ਅਤਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਯਵੇਸ ਸੈਂਟ ਲੌਰੇਂਟ ਦੁਆਰਾ ਅਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਤਲ

ਪਰਫਿਊਮ (ਇਤਰ ਜਾਂ ਅਤਰ ਵੀ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) (ਫਰਾਂਸੀਸੀ: ਪੈਰਾਫੁਮ) ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: parfum ਸੁਗੰਧਿਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ, ਫਿਕਸਿ਼ਟਸ ਅਤੇ ਸੌਲਵੈਂਟ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਰੀਰ, ਜਾਨਵਰ, ਭੋਜਨ, ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਜੀਵਤ-ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੁਗੰਧ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਖੁਦਾਈਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਪੁਰਾਣੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਨੀਲੀਨ ਜਾਂ ਕੌਮਾਰਨ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਅਦਰਸ਼ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੱਝ ਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਗੰਧਤਾਂ ਤੋਂ ਖੁਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਮਿਸਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 4 ਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਲੀ ਦਾ ਅਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਅਾ ਸੀ

ਅਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਲਾਤੀਨੀ "ਪਰਫੁਮੈਅਰ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਇਸ ਤੋਂ ਪੀਣਾ" ਪਰਫੂਮਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਫਿਊਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੋਮੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ[1] ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਮਿਲਸੀਨੀਅਮ ਦੀ ਇਕ ਕਿਲੋਂਸ਼ੀਲ ਟੈਪਲਿਟ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਸੁਗੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕੈਮਿਸਟ ਵਿਚ ਤਪੂਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਔਰਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧਤਾਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੈਲਮੁਸ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ, ਫਿਰ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਵਾਪਸ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾਂ ਹੈ।.[2]

ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਇੰਦੂਸ ਸਭਿਅਤਾ (3300 ਈ. - 1300 ਬੀ.ਸੀ) ਵਿਚ ਅਤਰ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਡਿਸਟਿਲਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਠ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਸੁਸੁਤਰ ਸੰਤੁਤਾ[3] ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2003[4] ਵਿਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੌਰਗੋਸ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤਰ ਲੱਭੀ ਸੀ। ਪਰਫਿਊਮ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 4000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ। 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਮੀਟਰ (3,230 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਫੈਕਟਰੀ[4] ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 60 ਸਟਾਈਲਜ਼, ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ, ਫਿਨਲਾਂ ਅਤੇ ਅਤਰ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਫਿਊਮਰੀ ਵਿਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਦਾਮ, ਧਾਲੀ, ਮਿਰਟਲ, ਕਨਫੀਰੀ ਰਾਈਨ, ਅਤੇ ਬਰਗਾਮੋਟ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫੁੱਲ।[5]

ਈਰਟੂਸਕਨ ਅਤਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੀਟ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸਿਰ ਵਰਗਾ, ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ।

9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਕੈਮਿਸਟ ਅਲ-ਕਿਂਦੀ (ਅਲਕੁੰਡਸ) ਨੇ ਪਰਫਿਊਮ ਅਤੇ ਡਿਸਟਿਲਸ਼ਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਤੇਲ, ਸੈਲਵਾਂ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਲਈ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਕਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਅਰਾਮਬਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਲਬੀਬੀਕ (ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਅਰਬੀ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ[6][7]) ਲਈ 107 ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. [ਗ੍ਰੀਕ ἄμβιξ, "ਕੱਪ", "ਬੀਕਰ" ਤੋਂ[8][9]] ਸਿਨੀਸਿਯੁਸ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ )[10]

ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਕੈਮਿਸਟ ਇਬਨ ਸਿਨਾ (ਜੋ ਵੀ ਅਵੀਸੇਨਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ਨੇ [[ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਕੱਢਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅੱਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੌਂਪਹਿਲਾਂ ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਕੁਚਲਿਆ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਜਾਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੋਜ਼ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਕੱਚਾ ਸਾਮੱਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਸਟਿਲਨੇਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤਰ ਮਹਿਕਮਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਕਾਸ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ।

ਸੁਗੰਧਤ ਦੀ ਕਲਾ 1221 ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਫਲੋਰੈਂਸ, ਸਾਂਟਾ ਮਾਰੀਆ ਡੇਲ ਵਿਗੀ ਜਾਂ ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਨਾਵਲਾ ਦੇ ਮੱਠ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਹੰਗਰੀਜ਼ ਨੇ 1370 ਵਿਚ ਇਕ ਅਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈੱਥ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ - ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੇ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਸੁੱਕੇ ਤੇਲ - ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੰਗਰੀ ਵਾਟਰ. ਰੀਨੇਸਤਾ ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਕੈਥਰੀਨ ਡੀ ਮੈਡੀਸੀ (1519-1589), ਰੇਨੇ ਫਲੋਰੈਨਟੀਨ (ਰੇਨਾਟੋ ਆਈਲ ਫੋਰੇਨਟੀਨੋ) ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਮਸਤੀ, ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਇਤਾਲਵੀ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਇਕ ਗੁਪਤ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਾਰਮੂਲੇ ਚੋਰੀ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਰੈਨੇ ਦੇ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਗਿਆ। 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

16 ਵੀਂ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮੀਰ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇਕਦੇ ਨਹੀਂ ਨਹਾਉਣਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਸ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਤਰ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। 1693 ਵਿੱਚ, ਇਤਾਲਵੀ ਨਾਈ ਜੀਓਵਨੀ ਪਾਓਲੋ ਫੈਮਿਨੀਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤਰ ਐਂਡਰਬੀਬੀਲਸ[11] ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅਤਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਏ ਡੀ ਡੀ ਕੋਲੋਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਭਾਣਜੇ ਜੋਹਾਨ ਮਾਰੀਆ ਫ਼ਰਨੀਨਾ (ਜਿਓਵਨੀ ਮਾਰੀਆ ਫਾਰੀਨਾ) ਨੇ 1732 ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।[12]

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਸਿਸ ਖੇਤਰ, ਸਿਸਲੀ ਅਤੇ ਕੇਲਬ੍ਰਿਆ (ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ) ਵਧੀਆਂ ਅਤਰ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਨਾਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Strathern, Paul (2000). Mendeleyev's Dream – The Quest For the Elements. New York: Berkley Books. ISBN 0-425-18467-6. 
  2. Levey, Martin (1973). Early Arabic Pharmacology: An Introduction Based on Ancient and Medieval Sources. Brill Archive. p. 9. ISBN 90-04-03796-9. 
  3. A.K. Sharma; Seema Wahad; Raśmī Śrīvāstava (2010). Agriculture Diversification: Problems and Perspectives. I. K. International Pvt Ltd. p. 140. 
  4. 4.0 4.1 Roach, John (29 March 2007). "Oldest Perfumes Found on "Aphrodite's Island"". Archived from the original on 12 October 2013. Retrieved 21 June 2014. 
  5. "Ancient Perfumes Recreated, Put on Display in Rome". Fox News. 
  6. al-Hassani, Woodcok and Saoud (2006) 1001 Inventions; Muslim Heritage in Our World, FSTC, p.22.
  7. M. Ullmann (1986), "AL-KĪMIYĀ", The Encyclopaedia of Islam, 5 (2nd ed.), Brill, p. 111b 
  8. E. Wiedemann; M. Plessner (1986), "AL-ANBĪḲ", The Encyclopaedia of Islam, 1 (2nd ed.), Brill, p. 486a 
  9. Henry George Liddell, ed. (1897), "ἄμβιξ", Greek-English Lexicon (8th ed.), Harper & Brothers, p. 73 
  10. Marcellin Berthelot (1889), Introduction à l'étude de la chimie des anciens et du moyen âge, Steinheil, p. 164, http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3815b 
  11. Compare: Pepe, Tracy (2000). So, What's All the Sniff About?: An In-Depth Plea for Sanity and Equal Rights for Your Sense of Smell, Our Most Neglected and Endangered Sense. So Whats all the Sniff about. p. 46. ISBN 9780968707609. Retrieved 2015-07-11. In 1693 an Italian, Giovanni Paolo de Feminis created a fragrance called "Aqua Mirabilis". This fragrance was said to have therapeutic properties to aid with headaches and heart palpitations. It was designed as a non-gender aroma that would enhance one's mood. 
  12. "A Brief History of Men's Cologne – Discover the History of Men's Fragrances-COLOGNE BLOG". COLOGNE BLOG. Archived from the original on 3 February 2014.