ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਕੋਰਟ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਕੋਰਟ (ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ)[1] ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਹੈ ਜੋ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੈਗ ਵਿਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਪਰਾਧ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਆਈਸੀਸੀ ਕੋਲ ਵਿਅਕਤੀਆਂ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਨਿਆਂਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈਸੀਸੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦ ਕੌਮੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਭਾ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ ਕੋਰਟ ਨੇ 1 ਜੁਲਾਈ 2002 ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਰੋਮ ਸਟੈਚਿਊਟ ਲਾਗੂ ਸੀ। ਰੋਮ ਸਟੈਟਿਊਟ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸੰਧੀ ਹੈ ਜੋ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ ਜੋ ਰੋਮ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ, ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਸਦੱਸ ਰਾਜ ਬਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, 123 ਰਾਜ ਹਨ ਜੋ ਰੋਮ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ।

ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅੰਗ ਹਨ: ਪ੍ਰੈਸੀਡੈਂਸੀ, ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਪ੍ਰੌਸੀਕੁਆਟਰ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਜੱਜ ਹਨ ਜੋ ਜੂਡੀਸ਼ੀਅਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਦਾਲਤ ਅੱਗੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੌਸੀਕੁਆਟਰ ਦਾ ਦਫਤਰ ਪ੍ਰੌਸੀਕੁਆਟਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਜਿਸਟਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਜੋ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ, ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਇਕਾਈ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਬਚਾਅ ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੌਸੀਕੁਆਟਰ ਦੇ ਦਫਤਰ ਨੇ ਦਸ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਜਾਂਚਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਹੋਰ 11 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 39 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦੇ ਬਾਗੀ ਆਗੂ ਜੋਸਫ਼ ਕੌਨੀ, ਸੁਡਾਨਜ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਓਮਾਰ ਅਲ ਬਸ਼ੀਰ, ਕੇਨਿਯਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਉਹਰੂ ਕੇਨਿਆਟਾ, ਲੀਬਿਯਨ ਲੀਡਰ ਮੁਖੀ ਗੱਦਾਫੀ, ਆਈਵੋਰੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲੌਰੇਂਟ ਜੀਬਾਗਬੋ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੀਨ ਪੇਰੇਰੇ ਬੱਬਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਢਾਂਚਾ[ਸੋਧੋ]

ਆਈਸੀਸੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰੋਮ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹਨ।[2]

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਮ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਸੋਧਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਰਟ ਆਪ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚਾਰ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ: ਪ੍ਰੈਸੀਡੈਂਸੀ, ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਪ੍ਰੌਸੀਕੁਆਟਰ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰੀ।[3]

ਅਧਿਕਾਰਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ[ਸੋਧੋ]

ਰੋਮ ਸਟੈਟਿਊਟ ਨੂੰ ਇਹ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਮਾਪਦੰਡ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਾਖਲਾ ਲੋੜਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਰੋਮ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਦਾਲਤੀ ਲੋੜਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਕੇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ: (1) ਵਿਸ਼ੇ-ਅਧਿਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ (ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਅਪਰਾਧ ਹਨ), (2) ਖੇਤਰੀ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ (ਜਿੱਥੇ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨਬੱਧ ਕੀਤਾ), ਅਤੇ (3) ਸਥਾਈ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ (ਜਦੋਂ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ)।

ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ[ਸੋਧੋ]

ਅਨੁਛੇਦ 7 ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਹਮਲੇ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਨਾਗਰਿਕ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਜਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਹਮਲੇ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਚਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ"।[4] ਲੇਖ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ 16 ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਪਰਾਧ:[5]

ਕਤਲ, ਬਰਬਾਦੀ, ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਜਾਂ ਜਬਰੀ ਤਬਾਦਲੇ ਕੈਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ, ਅਤਿਆਚਾਰ, ਤਸ਼ੱਦਦ, ਬਲਾਤਕਾਰ, ਜਿਨਸੀ ਗੁਲਾਮੀ, ਵੇਸਵਾ ਜਬਰਦਸਤ ਗਰਭ, ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੈਕਟੀਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ, ਜ਼ੁਲਮ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਗੁਪਤ, ਨਸਲਵਾਦ, ਹੋਰ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. International Criminal Court is sometimes abbreviated as ICCt to distinguish it from several other organisations abbreviated as ICC. However the more common abbreviation ICC is used in this article.
  2. International Criminal Court. "Assembly of States Parties". Archived from the original on 18 January 2008. Retrieved 3 January 2008. . Retrieved 2 January 2008.
  3. International Criminal Court. Structure of the Court Archived 25 May 2012 at Archive.is, ICC website. Retrieved 16 June 2012
  4. Rome Statute, Article 7.
  5. "Elements of Crimes" (PDF). ICC. 2011. Retrieved 28 September 2014.