ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ
ਜਨਮ1925
ਲਤਾ ਪਿੰਡ, ਚਮੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉਤਰਾਖੰਡ
ਮੌਤ4 ਜੁਲਾਈ1991 (Aged 66)
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਭਾਰਤ
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਚਿਪਕੋ ਲਹਿਰ

ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ (1925 - 1991) ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਪਕੋ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। [1]

ਜਿੰਦਗੀ[ਸੋਧੋ]

ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 1925 [2] ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਲਤਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਰੈਨੀ ਚਲੀ ਗਈ। 22 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ| [1] ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਮੰਗਲ ਦਲ (ਮਹਿਲਾ ਭਲਾਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ| [3] [4]

ਚਿਪਕੋ ਦਾ ਜਨਮ[ਸੋਧੋ]

ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ 1974 ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਲੱਕੜਹਾਰੇ 25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟੀ ਲੜਕੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰੱਖਤ ਕਟਵਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਰੇਨੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਖ਼ਬਰ ਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਜਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। [1] ਅਤੇ, ਇਸ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ, ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ 27 ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜਹਾਰਿਆ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ| ਉਸਨੇ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ “ਵੈਨਦੇਵਤਾ ” (ਜੰਗਲ ਦਾ ਦੇਵਤਾ) ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਈਕਾ (ਮਾਂ ਦਾ ਘਰ) ਦੱਸਿਆ। ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੱਕੜਹਾਰੇ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਲੱਕੜਹਾਰੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ |ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਉਸ ਰਾਤ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਦਰਬਾਨ ਰੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। [5] [6] [7] ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਰੈਨੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੇਨੀ ਜੰਗਲ ਇਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਟਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਉੱਤੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ |

ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜੁਲਾਈ 1991 ਵਿੱਚ 66 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। [8] [9]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

 

  1. 1.0 1.1 1.2 Parallelus. "Chipko Heritage". mountainshepherds.com. Retrieved 2017-08-23.  ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "ms" defined multiple times with different content ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "ms" defined multiple times with different content
  2. "चिपको आंदोलन को गूगल कर रहा 'सलाम', जानें कौन थीं गौरा देवी- Navbharattimes Photogallery" (in ਹਿੰਦੀ). 
  3. "Gaura Devi....A forgotten Hero of Chipko Movement In Gharwal". www.speakingtree.in. Retrieved 2017-08-23. 
  4. "The Hindu : Lessons from the mountains". www.thehindu.com. 
  5. Chipko 30th Anniversary Archived 5 March 2016 at the Wayback Machine. The Nanda Devi Campaign.
  6. Chipko! – Hill conservationists Tehelka, 11 September 2004.
  7. (PDF) http://dlc.dlib.indiana.edu/dlc/bitstream/handle/10535/8402/standing%20up%20for%20trees_%20women's%20role%20in%20the%20chipko%20movement.pdf?sequence=1.  Missing or empty |title= (help)
  8. "Delicate hand at cradle, firm in struggle". Retrieved 19 May 2018. 
  9. "The Hindu : Lessons from the mountains". www.thehindu.com.