ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਮੇਲਾ
ਮਾਘੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਹੰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ:[1]

ਮੇਲੇ[ਸੋਧੋ]

ਜੋੜ ਮੇਲਾ[ਸੋਧੋ]

ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਖੇ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। [2] ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲੂਸ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਖੇਡਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ[ਸੋਧੋ]

ਜਗਰਾਉਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ "ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੇਲਾ" (ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ) ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਪੀਰ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮਦੀਨ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਗਰਾਵਾਂ ਦਾ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੇਲਾ

ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਰਾਸਤ ਮੇਲਾ[ਸੋਧੋ]

ਇਹ ਮੇਲਾ ਬਠਿੰਡਾ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੈਪਾਲ ਥੀਮ ਵਿਲੇਜ ਵਿਖੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਾਜੀ ਰਤਨ ਤੋਂ ਜੈਪਾਲਗੜ੍ਹ ਥੀਮ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੈਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਤਿਉਹਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ, ਕਿੱਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਬੌਲਦ, ਕੁੱਤੇ, ਖੱਚਰਾਂ, ਊਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਦੀਆਂ ਰੇਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਸਾਲਾਨਾ ਖੇਡ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ 4,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਬਲਦ ਰਥ ਰੇਸਿੰਗ, ਘੋੜ-ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਐਕਰੋਬੈਟਿਕਸ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੇ ਹੋਰ ਡਰਾਉਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[3]

ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਰਾਸਤ ਤਿਉਹਾਰ[ਸੋਧੋ]

2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਲਾ ਮੁਬਾਰਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਮੇਲੇ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ (ਵੋਕਲ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ) ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕੰਸਰਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿਰਾਸਤ ਫੈਸਟੀਵਲ[ਸੋਧੋ]

ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਵਿਰਾਸਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਹੈਰੀਟੇਜ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ ਫਾਰ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰ ਜਗਤਜੀਤ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।[4][5]

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਰਾਸਤੀ ਫੈਸਟੀਵਲ[ਸੋਧੋ]

ਤਿਉਹਾਰ ਭੰਗੜਾ, ਗਿੱਧਾ, ਗੱਤਕਾ ਟਰੌਪ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ, ਥੀਏਟਰ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[6]

ਹਰਿਵੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਫੈਸਟੀਵਲ[ਸੋਧੋ]

27-30 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਕੇ, ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰ ਸੁਆਮੀ ਹਰੀਵੱਲਭ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।[7]

ਹਰਿਭੱਲਭ 28 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ 139 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੇਵੀ ਤਾਲਾਬ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[8]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]