ਬੜੇ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ
ਉਸਤਾਦ ਬੜੇ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ | |
|---|---|
| ਜਨਮ | 1935 |
| ਵੰਨਗੀ(ਆਂ) | ਖ਼ਿਆਲ ਗਾਇਕੀ |
| ਕਿੱਤਾ | ਗਾਇਕੀ |
| ਸਾਲ ਸਰਗਰਮ | 1945-ਹਾਲ |
ਉਸਤਾਦ ਬੜੇ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ (ਉਰਦੂ: استاد بڑے فتح علی خان) ਦਾ ਤਾਅਲੁੱਕ ਹਿੰਦ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਅਲੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ਨ ਗਾਈਕੀ ਨੂੰ ਦਾਦ ਤਹਸੀਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਾਰਡ ਐਲਗਨ ਨੇ ਅਲੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਜਰਨੈਲ ਅਤੇ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਰਨੈਲ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਅਲੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਬੇਟੇ ਉਸਤਾਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੇਟੇ ਹੋਏ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਤਾਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, ਉਸਤਾਦ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਹਾਮਿਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਗਵਾਲੀਆਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਤਾਦ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਿਹਾਜ਼ਾ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਬੜੇ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 | ਇਹ ਲੇਖ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
[ਸੋਧੋ]ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 1935 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਾਮਚੌਰਸੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।[1][2] ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਅਲੀ ਬਖਸ਼ ਜਰਨੈਲ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਸਾਥੀ, 'ਕਰਨਲ' ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।[3] ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ, ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਗਾਇਕ ਸਨ।[4][5] ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ 'ਕਰਨਲ' ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਪਡੜਦਾਦਾ ਮੀਆਂ ਕੱਲੂ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਲੂ-ਮੀਆ ਖਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੀਰ ਕੁਤੁਬ ਬਖਸ਼ ਤਨਰੁਸ ਖਾਨ ਤੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੱਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।[6][1][7]
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ
[ਸੋਧੋ]- 1969 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਅਵਾਰਡ (ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ) [2][7]
- ਤਮਘਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ (ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦਾ ਤਗਮਾ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ [2]
- ↑ 1.0 1.1 "Ustads Amanat Ali Khan and Fateh Ali Khan". The Friday Times (newspaper). 30 May 2014. Retrieved 27 November 2018.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 Adnan Lodhi (5 January 2017). "Ustad Fateh Ali Khan dead at 82". The Express Tribune (newspaper). Retrieved 27 November 2018.
- ↑ "Remembering Ustad Fateh Ali Khan, Patriarch of the Patiala Gharana". The Wire. Retrieved 2021-10-04.
- ↑ "Ustad Amanat Ali Khan". emipakistan.com. 2015. Archived from the original on 15 February 2022. Retrieved 2022-02-15.
- ↑ Kaur, Amarjot (August 2, 2014). "Lend him your ears". tribuneindia.com. Retrieved 2022-02-16.
- ↑ "Search Results for Paṭiālā gharānā - Oxford Reference". Oxford Reference (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਅਮਰੀਕੀ)). Retrieved 2021-10-04.
- ↑ 7.0 7.1 Peerzada Salman and Shoaib Ahmed (5 January 2017). "Patiala Gharana loses another famous son (obituary of Bade Fateh Ali Khan)". Pakistan: Dawn. Retrieved 27 November 2018.