ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: blue whale; ਬੈਲੇਨੋਪਟੇਰਾ ਮਸਕੂਲਸ) ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਹੈ, ਜੋ ਬਲੇਨ ਵ੍ਹੇਲ ਪਾਰਵਆਰਡਰ, ਮਾਇਸਟੀਸੀਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।[1] 29.9 ਮੀਟਰs (98 ਫ਼ੁੱਟ)[2] ਤੱਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 173 ਟੰਨ ਦੇ ਭਾਰ, ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਲਾ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।[3][4]

ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਪਤਲਾ, ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨੀਲੇ-ਸਲੇਟੀ ਡਾਰਸਲੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ੇਡ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਲਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।[5] ਇੱਥੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੀਆਂ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ: ਬੀ. ਐਮ. ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਮਾਸਕੂਲਸ, ਬੀ. ਐਮ. ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਇੰਟਰਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਬੀ. ਐਮ. ਬ੍ਰਵੀਕੌਡਾ (ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਗਮੀ ਬਲਿਊ ਵ੍ਹੇਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੀ. ਐਮ. ਇੰਡੀਕਾ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਬਾਲਿਨ ਵ੍ਹੀਲਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਿਰਫ ਛੋਟੇ ਕ੍ਰਸਟੇਸੀਅਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕ੍ਰਿਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।[6]

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਵਿਚ ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਉਹ 1966 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਵ੍ਹੇਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ ਮਿਟਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ।[2] 2002 ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ 5,000 ਤੋਂ 12,000 ਨੀਲੀਆਂ ਵ੍ਹੇਲ ਸਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੰਜ ਆਬਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐਨ. ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ 10,000 ਅਤੇ 25,000 ਨੀਲੀਆਂ ਵ੍ਹੇਲ ਹਨ। ਵ੍ਹੇਲਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਸੀ, ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 239,000 (ਸੀਮਾ 202,000 ਤੋਂ 311,000)। ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਘੱਟ (ਲਗਭਗ 2,000) ਸੰਘਣੇਪਣ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਨੀਲੇ ਵ੍ਹੇਲ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2014 ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ।[7][8]

ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ (ਬਾਲੇਨੋਪਟੇਰਾ ਮਸਕੂਲਸ)

ਵੇਰਵਾ[ਸੋਧੋ]

ਇੱਕ ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ, ਪੂਛ ਚੁੱਕਦੀ ਹੋਈ।
ਬਾਲਗ ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ

ਨੀਲੀ ਵ੍ਹੇਲ ਦੀ ਲੰਮੀ ਟੇਪਰਿੰਗ ਬਾਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਵੇਹਲ ਦੇ ਸਟਾਕਿਅਰ ਬਿਲਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।[9] ਸਿਰ ਸਮਤਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, U- ਅਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਥ ਹੈ ਜੋ ਬੁਨੇਹੋਲ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਹੋਠ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬੇਲੀਨ ਪਲੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਣਾ ਹੈ; ਲਗਭਗ 300 ਪਲੇਟਾਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 1 ਮੀਟਰ (3.3 ਫ਼ੁੱਟ) ਲੰਬਾ, ਉੱਪਰਲੇ ਜਬਾੜੇ ਤੋਂ ਲਟਕਦਾ ਹੈ, 0.5 ਮੀ (20 ਇੰਚ) ਵਾਪਸ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 70 ਅਤੇ 118 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗ੍ਰੋਵ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਂਟ੍ਰਲ ਪਲੀਟਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਸਮਾਨਤਰ ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਲੰਗ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨੀਲੇ ਵ੍ਹੇਲ, ਛੋਟੇ ਬਰਸਟ ਨਾਲ ਹੀ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (31 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ) ਦੀ ਸਪੀਡ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਦੂਜੀ ਵ੍ਹੇਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (12 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਵਧੇਰੇ ਖਾਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪਿਗਮੀ ਬਲਿਊ ਵ੍ਹੇਲ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟੈਲੀਮੈਟਰੀ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਪਰਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 0.09 ਤੋਂ 455.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (0.056) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 283.221 ਮੀਲ।[10] ਖਾਣਾ ਖੁਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.1 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "American Cetacean Society Fact Sheet – Blue Whales". Archived from the original on 11 July 2007. Retrieved 20 June 2007. 
  2. 2.0 2.1 "Assessment and Update Status Report on the Blue Whale Balaenoptera musculus". Committee on the Status of Endangered Wildlife in Canada. 2002. Archived from the original (PDF) on 15 September 2014. Retrieved 19 April 2007. 
  3. Paul, Gregory S. (2016). The Princeton Field Guide to Dinosaurs (Second ed.). Princeton University Press. p. 19. ISBN 978-1-4008-8314-1. 
  4. Bortolotti, Dan (2008). Wild Blue: A Natural History of the World's Largest Animal. St. Martin's Press. ISBN 978-1-4299-8777-6. 
  5. "Species Fact Sheets: Balaenoptera musculus (Linnaeus, 1758)". Fisheries and Aquaculture Department, Food and Agriculture Organization, United Nations. Archived from the original on 27 February 2009. Retrieved 24 December 2012. 
  6. de Koning, Jason; Wild, Geoff (1997). "Contaminant analysis of organochlorines in blubber biopsies from blue whales in the St. Lawrence Seaway". Trent University. Archived from the original on 4 July 2007. Retrieved 29 June 2007. 
  7. Branch, T. A.; Matsuoka, K.; Miyashita, T. (2004). "Evidence for increases in Antarctic blue whales based on Bayesian modelling". Marine Mammal Science. 20 (4): 726–754. doi:10.1111/j.1748-7692.2004.tb01190.x. 
  8. McGrath, Matt (5 September 2014). "California blue whales bounce back to near historic numbers". BBC News. Archived from the original on 20 November 2018. Retrieved 19 November 2018. 

    *Hines, Sandra (5 September 2014). "California blue whales rebound from whaling; first of their kin to do so". University of Washington. Archived from the original on 8 September 2014. Retrieved 8 September 2014. 

    *Morell, Virginia (5 September 2014). "California blue whales bounce back". American Association for the Advancement of Science. Archived from the original on 20 November 2018. Retrieved 19 November 2018. 
  9. "Size and Description of the Blue Whale Species". Whale and Dolphin Conservation Society. Archived from the original on 1 October 2007. Retrieved 15 June 2007. 
  10. Double, Michael C.; Andrews-Goff, Virginia; Jenner, K. Curt S.; Jenner, Micheline-Nicole; Laverick, Sarah M.; Branch, Trevor A.; Gales, Nicholas J. (2014). "Migratory Movements of Pygmy Blue Whales (Balaenoptera musculus brevicauda) between Australia and Indonesia as Revealed by Satellite Telemetry". PLoS One. 9 (4): e93578. doi:10.1371/journal.pone.0093578.