ਗਿੱਧਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਗਿੱਧਾ.jpeg
Punjabi woman smile.jpg

ਗਿੱਧਾ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਚਾਵਾਂ, ਉਮੰਗਾਂ, ਵਲਵਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਲਾਸ-ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਾ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਹੈ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਬਣੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗਿੱਧਾ ਤਾੜੀ ਨਾਚ ਹੈ। ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜੋਤੀਆਂ ਹੋਰ ਮੁਟਿਆਰਾਂ (ਇਸਤਰੀਆਂ) ਤਾੜੀ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਾੜੀ ਦਾ ਵਹਾਉ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪਾਂ--ਬੋਲੀਆਂ, (ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ) ਅਤੇ ਟੱਪਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਟੱਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾਰੇ ਗਏ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਚ-ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਤਾਲੀ ਜਾਂ ਤਾੜੀ ਅਤੇ ਬੋਲੀ (ਗਿੱਧਾ) ਜਾਂ ਟੱਪੇ ਦੇ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਰਸ ਅਤੇ ਇਕਸੁਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ "ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ ਬਈ, ਸ਼ਾਵਾ-ਸ਼ਾਵਾ" ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲਮਕਾਵੀਂ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿੱਧਾ ਇੱਕਧੁਨ ਨੂੰ ਪਰਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਗਿੱਧੇ ਦੇ ਟੱਪੇ ਜਾਂ ਬੋਲ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੁਲਾਰਾ ਜਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿੱਧਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਆਹਾਂ, ਸਕੂਲ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ  ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਪਾਇਆ  ਜਾਂਦਾ ਹੈ |

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿੱਧਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿੰਗ ਡਾਂਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੀ. ਭੰਗੜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ, ਮਰਦਾ ਦੇ ਭੰਗੜਾ ਵਾਲੇ ਊਰਜਾ ਦਾ ਉਚ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮੁਜਾਹਿਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆ ਹਨ.[1]

ਭੇਸ਼ ਭੂਸ਼ਾ[ਸੋਧੋ]

ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੋਕ ਨ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਵਾਕਫੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਉਪਕਰਣ ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇ. ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਲਹਿਗੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਰਟ ਕਮੀਜ਼ (ਚੋਲੀ) ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਪਾਉਦੀਆ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਕਿ ਪੀਲੇ, ਹਰੇ, ਲਾਲ, ਜਾਮਨੀ, ਸੰਤਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ. ਪਰ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਔਰਤਾ ਇਹ ਨਾਚ ਨੇ ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਣ ਕੇ ਕਰਦਿਆ ਹਨ. ਇਸ ਲੋਕ ਨਾਚ ਦਾ ਪਹਰਾਵਾ ਮੁਥੇ ਤੇ ਟਿੱਕਾ ਪਾ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. [2] ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਗਿੱਧੇ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੁਪੱਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.

ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਨਾਚ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢੋਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਿੱਧੇ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤਾਲ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.

ਨਵੀਨਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੋਰ ਤੋ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਗਿੱਧੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਵੀਨਤਾ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ. ਇਹ ਇਕ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਨਾਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਵੰਤ, ਊਰਜਾਵਾਨ ਨਾਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਭਾਵ[ਸੋਧੋ]

ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਨਾਚ ਪੰਜਾਬ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਈਆ ਹੈ. ਮਿਮਿਕਰੀ (ਨਕਲ) ਕਰਨਾ ਵੀ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਇੱਕ ਅਭਿੰਨ ਅੰਗ ਹੈ. ਇਹ ਨਾਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੋਜਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.

ਗਿੱਧੇ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ[ਸੋਧੋ]

  • ਟੋਲੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 4
  • ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਜ਼: ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ
  • ਵਰਗ: ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਲੋਕ-ਨਾਚ[3]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Giddha Origin and history". utsavpedia.com. Retrieved 9 March 2017. 
  2. "Giddha Dress Code". indianmirror.com. Retrieved 9 March 2017. 
  3. ਸਭਿਆਚਾਰ.ਕੌਮ