ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤਕ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 177 ਥਣਧਾਰੀ ਅਤੇ 660 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੌਨਾ ਦੀ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਚਨਾ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਥਾਈ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।[1]

ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼[ਸੋਧੋ]

ਉੱਤਰੀ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੋਤੋਹਾਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਕਰਾਕੋਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਕੁਸ਼ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਲਪਾਈਨ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਸਬ-ਐਲਪਾਈਨ ਸਕ੍ਰੱਬ ਅਤੇ ਤਪਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਖੇਤਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਉਚਿਤ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ੰਫਾਈਦਾਰ ਅਤੇ ਰਗੜ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨਾਲ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[2] ਇਹ ਬਾਇਓਮ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਐਲਪਾਈਨ ਝਾੜੀ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਪੋਥੋਹਾਰ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੈਰਲ, ਯੂਰਸੀਅਨ ਲਿੰਕਸ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਗੋਰਲ, ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਭੇਡ, ਮਾਰਮੋਟ (ਦਿਓਸਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਪੀਲੇ-ਗਲ਼ੇ ਮਾਰਟੇਨ ਅਤੇ ਚੁਕਰ ਪਾਰਟ੍ਰਿਜ ਦੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ, ਯੂਰਸੀਅਨ ਈਗਲ-ਆੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਮੋਨਾਲ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਸਨੋਕਾਕ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਟੋਡ ਅਤੇ ਮੂਰੀ ਹਿੱਲਜ਼ ਡੱਡੂ ਦੀਆਂ ਦੋਭਾਰਤੀਆਂ ਹਨ।[3][4] ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਨਾਬ, ਰਾਵੀ, ਸਤਲੁਜ, ਜੇਹਲਮ, ਬਿਆਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੂਰਬੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਪੱਛਮੀ ਸਿੰਧ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਲੁਵੀਅਲ ਲੈਂਡਫੌਰਮ (ਜਿਵੇਂ ਬਾਰਾਂ, ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਲੇਵੀਜ਼, ਮੀਂਡਰ ਅਤੇ ਬਲਦ-ਕਮਾਨ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਬਾਇਓਮਜ਼ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਬਰੈਂਡਲਫ ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰੀ ਝਾੜੀਆਂ (ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਥੱਲ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਚੋਲਿਸਤਾਨ, ਨਾਰਾ ਅਤੇ ਥਰਪਾਰਕ) ਬਕ ਅਤੇ ਸਟਰੀਮ ਬਿਸਤਰੇ ਨਦੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਕਿੱਕਰ, ਸ਼ਹਿਤੂਤ ਅਤੇ ਟਾਹਲੀ ਦੇ . ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ ਤਾਮਾਰਿਕ ਝਾੜੀਆਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ. ਮੌਨਸੂਨ ਮੌਸਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਭੂ-ਰੂਪ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਅਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਦਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀ ਟੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿੰਧ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਤੋਂ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਕਿਸਮਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈਆਂ ਹਨ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Roberts, T. (1977). Mammals of Pakistan. London and Tonbridge: Ernest Benn Limited. 
  2. Shah, M. and Baig, K.J. (1999). "Threatened Species Listing in Pakistan: status, issues and prospects". In IUCN. Using IUCN Red List Criteria at National Level: A Regional Consultative Workshop for South and Southeast Asia, Sri Lanka. IUCN Regional Biodiversity Program, Asia. pp. 70–81. 
  3. Anwar, M.B., Jackson, R., Nadeem, M.S., Janečka, J.E., Hussain, S., Beg, M.A., Muhammad, G. and Qayyum, M. (2011). "Food habits of the snow leopard Panthera uncia (Schreber, 1775) in Baltistan, Northern Pakistan". European Journal of Wildlife Research. 57 (57(5)): 1077–1083. doi:10.1007/s10344-011-0521-2. 
  4. Kabir, M., Ghoddousi, A., Awan, M.S. and Awan, M.N. (2014). "Assessment of human–leopard conflict in Machiara National Park, Azad Jammu and Kashmir, Pakistan". European Journal of Wildlife Research. 60 (60(2)): 291–296. doi:10.1007/s10344-013-0782-z.