ਈ- ਗੌਰਮਿੰਟ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search


ਈ-ਗੌਰਮਿੰਟ ( ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਛੋਟਾ ਰੂਪ) ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਆਦਿ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਚਾਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ (ਸੀ ਟੂ ਜੀ), ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ (ਜੀ ਟੂ ਜੀ) ਵਿਚਕਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ (ਜੀ ਟੂ ਸੀ), ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ (ਜੀ 2 ਈ) ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ / ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰਿਆਂ (ਜੀ 2 ਬੀ) ਦਰਮਿਆਨ ਡਿਜੀਟਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਈ-ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: [1] ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹਰ ਪੱਧਰ (ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ / ਪ੍ਰਾਂਤ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ) ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈਸੀਟੀ) (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ) ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰੀ-ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਬੀਪੀਆਰ) ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਜੈਵਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। [2]

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ[ਸੋਧੋ]

ਈ- ਗੌਰਮਿੰਟ ਨੂੰ ਈ-ਸਰਕਾਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਾਰ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਕਾਰ, ਔਨਲਾਈਨ ਗੌਰਮਿੰਟ, ਜੁੜੀ ਸਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2014 ਤਕ, ਓ.ਈ.ਸੀ.ਡੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਗਵਰਨੈਂਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਈ-ਗੌਰਮਿੰਟ 'ਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਈ-ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਸੀ। [3] ਕਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਗੌਰਮਿੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡਾ ਡਾਟਾ, ਸਵੈਚਾਲਨ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ । [4]

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ[ਸੋਧੋ]

ਈ- ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ (ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਕਾਰ ) ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ "ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਵੈੱਬ ਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ।" (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, 2006; ਏਓਈਐਮਏ, 2005) [5] ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਾਰ (ਜਾਂ ਈ-ਸਰਕਾਰ ) ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈ।ਟੀ।) ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਆਈ।ਸੀ।ਟੀ।), ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੈੱਬ-ਅਧਾਰਤ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। " । [1] ਈ-ਸਰਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। [6]

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗੌਰਮਿੰਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਵੈੱਬ-ਅਧਾਰਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। [7]

ਡਿਲਿਵਰੀ ਮਾੱਡਲ ਅਤੇ ਈ-ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ[ਸੋਧੋ]

  • ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਨਾਗਰਿਕ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਖਪਤਕਾਰ (ਜੀ 2 ਸੀ) ਪਹੁੰਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰੀ ਫਾਰਮ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਆਦਿ।
    • ਇਸ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਜੀ 2 ਸੀ ਮਾਡਲ ਵਪਾਰਕ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਹਕ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਸੀਆਰਐਮ) ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
    • ਉਹਨਾਂ ਦੇ "ਗਾਹਕ" (ਨਾਗਰਿਕ) ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ, ਵਪਾਰ (ਸਰਕਾਰ) ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗਾਹਕ (ਨਾਗਰਿਕ) ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
    • ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ, ਐਨਪੀਆਰ ( ਰੀਨਵੈਂਟਿੰਗ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ) 1993 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। [8]
  • ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰ (ਜੀ 2 ਬੀ)
  • ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ (ਜੀ 2 ਜੀ)
  • ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਰਮਚਾਰੀ (ਜੀ 2 ਈ
  • ਫਾਇਦੇ
  1. ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ
  2. ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ
  3. ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ
  4. ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ
  5. ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ

ਗੈਰ-ਇੰਟਰਨੈਟ ਈ-ਸਰਕਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਜਦੋਂ ਕਿ ਈ-ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਔਨਲਾਈਨ ਸਰਕਾਰ" ਜਾਂ "ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਧਾਰਤ ਸਰਕਾਰ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ-ਇੰਟਰਨੈਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਗੈਰ-ਇੰਟਰਨੈਟ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਫੋਨ, ਫੈਕਸ, ਪੀਡੀਏ, ਐਸਐਮਐਸ ਟੈਕਸਟ ਮੈਸੇਜਿੰਗ, ਐਮਐਮਐਸ, ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਬਲੂਟੁੱਥ, ਸੀਸੀਟੀਵੀ, ਟਰੈਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਆਰਐਫਆਈਡੀ, ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਛਾਣ, ਸੜਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਲਾਗੂਕਰਨ, ਸ਼ਨਾਖਤੀ ਕਾਰਡ, ਸਮਾਰਟ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਖੇਤਰ ਸੰਚਾਰ ਕਾਰਜ; ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਜਿੱਥੇ ਗੈਰ-ਆਨਲਾਈਨ ਈ-ਵੋਟਿੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ), ਟੀ ਵੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦੇ ਰੇਡੀਓ-ਡਿਲੀਵਰੀ , ਈ-ਮੇਲ, ਆਨਲਾਈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ, ਨਿਊਜ਼ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੇਲਿੰਗ ਲਿਸਟ, ਆਨਲਾਈਨ ਚੈਟ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸੁਨੇਹਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਵਿਵਾਦ[ਸੋਧੋ]

ਨੁਕਸਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਈ-ਸਰਕਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਖ ਨੁਕਸਾਨ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤਕ ਦੀ ਆਮ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ (“ ਡਿਜੀਟਲ ਪਾੜਾ) ” ਹੈ। ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਬੇਘਰ ਹਨ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਉਹਨਾਂ ਤਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ), ਵੈਬ 'ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੱਦੇ ਜੋ ਜਨਤਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਕ, ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। [9]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 Jeong Chun Hai @Ibrahim. (2007). Fundamental of Development Administration. Selangor: Scholar Press.
  2. Brabham, Daren C.; Guth, Kristen L. (2017-08-01). "The Deliberative Politics of the Consultative Layer: Participation Hopes and Communication as Design Values of Civic Tech Founders". Journal of Communication (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 67 (4): 445–475. ISSN 1460-2466. doi:10.1111/jcom.12316. 
  3. Public Governance; Territorial Development Directorate. "Recommendation of the Council on Digital Government Strategies 2014, page 6". OECD. Retrieved 2016-04-10. 
  4. "Tech and data: can 'digital government' be radically smarter?". Apolitical.co (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2018-04-23. 
  5. United Nations Department of Economic and Social Affairs. "United Nations E-Government Survey 2014" (PDF). UN. Retrieved 2014-09-16. 
  6. Alenezi, Hussain; Tarhini, Ali; Sharma, Sujeet Kumar (2015). "Development of quantitative model to investigate the strategic relationship between information quality and e-government benefits". Transforming Government: People, Process and Policy. 9 (3): 324–351. doi:10.1108/TG-01-2015-0004. 
  7. Jain Palvia, Shailendra. "E-Government and E-Governance: Definitions/Domain" (PDF). csi-sigegov.org. Computer Society of India. Archived from the original (PDF) on 2016-11-07. Retrieved 12 December 2016. 
  8. Larsen, B., & Milakovich, M. (January 1, 2005). Citizen Relationship Management and E-Government. Lecture Notes in Computer Science, 3591, 57–68
  9. Atkinson, Robert D.; Castro, Daniel (2008). Digital Quality of Life (PDF). The Information Technology and Innovation Foundation. pp. 137–145.