ਜਵਾਲਾਮਾਲਿਨੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਜਵਾਲਾਮਾਲਿਨੀ
Jwalamalini
ਜਵਾਲਾਮਾਲਿਨੀ, ਸੀ. 17ਵੀਂ-19ਵੀਂ, ਐਕਲੈਂਡ ਆਰਟ ਮਿਉਜ਼ੀਅਮ
Affiliationਦੇਵੀ

ਜਵਾਲਾਮਾਲਿਨੀ (Sanskrit: ज्वालामालिनी, ਕੰਨੜ: ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನೀ) ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ (ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਭਾਵਨਾ) ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਯਾਕਸ਼ਿਨੀ ਸੀ।[1]

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਮੂਲ[ਸੋਧੋ]

ਜਵਾਲਾ ਅੱਗ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਲਿਨੀ ਦਾ ਅਰਥ ਇਕ ਰਿੱਛ ਦੇ ਮਾਲਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨੂੰ ਪਾਠ ਜਵਾਲਾਮਾਲਿਨੀ ਕਲਪਾ ਵਿਚ 939 ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਠ ਜਵਾਲਾਮਲਿਨੀ ਕਲੱਪਾ ਨੂੰ ਜੈਨ ਆਚਾਰੀਆ ਇੰਦਰਾਂਦੀ ਨੇ 939 ਈ. ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਕੂਟ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮਨਯੇਖੇਟਾ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਸੀ।[2] ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਹੇਲਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪਾਠ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਜਵਾਲਾਮਾਲਿਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਰਖਿਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।

ਜਵਾਲਾਮਾਲਿਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ[ਸੋਧੋ]

ਇਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤਾਂਤਰਿਕ ਸੰਬੰਧ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਸਾਹਿਤ ਜਵਾਲਾ ਕਲਪਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਥ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜੈਨ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੁਆਰਾ ਮੱਠ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਦ੍ਰਵਿਦਾ ਗਣ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਹੇਲਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।[1]

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  • Jwalamalini temple at Shri Atishaya Kshetra Simhanagadde

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 Singh, Nagendra (2001). Encyclopaedia of Jainism, Volume 1. Anmol Publications. pp. 8330 pages. ISBN 9788126106912. 
  2. Jwala Malini Kalpa Tantra by Muniraj Indranandi Jain Tantra, Commentary by Shekharachandra Shastri, 1966, p. 10