ਸ਼ੀਲਾ ਪਟੇਲ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
2011 World Water Week Opening Plenary Monday 11.jpg

ਸ਼ੀਲਾ ਪਟੇਲ (ਜਨਮ 1952), ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਆਫ ਏਰੀਆ ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰਜ਼ (SPARC) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪੱਕੇ ਵਾਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਕਾਲਤ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ 1984 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤਾ। SPARC ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਹੈ।[1] 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ  ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।[2]

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

1974 ਵਿੱਚ, ਪਟੇਲ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਤੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਨਾਗਪਾੜਾ ਨੇਬਰਹੁੱਡ ਹਾਊਸ ਨਾਮਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।[3]

ਸਪਾਰਕ[ਸੋਧੋ]

ਪ੍ਰੇਮਾ ਗੋਪਾਲਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਟੇਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਆਫ ਏਰੀਆ ਰਿਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰਸ (SPARC) ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਫੁੱਟਪਾਥ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਕਾਲਤ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਪਾਰਕ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤੀਜੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।[4] 2000 ਵਿੱਚ, ਸਪਾਰਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੇਬਾ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।[3]

ਸਮੂਹ[ਸੋਧੋ]

ਪਟੇਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਲੱਮ ਡਵੈਲਰਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (NSDF) ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਮਿਲਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਭਾਈਚਾਰਕ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਮਿਸ਼ਨ (JNNURM) ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਮੂਹ (NTAG) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਰਾਈਟਸ ਲਈ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੋਲੀਸ਼ਨ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੂਮੈਨ ਐਂਡ ਸ਼ੈਲਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸਵੈਮ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਯੋਗ (ਐਸਐਸਪੀ), ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪਟੇਲ ਸਲੱਮ ਡਵੈਲਰਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ 33 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ-ਅਧਾਰਿਤ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ।

ਅਵਾਰਡ[ਸੋਧੋ]

  • 2011: ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ[5]
  • 2009: ਡੇਵਿਡ ਰੌਕਫੈਲਰ ਬ੍ਰਿਜਿੰਗ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਵਾਰਡ
  • T00: ਅਨ-ਹੈਬਿਟਾ ਸਕ੍ਰੌਲ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਅਵਾਰਡ

ਚੁਣੀਂਦਾ ਕੰਮ [ਸੋਧੋ]

  • ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਵਿਜ਼ਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ-ਦੱਖਣੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਲਈ ਉਭਰਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਵਿੱਚ: ਰੌਬਰਟਸਨ-ਵਾਨ ਟ੍ਰਥਾ, ਕੈਰੋਲੀਨ ਯੇ. (ਈ.ਡਬਲਿਯੂ.): ਯੂਰੋਪ: ਬਾਹਰੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ (= Kulturwissenschaft interdisziplinär / ਅੰਤਰ-ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਧਿਐਨ ਬਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ, ਭਾਗ 5), ਬੈਡੇਨ -ਬੈਡਨ 2011 

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Development Gateway Foundation: Urban Development: Empowering Slum Dwellers: Interview with Sheela Patel Archived 2006-07-28 at the Wayback Machine., 7 September 2004
  2. "ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ". Archived from the original on 2012-11-04. Retrieved 2018-03-19. 
  3. 3.0 3.1 "Sheela Patel". edX. 2019. Retrieved 2019-04-03. 
  4. Development Gateway Foundation: Urban Development: Empowering Slum Dwellers: Interview with Sheela Patel, 7 September 2004
  5. "Archived copy". articles.timesofindia.indiatimes.com. Archived from the original on 4 November 2012. Retrieved 17 January 2022.  Unknown parameter |url-status= ignored (help)