ ਥਾਟ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ।
- ਬੈਰਾਗੀ (ਰਾਗ) , ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੈਰਾਗ ਭੈਰਵ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਰਾਗ ਹੈ।
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ -
- ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਸ ਰੇ ਮ ਪ ਨੀ ;
- ਮ ਨੀ ਪ ;ਨੀ ਪ ਮ ਪ ਰੇ ;
- ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਸ ਰੇ ਮ ਪ ਨੀ ਪ ;
- ਮ ਪ ਨੀ ਨੀ ਸੰ ;ਨੀ ਪ ਨੀ ਸੰ ਰੇੰ ਸੰ ;
- ਰੇੰ ਸੰ ਨੀ ਰੇ ਸੰ ਨੀ ਪ ਮ ;
- ਪ ਮ ਰੇ ਸ ; ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਸ ਰੇ ਸ
ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ (ਹਿੰਦੀ)
[ਸੋਧੋ]| ਗੀਤ | ਸੰਗੀਤਕਾਰ/
ਗੀਤਕਾਰ |
ਗਾਇਕ/
ਗਾਇਕਾ |
ਫਿਲਮ/ਸਾਲ |
|---|---|---|---|
| ਹਕ਼ ਅਲੀ
(ਕ਼ਵ੍ਵਾਲੀ) |
ਖ਼ਯ੍ਯਾਮ/
ਨਿਦਾ ਫ਼ਾਜ਼ਲੀ |
ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤੇਹ ਅਲੀ ਖਾਨ/
ਮੁਜਾਹਦ ਅਲੀ |
ਨਾਖੁਦਾ / 1981 |
| ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਜਿਯਾ ਨਾ ਲਾਗੇ | ਸ਼ੰਕਰ ਜੈ ਕਿਸ਼ਨ/ਰਾਜੇਂਦਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ | ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ | ਪਰਦੇ ਕੇ ਪੀਛੇ / 1971 |
ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ
[ਸੋਧੋ]| ਗੀਤ. | ਫ਼ਿਲਮ | ਸੰਗੀਤਕਾਰ | ਗਾਇਕ |
|---|---|---|---|
| ਆਈ ਲਵ ਮਾਈ ਇੰਡੀਆ | ਪਰਦੇਸ | ਨਦੀਮ-ਸ਼ਰਵਣ | ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ, ਹਰੀਹਰਨ, ਆਦਿੱਤਿਆ ਨਾਰਾਇਣ, ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ |
ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਗੀਤ ਰਾਗ ਰੇਵਤੀ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ,ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਬੈਰਾਗੀ ਭੈਰਵ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ।
| ਗੀਤ. | ਫ਼ਿਲਮ | ਸੰਗੀਤਕਾਰ | ਗਾਇਕ |
|---|---|---|---|
| ਇਲਮ ਸੰਗੀਤਮ ਅਥਿਲ | ਅਵਾਨ ਅਵਲ ਅਧੂ | ਐਮ. ਐਸ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ |
| ਮੰਧੀਰਾ ਪੁੰਨਗਾਈ | ਮਨਾਲ ਕਾਯਰੂ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਬੀ. ਐਸ. ਸਾਸੀਰਕਾ | |
| ਵਾਇਰਲ ਮੀਤਾਲ | ਪੇਨਾਈ ਸੋਲੀ ਕੁਟਰਾਮਿਲਈ | ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ | |
| ਮਾਰਗਾਥਾ ਮੇਗਾਮ | ਮੀਗਾਥੁਕਮ ਥਾਗਮ ਉੰਡੂ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ | |
| ਨਿਨੈਥਲ ਉਨਾਇਥਨ | ਉਨਦੀਦਥਿਲ ਨਾਨ (1986) | ਥਾਈਬਨ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ |
| ਆਨੰਦ ਠੱਗਮ | ਵਾ ਇੰਧਾ ਪੱਕਮ | ਸ਼ਿਆਮ | ਦੀਪਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ |
| ਕਨਾਵੂ ਓਂਦਰੂ | ਓਰੁ ਓਦਾਈ ਨਧਿਆਗਿਰਥੂ | ਇਲਯਾਰਾਜਾ | ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ |
| ਸੰਗੀਤਾ ਜਥੀਮੁੱਲਾਈ | ਕਾਧਲ ਓਵੀਅਮ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ | |
| ਦੁਰਗਾ ਦੁਰਗਾ | ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ | ਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾ | |
| ਅਦਾਡਾ ਅਘੰਗਾਰਾ ਅਰੱਕਾ ਕੈਗਲਿਲ | ਪਿਥਮਗਨ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ | |
| ਕੰਨੂਰੰਗੂ ਪੋਨਮਾਯਲੇ | ਈਦੂ ਨੰਮਾ ਆਲੂ | ਕੇ. ਭਾਗਿਆਰਾਜ | |
| ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਅਰੁਲ | ਥਾਈ ਨੀਏ ਥੁਨਾਈ | ਰਵਿੰਦਰਨ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾ |
| ਵਿਜ਼ੀਗਲ ਮੇਇਦਾਇਮ ਇਮੈਗਲ | ਕਿਲਿੰਜਾਲਗਲ | ਵਿਜੈ ਟੀ. ਰਾਜਿੰਦਰ | ਕਲਿਆਣ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ |
| ਕਾੱਖਾ ਕਾੱਖਾ | ਨਾਨ ਅਵਨੀਲਾਈ | ਵਿਜੇ ਐਂਟੋਨੀ | ਵਿਜੇ ਐਂਟੋਨੀ, ਚਾਰੁਲਤਾ ਮਨੀ, ਮੇਘਾ, ਵਿਨਯਾ, ਮਾਇਆ |