ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ  ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲੇ ਗਏ ਵਿਵਹਾਰ ਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।[1]

ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਮੂਲ [ਸੋਧੋ]

ਸੰਕਲਪਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ  ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1998 ਵਿੱਚ ਡੀਏਨ ਹੇਰਮਨ ਦੇ ਨਿਬੰਧ "ਬਲਾਤਕਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ" 'ਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।[2] ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਸਿਕਾ ਵੈਲੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਫੁੱਲ ਫਰੰਟਲ ਫੈਮੀਨਿਜ਼ਮ' ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ।[3]

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਾਈਮਨਲੋਜਿਸਟ ਜੋਡੀ ਮਿੱਲਰ, ਵਕੀਲ ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਕਨੀਨਨ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੂਜ਼ਨ ਗ੍ਰੀਫਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 'ਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।[4][5][6]

ਪਿਛੋਕੜ[ਸੋਧੋ]

ਅੰਕੜਾ ਸੰਦਰਭ[ਸੋਧੋ]

ਪੀੜਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2015 ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਵਿਕਟਿਮਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸਰਵੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਔਸਤਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 12 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 321,500 ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ: 6 ਵਿਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦਾ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ 33 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ 1 ਦੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ref name="RAINN Sexual Violence Statistics">"Victims of Sexual Violence: Statistics | RAINN". www.rainn.org (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). </ref> ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸੋਸ਼ਣ ਦੇ 91% ਪੀੜ੍ਹਤ ਔਰਤਾਂ ਹਨ।[7]

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਡਰਰਿਪੋਰਟ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।[8]

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਹੱਕ ਜਾਂ ਫਾਇਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ (ਸਮਾਜ ਸਾਸ਼ਤਰੀ) ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਾਇਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।[9]

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੀ ਲੈਨਜ ਦੁਆਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:[9]

ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਲੈਨਜ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੋਡੀ ਮਿਲਰ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ' ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ - ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ' ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।[10]

ਪ੍ਰਭਾਵ[ਸੋਧੋ]

ਡਰ[ਸੋਧੋ]

ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਡਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ,ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡਰ ਅਕਸਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ, ਰੁਟੀਨ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ  ਘਰ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਰੂਟਸ ਰੱਖਣਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਸ ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣਾ, ਇਕੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਟਣਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[11] ਇੱਥੇ, ਡਰ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੋਨੋ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Valenti, Jessica (2007). Full Frontal Feminism. Berkeley, CA: Seal Press. pp. 63–64. 
  2. D. Herman, "The Rape Culture," in Changing Our Power 260 (J.W. Cochran & D. Langton eds., 1988)
  3. Valenti, Jessica. Full Frontal Feminism: A Young Woman's Guide to Why Feminism Matters. Seal Press, (2007). 63
  4. Catharine A MacKinnon, Sex Equality, Foundation Press (2007) 339
  5. Stephen R. Gold's review of: Sex, Power, Conflict: Evolutionary and Feminist Perspectives, Edited by David M. Buss and Neil M. Malamuth. Oxford University, Press, New York, 1996 as cited in 'Theories of Rape' http://cyber.law.harvard.edu/vaw00/theories_of_rape.html.
  6. "The Rape Culture" (PDF). 
  7. "Statistics About Violence" (PDF). NSVRC. National Sexual Violence Resource Center. 
  8. "Statistics About Violence" (PDF). NSVRC. National Sexual Violence Resource Center. 
  9. 9.0 9.1 "A Structural Definition Of Social Privilege | MSS Research". www.mssresearch.org (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). MSS Research. Retrieved 21 February 2018. 
  10. Jody Miller, "Researching Violence Against Street Prostitutes: Issues of Epistemology, Methodology, and Ethics" in Researching Sexual Violence Against Women: Methodological and Personal Perspectives (Martin D. Schwartz ed., 1997). 144, 150.
  11. Fisher, Emmy. "Living Life By A Rape Schedule". Feminspire. Retrieved 2015-11-02. 

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ[ਸੋਧੋ]