ਅਰਨਯਾਨੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਅਰਨਯਾਨੀ
ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ
Affiliationਦੇਵੀ
Symbolsਝਾਂਜਰਾ, ਦਰਖਤ, ਜਾਨਵਰ
Consortਰੇਵੰਤਾ
Mountਘੋੜਾ

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਅਰਨਯਾਨੀ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।

ਅਰਨਯਾਨੀ ਬਾਰੇ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਖਿਆਤਮਿਕ ਭਜਨ ਦਰਜ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਜਨ ਵਿੱਚ, ਜਾਚਕ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਡਰ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਬਗੈਰ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭਟਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਵਾਲੀ ਝਾਂਜਰਾਂ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਘੱਟ ਹੀ ਦਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੇ ਛਣਕਾਹਟ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।[1] ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਜਨ ਨੂੰ ਤਾਈਤੀਰਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੰਮ ਦੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[2]

ਅਰਨਯਾਨੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬੋਨੋਬੀਬੀ, ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਵਾਨਾਡੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਨਾਦੁਰਗਾ ਵਰਗੇ ਜੰਗਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਨਯਾਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੰਦਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਰਰਾ, ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਨਯਾਨੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[3]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ Rigveda, ਰਾਲਫ਼ H. T. Griffith, 1973. ਗੀਤ CXLVI, ਪੰਨਾ 640
  2. Muir, John (1870). Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India. London: Trubner and Co. p. 422. 
  3. Dalal, Roshen (2010). The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths. India: Penguin Books India. p. 28.