ਆਸਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ

ਸੁਵਿਧਾਪੂਰਵਕ ਇੱਕ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਕੇ ਬੈਠਣ ਨੂੰ ਆਸਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਆਸਨ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲੱਬ ਹੈ - ਬੈਠਣਾ , ਬੈਠਣ ਦਾ ਆਧਾਰ , ਬੈਠਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਆਦਿ ।

ਪਾਂਤਜਲ ਯੋਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਵ੍ਰੱਤ ਅਸ਼ਟਾਂਗਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਤੀਸਰੀ ਅਤੇ ਗੋਰਕਸ਼ਨਾਥਾਦਿ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਡੰਗਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ । ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ , ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੁਖ ਲਈ ਇਸ ਕਰਿਆ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।

ਵੱਖਰਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ - ਉੱਚ ਸਿਹਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ , ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ , ਪ੍ਰਾਣਾਇਆਮਾਦਿ ਉੱਤਰਵਰਤੀ ਸਾਧਨਕਰਮੋਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ , ਸਥਿਰਤਾ , ਸੁਖ ਫਰਜ ਆਦਿ । ਪੰਤਜਲਿ ਨੇ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਹੈ । ਪ੍ਰਇਤਨਸ਼ੈਥਿਲਿਅ ਅਤੇ ਈਸਵਰ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਗਾਉਣ ਵਲੋਂ ਇਸਦੀ ਸਿੱਧਿ ਬਤਲਾਈ ਗਈ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਸਿੱਧ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਦਵੰਦਵੋਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ । ਪਰ ਪਤੰਜਲਿ ਨੇ ਆਸਨ ਦੇ ਭੇਤਾਂ ਦਾ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆੱਖਾਤਾਵਾਂਨੇ ਅਨੇਕ ਭੇਤਾਂ ਦਾ ਚਰਚਾ ( ਜਿਵੇਂ - ਪਦਮਾਸਨ , ਭਦਰਾਸਨ ਆਦਿ ) ਕੀਤਾ ਹੈ । ਇਸ ਆਸਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਲੱਗਭੱਗ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਧਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ( ਅਹਿਰਬੁਧੰਨਿ , ਵਵੈਸ਼ਣਵ ਵਰਗੀਸੰਹਿਤਾਵਾਂਅਤੇ ਪਾਂਚਰਾਤਰ ਜਿਵੇਂ ਵਵੈਸ਼ਣਵ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਠਯੋਗਪ੍ਰਦੀਪਿਕਾ , ਘੇਰੰਡਸੰਹਿਤਾ , ਆਦਿ ) ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।