ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਾਥੁਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਜਗਦੀਸ਼ਚੰਦਰ ਮਾਥੁਰ
ਜਨਮ(1917-07-16)ਜੁਲਾਈ 16, 1917
ਖੁਰਜਾ
ਮੌਤ1978
ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
  • Konark
  • Phela Raja
  • Shardiya
  • Dasrath Nandan
  • Bhor ka Tara
  • Oo mere Sapne
ਕੌਮੀਅਤਭਾਰਤੀ
ਸਿੱਖਿਆਐਮ ਏ
ਅਲਮਾ ਮਾਤਰਪ੍ਰਯਾਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਕਿੱਤਾ
  • ਨਾਟਕਕਾਰ
  • ਲੇਖਕ

ਜਗਦੀਸ਼ਚੰਦਰ ਮਾਥੁਰ (16 ਜੁਲਾਈ 1917 – 1978)[1] ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ।[2] ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਟਕ ਕੋਣਾਰਕ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।[2] ਉਹ ਖੁਰਜਾ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। [3] ਉਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ, ਸਾਰਦੀਆ, ਦਸਰਥ ਨੰਦਨ, ਭੋਰ ਕਾ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਓ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ[1]

ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਜਗਦੀਸ਼ਚੰਦਰ ਮਾਥੁਰ ਦਾ ਜਨਮ ਖੁਰਜਾ, ਜਿਲਾ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।[3] ਅਤੇ 1939 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ।[3] ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ 1941 ਈ. ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਤੇ 6 ਸਾਲ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ, 1955 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ - ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਹਾਸੰਚਾਲਕ ਰਹੇ।[3] ਉਸਨੇ ਸਾਢ਼ੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬੈਂਗਕੋਕ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ'ਦੇ ਫੂਡ ਐਂਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ (FAO) ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।[3] ਮਾਥੁਰ ਨੇ ਹੀ ਏਆਈਆਰ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਸ ਦੇ ਜਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1959 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਤਮਾਮ ਵੱਡੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਹੀ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ।

ਸੁਮਿਤਰਾਨੰਦਨ ਪੰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਿਨਕਰ ਅਤੇ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸ਼ਰਮਾ ਨਵੀ ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦਾ ਸੂਚਨਾ ਸੰਚਾਰ ਤੰਤਰ ਵਿਕਸਿਤ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।[4]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 Kritika - Bhaag 1 (in Hindi). NCERT. November 2010. p. 60. ISBN 81-81-7450-581-4 Check |isbn= value: length (help). 
  2. 2.0 2.1 Chatak 2000 pg.v
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 Chatak 2000 pg.9
  4. सूचना संचार क्राँति के जनक माथुर साहब- कमलेश्वर