ਕੋਂਕਣੀ ਲਿਪੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਕੋਂਕਣੀ
कोंकणी, Konknni, ಕೊಂಕಣಿ, കൊങ്കണി
Konkanidev.jpg
ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਕੋਂਕਣੀ ਸ਼ਬਦ
ਹੋਰ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ:
ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ: Konkani
ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ: ಕೊಂಕಣಿ (konkaṇi)
ਮਲਿਆਲਮ ਲਿਪੀ: കൊങ്കണി (konkaṇi)
ਉਚਾਰਨkõkɵɳi (standard), kõkɳi (ਮਸ਼ਹੂਰ)
ਜੱਦੀ ਬੁਲਾਰੇਭਾਰਤ
ਇਲਾਕਾਕੋਂਕਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਆ, ਕਰਨਾਟਕਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਾ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ Konkani is also spoken in the United States, the United Kingdom, Kenya,[1] Uganda, Pakistan, Persian Gulf,[2] Portugal
ਮੂਲ ਬੁਲਾਰੇ
74 ਲੱਖ
ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ
ਉੱਪ-ਬੋਲੀਆਂ
ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਦੇਵਨਾਗਰੀ (ਸਰਕਾਰੀ), ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਅਰਬੀ
ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਭਾਰਤ ਗੋਆ, ਭਾਰਤ
ਰੈਗੂਲੇਟਰVarious academies and the Government of Goa[3]
ਬੋਲੀ ਦਾ ਕੋਡ
ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-2kok
ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-3kokinclusive code
Individual codes:
gom – ਗੋਆ ਦੀ ਕੋਂਕਣੀ
knn – ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਂਕਣੀ
Konkanispeakers.png
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਕੋਂਕਣੀ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ

ਕੋਂਕਣੀ ਅੱਖਰ ਕੋਂਕਣੀ ਲਿਪੀ, ਲਾਤਿਨੀ ਲਿਪੀ, ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ, ਮਲਿਆਲਮ ਲਿਪੀ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਮਲਿਆਲਮ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹਨ। 1987 ਤੋਂ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਦੀ 'ਗੋਆਨ ਅੰਤਰੂਜ਼ ਖੇਤਰ' ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਪੱਧਰ ਕੋਂਕਣੀ ਘੋਸ਼ਤ ਕਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਂਕਣੀ ਲਾਤਿਨੀ ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [4][5]

śrīcāvuṇḍarājē̃ kara viyālē̃, śrīgaṅgārājē̃ suttālē̃ kara viyālē̃

ਅੱਖਰ[ਸੋਧੋ]

ਸਵਰ ਅੱਖਰ[ਸੋਧੋ]

ਛੋਟੇ ਸਵਰ ਲੰਬੇ ਸਵਰ
अ-ಅ-അ-O-ا،ع
/ɐ/
आ-ಆ-ആ-A-آ
/ɑː/
इ-ಇ-ഇ-I-?
/i/
ई-ಈ-ഈ-I-ي
/iː/
उ-ಉ-ഉ-U-?
/u/
ऊ-ಊ-ഊ-U-و
/uː/
ऋ-ಋ-ഋ-?-? ਰੀ
/ɹ̩/
ॠ-ೠ-ൠ-?-?
/ɹ̩ː/
ऌ-ಌ-ഌ-?-? ਲ੍ਰੀ
/l̩/
ॡ-ೡ-ൡ-?-?
/l̩ː/
ऍ-?-?-A-?
/æ/
- -
ऎ-ಎ-എ-E-اے
/e/
ए-ಏ-ഏ-E-اے
/eː/
ऒ-ಒ-ഒ-O-او
/o/
ओ-ಓ-ഓ-O-او
/oː/
ऐ-ಐ-ഐ-Ai-اے
/ʌj/
औ-ಔ-ഔ-Au-او
/ʌʋ/

ਵਿਅੰਜਨ[ਸੋਧੋ]

ਸਪਰਸ਼ ਨਾਸਕ ਉੱਚਾਰ-ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨਿਕਟੀਕਰਨ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਸੰਘਰਸ਼ੀ
ਸੁਰ ਸਘੋਸ਼ ਉੱਚਾਰਨ → ਅਣਆਖੀ ਘੋਸ਼ ਅਣਆਖੀ ਘੋਸ਼ ਅਣਆਖੀ ਘੋਸ਼
ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣਤਾ → ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਧੁਨੀ
ਕੰਠੀ क-ಕ-Ka-ക-ک
/k/
ख-ಖ-Kha-ഖ-كھ
/kʰ/
ग-ಗ-Ga-ഗ-گ
/ɡ/
घ-ಘ-Gha-ഘ-گھ
/ɡʱ/
ङ-ಞ-Nga-ങ-?
/ŋ/
ह-ಹ-Ha-ഹ-ہ،ح
/ɦ/
ਤਾਲਵੀ च-ಚ-Cha-ച-چ
/c/
छ-ಛ-Chha-ഛ-چھ
/cʰ/
ज-ಜ-Ja-ജ-ج
/ɟ,/
झ-ಝ-Jha-ഝ-جھ
/ɟʱ/
ञ-ಙ-Nja-ഞ-?
/ɲ/
य-ಯ-Ya-യ-ي
/j/
श-ಶ-Sha,Xa-ശ-ش ਸ਼
/ɕ, ʃ/
ਮੂਰਧਨੀ ट-ಟ-Tta-ട-ٹ
/ʈ/
ठ-ಠ-Ttha-ഠ-ٹھ
/ʈʰ/
ड-ಡ-Dda-ഡ-ڈ
/ɖ/
ढ-ಢ-Ddha-ഢ-ڈھ
/ɖʱ/
ण-ಣ-Nna-ണ-?
/ɳ/
र-ರ-Ra-ര-ر
/r/
ष-ಷ-?-ഷ-? ਸ਼
/ʂ/
ਦੰਤੀ त-ತ-Ta-ത-ط،ت
/t̪/
थ-ಥ-Tha-ഥ-تھ
/t̪ʰ/
द-ದ-Da-ദ-د
/d̪/
ध-ಧ-Dha-ധ-دھ
/d̪ʱ/
न-ನ-Na-ന-ن
/n/
ल-ಲ-La-ല-ل
/l/
स-ಸ-Sa-സ-ص،س
/s/
ਹੋਂਠੀ ਧੁਨੀ प-ಪ-Pa-പ-پ
/p/
फ-ಫ-Pha-ഫ-پھ
/pʰ/
ब-ಬ-Ba-ബ-ب
/b/
भ-ಭ-Bha-ഭ-بھ
/bʱ/
म-ಮ-Ma-മ-م
/m/
व-ವ-Va-വ-و
/ʋ/
ਦੰਤ ਪਠਾਰੀ च़-?-Cha-?-?
/t͡ʃ/
ज़-?-Za-?-ز،ظ،ذ ਜ਼
/d͡ʒ/
ਦੰਤ ਹੋਂਠੀ फ़-ಫ಼-Fa-ف ਫ਼
/f/
ਮੂਰਧਨੀ ਲਕਾਰ ਧੁਨੀਦਾਰ ळ-ಳ-Lla-ള-?
/ɺ̢/

ਆਵਾਗ੍ਰਹ[ਸੋਧੋ]

ਵਾਕ ਕੋਂਕਣੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮਰਾਠੀ
He was doing तॊ करतलॊऽशिलॊ ਉਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ओल्हो करतो हतो तो करत होता
He is doing तॊ करतऽसा ओल्हो करे छे तो करत आहे
He will be doing तॊ करतलॊऽसतलॊ ਉਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਉ ओल्हो करतो हशे तो करत असेल

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Whiteley, Wilfred Howell (1974). Language in Kenya. Oxford University Press,. p. 589. 
  2. Kurzon, Denis (2004). Where East looks West: success in English in Goa and on the Konkan Coast Volume 125 of Multilingual matters. Multilingual Matters,. p. 158. ISBN 978-1-85359-673-5. 
  3. "The Goa Daman and Diu Official Language Act" (PDF). Government of।ndia. Retrieved 5 March 2010. 
  4. Goa, Daman and Diu Act, 1987 section 1 subsection 2 clause (c) defines "Konkani language" as Konkani in Devanagari script, and section 3 subsection 1 promulgates Konkani to be the official language of the Union Territory.
  5. On 20.8.1992 Parliament of।ndia by effecting the 78th amendment to the Constitution of।ndia, Konkani in Devanagari script has been included in VIIIth Schedule of Constitution of।ndia.