ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ
ਭਾਰਤ
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ
ਥਾਈਲੈਂਡ
ਅਲ ਸੈਲਵਾਡੋਰ
ਕੋਲੰਬੀਆ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਪੁਰਤਗਾਲ
ਈਥੋਪੀਆ

ਇੱਕ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ, ਰਵਾਇਤੀ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਰਿਕਸ਼ੇ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲ ਰਿਕਸ਼ੇ ਦਾ ਮੋਟਰ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਟੋ ਤਿੰਨ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਝੁਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੁਕ-ਟੁਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੀਮੇਕਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜਿਸਦੇ ਚਾਰ ਪਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ (ਜੋ ਕਿ ਲੀਨ) ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਲਰ (ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।

ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਕ ਵਾਹਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਉਪ ਉਪ੍ਰੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ।

ਬਜਾਜ ਆਟੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। [1]

ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ[ਸੋਧੋ]

ਮੂਲ[ਸੋਧੋ]

ਜਾਪਾਨ ਨੇ 1934 ਤੋਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 20,000 ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ, 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿਕੋਣੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ।

1947 ਵਿਚ ਪਿਰਾਗਿਓ ਵਿਚ ਜਹਾਜ਼ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਅਤੇ ਵੈਸਪਾਏ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਆਰਡੀਨੋ ਡੀ ਅਸੈਕਾਨਿਓ ਨੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਜੰਗੀ ਆਰਥਿਕ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਪਹੀਆ ਵਪਾਰਕ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਪਿਗਜੀਓ ਏਪੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਦਾ ਦਹਾਹਾਟਸੂ ਮਿਡੈਗ ਦੇ ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ 1957 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

ਡਿਜ਼ਾਈਨ[ਸੋਧੋ]

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਕਿਸਮਾਂ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਫਰਕ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ੀਟ-ਮੈਟਲ ਬਾਡੀ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪਹੀਏ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਫਰੇਮ ਹੈ; ਡਰਾਪ-ਡਾਊਨ ਸਾਈਡ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਕੈਨਵਸ ਛੱਤ; ਡ੍ਰਾਈਵਰ ਲਈ ਮੋਹਰੇ ਤੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੈਬਿਨ (ਕਈ ​​ਵਾਰ ਆਟੋ-ਕੰਧ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ), ਹੈਂਡਲਬਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਲ, ਮੁਸਾਫਿਰ, ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੋਹਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਥਾਨ।

ਇੰਜਣ[ਸੋਧੋ]

ਦੈਹਤਸੂ ਈ-ਸੀਰੀਜ਼ ਇੰਜਣ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਵਿਚ ਆਮ ਹਨ.[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

ਏਸ਼ੀਆ [ਸੋਧੋ]

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼[ਸੋਧੋ]

ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ "ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ."
ਲਾਓਸ ਵਿੱਚ ਟੁਕ-ਟੂਕ ਟੈਕਸੀ ਸਾਈਡਕਾਰ

ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ (ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ "ਬੇਬੀ ਟੈਕਸੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ "ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ" ਆਪਣੇ ਈਂਧਨ ਸਰੋਤ, ਕੰਪਰੈੱਸਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਕਾਰਨ) ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਸਪੀਡ ਕਾਰਨ। ਉਹ ਤੰਗ, ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਸੜਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਢਕਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[2]

ਢਾਕੇ ਵਿਚ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਨਵਰੀ 2003 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਵਾਇਤੀ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ; ਸਿਰਫ ਨਵੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ-ਪਾਵਰ ਮਾਡਲਾਂ (ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ.) ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ. ਨੂੰ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਮੀਟਰ ਬਿਲਟ-ਇਨ ਹੈ।[3] 

ਫਰਹਦ ਇਲਿਆਸ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਆਦਿਲ ਅਲੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ਟਰਬੋ-ਸਪੀਡ ਇੰਜਣ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1940 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ[ਸੋਧੋ]

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੱਕਰ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵੀ ਆਮ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।[4]

ਛੋਟੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਲੰਬੇ ਦੂਰੀ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹਨ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ (ਅਕਸਰ "ਆਟੋ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਸਸਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਆਧੁਨਿਕ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਕੰਪਰੈਸਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ.) ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[5]

ਰਵਾਇਤੀ ਆਟੋ ਰੇਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਹਾਰਲੇ-ਡੈਵਿਡਸਨ ਇੰਜਣ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਾਤ-ਪੋਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੁਣ-ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹਾਬਲ-ਡੇਵਿਡਸਨ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟਾਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਉਦਮੀ ਚਾਲਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਈਕ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ, ਇੱਕ ਗੀਅਰ ਬੌਕਸ (ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਲੀਜ਼ ਜੀਪ ਤੋਂ) ਤੇ ਜੋੜੇ ਗਏ, ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਜੋ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੇਲਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਅਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਿਹਾਰਕ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ 1998 ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੇ ਅਖੀਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਫਾਟਾ-ਫਾਤਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵਾਰੰਟ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।[6][7][8][9]

ਨੋਟਸ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. https://www.economist.com/news/business/21596993-motorised-rickshaw-despite-official-disapproval-becoming-ubiquitous-tuk-tuking
  2. Lane, Jo. "Asia's love affair with the rickshaw". asiancorrespondent.com. asiancorrespondent.com. Retrieved 2015-07-30. 
  3. "Police purge for Dhaka rickshaws". BBC Mews. December 20, 2002. Retrieved 2011-03-22. 
  4. Pippa de Bruyn; Keith Bain; David Allardice; Shonar Joshi. Frommer's India (Fourth ed.). 2010: John Wiley and Sons. pp. 15, 57, 156. ISBN 0470645806. 
  5. Pippa de Bruyn; Keith Bain; David Allardice; Shonar Joshi. Frommer's India (Fourth ed.). 2010: John Wiley and Sons. pp. 57–58, 110. ISBN 0470645806. 
  6. Remembering Delhi's phat-phatis
  7. Transportation through the ages in Shahjahanabad
  8. The Phatphatis of Delhi
  9. Phat Phatis of Delhi

ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ[ਸੋਧੋ]