ਚਿਰਾਂਦ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
Chirand
archaeological site
ਚਿਰਾਂਦ is located in IndiaLua error in ਮੌਡਿਊਲ:Location_map at line 414: No value was provided for longitude.
Location of Chirand in Bihar, India
Coordinates: 25°44′27.1828″N 84°49′11.5651″E / 25.740884111°N 84.819879194°E / 25.740884111; 84.819879194ਗੁਣਕ: 25°44′27.1828″N 84°49′11.5651″E / 25.740884111°N 84.819879194°E / 25.740884111; 84.819879194
CountryIndia
StateBihar
DistrictSaran
 • ਘਣਤਾ/ਕਿ.ਮੀ. (/ਵਰਗ ਮੀਲ)
ISO 3166 ਕੋਡIN-BR

ਚਿਰਾਂਦ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ  ਦੇ ਸਾਰਣ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹੈ।[1][2] ਇਹ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਟਿੱਲਾ ਹੈ ਜੋ ਨਵ-ਪਥਰ ਯੁੱਗ (ਲਗਪਗ 2500-1345 ਈਪੂ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਚਿਰਾਂਦ ਵਿਚ ਖੁਦਾਈਆਂ ਵਿਚ 25,000 ਈਪੂ ਤੋਂ 30 ਈਸਵੀ ਤਕ ਤੈਹਬੰਦ ਨੀਓਲਿਦਕ, ਕੋਲਕੋਲਿਦਕ, ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[3]

ਸਥਿਤੀ[ਸੋਧੋ]

ਚਿਰਾਂਦ ਪਿੰਡ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਘੱਗਰ ਨਦੀ, ਰੇਵਾਲਗੰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੋਨ ਦਰਿਆ ਚਿਰਾਂਦ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਟਿੱਲੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਕਰੀਬਨ 2.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.6 ਮੀਲ) ਇੱਕ ਸੁੱਕੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਵ੍ਲਾਵੇਂ ਖਾਂਦੇ ਖੁਸ਼ਕ ਲੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਿਰਾਂਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਾਰ ਦਰਿਆ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੁਰਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕਟੌਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਛੱਜੇ ਹੋਏ ਟਿੱਬੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਅਤੇ ਠੀਕਰ ਦਿਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਟਿੱਲੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਬੁਲ ਮੁਜਫ਼ਰ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 1503 ਈ. ਵਿਚ ਬਣਾਵਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਿਲਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।[4]

Chirand ਸਥਿਤ ਹੈ 14 kiloਮੀਟਰs (46,000 ਫ਼ੁੱਟ) ਤੱਕ Chhapra, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਿਹਾਰ. , ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇ ਬਾਰੇ 0.5 ਵਰ�kilo�� ਮੀਟਰs (0.19 sq mi) ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ.[5]

ਜਲਵਾਯੂ[ਸੋਧੋ]

ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ 125 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (49 ਇੰਚ) ਹੈ। 125 centiਮੀਟਰs (4.10 ਫ਼ੁੱਟ).[6] ਬਹੁਤੀ ਬਾਰਸ਼ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। [6] ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੜ੍ਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚਲੇ ਹੜ੍ਹਾਂ  ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਜਮ੍ਹਾਂ  ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[7]

ਦਰਿਆ ਖੋਰ[ਸੋਧੋ]

ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 10 ਮੀਟਰ (33 ਫੁੱਟ) ਟਿੱਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖੋਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਨੋਨੀਆ ਟੋਂਲਾ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਪਿੱਚਿੰਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਖੋਰੇ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। 

ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ [ਸੋਧੋ]

2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਰਾਂਦ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2971 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 520 ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਰਦ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1600 ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 1371 ਹੈ। ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 61.09% ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦੀ 61.80% ਹੈ। [8]

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "BIHAR: A QUICK GUIDE TO SARAN". Archived from the original on 2017-03-23. 
  2. "Oldest hamlet faces extinction threat". Archived from the original on 2017-03-23. 
  3. "Historical dictionary of Ancient India". Archived from the original on 2017-07-30. 
  4. "Directorate of Archaeology". Chirand, Saran. National Informatics Centre. Archived from the original on 2012-05-25. 
  5. Singh, Rakesh K (25 September 2010). "Oldest hamlet faces extinction threat". Telegraph India. Archived from the original on 30 January 2016. 
  6. 6.0 6.1 Peregrine & Ember 2003.
  7. Gopal & Srivastava 2008.
  8. "Chirand Population – Saran, Bihar". Census2011. Archived from the original on 2016-01-29.