ਆਇਸ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗ਼ਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਆਇਸ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗ਼ਮ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਬਾਬਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।

ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵੰਸ਼[ਸੋਧੋ]

ਅਈਸ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਤਾਮੁਰਿਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਮਿਰਜ਼ਾ (ਸਮਰਕੰਦ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰਾ ਦੇ ਰਾਜੇ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁਤੁਕ ਬੇਗਮ ਦੀ ਤੀਜੀ ਬੇਟੀ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਸ਼ਾ ਬਿੰਟ ਅਬੀ ਬਕਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਆਇਸ਼ਾ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।[1]

ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਤੈਮੂਰਿਡ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਅਬੂ ਸਈਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਆਇਸ਼ਾ ਦੇ ਚਾਚੇ ਵਿੱਚ ਫਰਗਾਨਾ ਘਾਟੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਮਿਰਜ਼ਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ, ਬਾਬਰ (ਆਇਸ਼ਾ ਦਾ ਭਵਿੱਖੀ ਪਤੀ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਖਾਨਜ਼ਾਦਾ ਬੇਗਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ।

ਵਿਆਹ[ਸੋਧੋ]

ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਇਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ, ਬਾਬਰ, ਹੋ ਉਮਰ ਸ਼ੇਖ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਸੀ, ਕੁਤਲੂਘ ਨਿਗਰ ਖਾਨਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਰਾ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਇਹ ਮੰਗਣੀ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਰਕੰਦ ਵਿੱਚ 1488 'ਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਬਾਬਰ ਖ਼ੁਦ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਆਇਸ਼ਾ ਨੇ 11 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਗਸਤ 1499 ਵਿੱਚ ਖੋਜੰਦ ਵਿਖੇ ਬਾਬਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਫਰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਬਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰਗਨਾ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸ ਜਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਬਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ [ਆਇਸ਼ਾ] ਪ੍ਰਤੀ ਮਾੜਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਸੀ, ਨਰਮਾਈ ਅਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ, ਪੰਦਰਾਂ, ਵੀਹ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।"[2] ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[3] ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਮਾਸੀ ਅਤੇ ਸੱਸ ਕੁਤੱਲੂਗ ਨਿਗਰ ਖਾਨੂਮ ਉਸ (ਬਾਬਰ) 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ("ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੰਜਿੰਗਜ਼" ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨਨੇਟ ਬੇਵਰਜ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਭੇਜਦੀ ਸੀ।[4] ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਬਰ ਉਸ 'ਚ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਧੀ, ਫਖਰ-ਉਨ-ਨੀਸਾ, ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 1501 ਵਿੱਚ ਸਮਰਕੰਦ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਜਾਂ ਚਾਲੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਗ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।[5]


ਤਲਾਕ[ਸੋਧੋ]

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਨੇੜਲੇ ਸਨ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬਾਬਰ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1503 ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਾਬਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਰਬੀਆ ਸੁਲਤਾਨ ਬੇਗਮ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।[6]


ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Urubshurow, Victoria Kennick (2008). Introducing world religions. Providence, Utah: Journal of Buddhist Ethics Online Books. p. 6. ISBN 9780980163308. 
  2. abridged, translated from the Turkish by Annette Susannah Beveridge; edited; Hiro, introduced by Dilip (2006). Babur Nama : journal of Emperor Babur (1.publ. ed.). New Delhi: Penguin Books. p. 31. ISBN 9780144001491. 
  3. Harold, Lamb (2010). Swords from the East. University of Nebraska Press. p. 364. ISBN 9780803229723. 
  4. "The London Literary Gazette and Journal of Belles Lettres, Arts, Sciences". H. Colburn. 1827: 22. 
  5. Shyam, Radhey (1978). Babar. Janaki Prakashan. p. 105. 
  6. Babur (Emperor of Hindustan) (1826). Waddington, Charles, ed. Memoirs of Zehir-Ed-Din Muhammed Baber: Emperor of Hindustan. Longman, Rees, Orme, Brown, and Green. p. 22.