ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਆਸ਼ਾ ਦੇਵੀ ਆਰਿਆਨਾਇਕਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਆਸ਼ਾ ਦੇਵੀ ਆਰਿਆਨਾਇਕਮ
ਜਨਮ1901
ਲਾਹੌਰ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ
ਮੌਤ1972 (ਉਮਰ 70–71)
ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਈ. ਆਰ. ਡਬਲਿਊ. ਅਰਾਨਇਕਾਮ
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾਫਾਨੀ ਭੂਸ਼ਣ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਸਰਜੁਬਾਲਾ ਦੇਵੀ
ਪੁਰਸਕਾਰਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1954)

ਆਸ਼ਾ ਦੇਵੀ ਆਰਿਆਨਾਇਕਮ (1901–1972)[1] ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸੀ।[2][3] ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸੇਵਾਗ੍ਰਾਮ [4] ਅਤੇ ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਦੇ ਭੂਦਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।[5]

ਜੀਵਨ

[ਸੋਧੋ]

ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1901 ਵਿੱਚ, ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਫਾਨੀ ਭੂਸ਼ਣ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਅਤੇ ਸਰਜੂਬਾਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐੱਮ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਅਤੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ERW ਅਰਨਇਕਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।[2][3] ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਰਧਾ ਦੇ ਸੇਵਾਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਵਾੜੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਈ ਤਾਲੀਮ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਤਾਲੀਮੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।[2][3] ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ,[6] ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।

ਆਸ਼ਾ ਦੇਵੀ ਅਰਨਇਕਾਮ ਨੇ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਦਿ ਟੀਚਰ: ਗਾਂਧੀ [7] ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਸੇਨਾ: ਡਾਈ ਇੰਦੀਸ਼ ਫ੍ਰੀਦੇਨਸਵਹਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।[8] ਦੋਵੇਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ।

1972 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।[1]

ਹਵਾਲੇ

[ਸੋਧੋ]
  1. 1.0 1.1 "Boston University". Boston University. 2015. Retrieved 31 March 2015.
  2. 2.0 2.1 2.2 L. C. Jain (1998). The City of Hope: The Faridabad Story. Concept Publishing Company. p. 330. ISBN 9788170227489.
  3. 3.0 3.1 3.2 Aijazuddin Ahmad, Moonis Raza (1990). An Atlas of Tribal India. oncept Publishing Company. p. 472. ISBN 9788170222866.
  4. Geoffrey Carnall (2010). Gandhi's Interpreter: A Life of Horace Alexander. Edinburgh University Press. p. 314. ISBN 9780748640454.
  5. Bikram Sarkar (1989). Land Reforms in India, Theory and Practice. APH Publishing. p. 275. ISBN 9788170242604.
  6. "Padma Shri" (PDF). Padma Shri. 2015. Archived from the original (PDF) on 15 October 2015. Retrieved 11 November 2014.
  7. Asha Devi Aryanayakam (1966). The Teacher: Gandhi. Bharatiya Vidya Bhavan. p. 37.
  8. Asha Devi Aryanayakam (1958). Shanti-Sena: die indische Friedenswehr. Freundschaftsheim.

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

[ਸੋਧੋ]
  • Asha Devi Aryanayakam (1966). The Teacher: Gandhi. Bharatiya Vidya Bhavan. p. 37.
  • Asha Devi Aryanayakam (1958). Shanti-Sena: die indische Friedenswehr. Freundschaftsheim.