ਵਿਥਬਾਈ ਭਾਉ ਮੰਗ ਨਾਰਾਇਣਗਾਓਂਕਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਵਿਥਬਾਈ ਭਾਉ ਮੰਗ ਨਾਰਾਇਣਗਾਓਂਕਰ
ਤਸਵੀਰ:Photo of Vithabai Bhau Mang Narayangaonkar.jpg
ਜਨਮJuly 1935
ਪੰਧੇਰਪੁਰ, ਭਾਰਤ
ਮੌਤ15 ਜਨਵਰੀ 2002(2002-01-15) (ਉਮਰ ਗ਼ਲਤੀ: - ਲਈ ਕਾਰਜ ਸੰਖਿਆ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।)
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਭਾਰਤੀ
ਪੇਸ਼ਾਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰੀ ਕਲਾਕਾਰ

ਵਿਥਾਬਾਈ ਭਾਉ ਮੰਗ ਨਾਰਾਇਣਗਾਂਕਰ (ਜੁਲਾਈ 1935 - 15 ਜਨਵਰੀ 2002) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ[ਸੋਧੋ]

ਵਿਥਾਬਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਨ ਪੋਸ਼ਣ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੋਲਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਾਉ-ਬਾਪੂ ਮੰਗ ਨਾਰਾਇਣਗਾਂਕਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੜਕੀ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਖੁੱਡੇ ਨੇ ਟਰੂਪ ਲਗਾਇਆ। ਉਹ ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸ਼ੀਰੂਰ ਤਾਲਕ ਦੇ ਕਵਥੇ ਯਮਾਈ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਗਾਣਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਵਣਿਆ, ਗਾਵਲਾਣ, ਭੇਦਿਕ, ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗੁਜ਼ਰਦੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।[1]

ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਾਂ ਉਹ ਅਵਧੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਡਿਲਿਵਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼, ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਬੈਕ ਸਟੇਜ ਤੇ ਗਈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਭੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ. ਦਰਸ਼ਕ ਉਸਨੂੰ ਬੇਬੀ ਬੰਪ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਲੇਰ ਐਕਟ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਤੇ, ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਲਈ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਲਈ 1957 ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।[2] ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।[3] ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਬਿੱਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।[4]

ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਤਮਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਤਮਾਸ਼ਾ ਸਮਰਦੀਨੀ" (ਤਮਾਸ਼ਾ ਮਹਾਰਾਣੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[4][5]

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ "ਵਿਥਾਬਾਈ ਨਾਰਾਇਣਗਵਕਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਐਵਾਰਡ" ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਲਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 2006 ਤੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਹਨ। ਕਾਂਤਾਬਾਈ ਸਤਰਕਰ, ਵਸੰਤ ਅਵਸਰੀਕਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਲੋਚਨਾ ਨਲਵਾੜੇ, ਹਰੀਭਉ ਬਧੇ, ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮੰਗਲਾ ਬਨਸੋਦੇ (ਵਿਥਾਬਾਈ ਦੀ ਧੀ), ਸਾਧੂ ਪਾਤਸੁਤ, ਅੰਕੁਸ਼ ਖੱਡੇ, ਪ੍ਰਭਾ ਸ਼ਿਵਨੇਕਰ, ਭੀਮ ਸੰਗਵੀਕਰ, ਗੰਗਾਰਾਮ ਕਵਾਤੇਕਰ, ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਧਾਬਾਈ ਖੋਡੇ ਨਾਸਕਰ, ਮਧੂਕਰ ਨੇਰਾ। ਲੋਕ ਕਲਾ, ਲਵਾਨੀ ਅਤੇ ਤਮਾਸ਼ਾ[6] ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਲੋਕਸ਼ਮੀਰ ਬਸ਼ੀਰ ਮੋਮਿਨ ਕਵਾਟੇਕਰ[7] ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 2018 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Lakshmi, C.S. (3 February 2002). "Life and times of a kalakaar". The Hindu. Retrieved 23 August 2012. 
  2. "Bowing out - Indian Express". archive.indianexpress.com. Retrieved 2016-12-18. 
  3. Bendix, Regina F.; Hasan-Rokem, Galit (2012-03-12). A Companion to Folklore (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). John Wiley & Sons. ISBN 9781444354386. 
  4. 4.0 4.1 "Lavani Legend Vithabai is no more". The Times of India. Pune, India. Times News Network. 17 July 2002. Retrieved 23 August 2012. 
  5. "लाज धरा पाव्हणं...". marathibhaskar. 2012-03-03. Retrieved 2016-12-18. 
  6. [1]
  7. , https://www.esakal.com/pune/vithabai-narayangaonkar-award-momin-kawhetkar-163510