ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸਰਦ ਕਾਲ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਪੂਰਵੀ ਝੋਊ ਕਾਲ ਦੇ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਕਾਲ ਦੀ ਰਿਆਸਤਾਂ
ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਇੱਕ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਬਰਤਨ ( ਹੇਨਾਨ ਸੰਗਰਾਹਲਏ ਵਿੱਚ )
ਚੀ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਰੇਸ਼ ਜਿੰਗ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਘੋੜੀਆਂ ਦੇ ਅਸਤੀ - ਪਿੰਜਰਾ

ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਕਾਲ ( ਚੀਨੀ : 春秋时代 , ਚੁਨ ਚਿਉ ਸ਼ੀ ਦਾਈ ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ : Spring and Autumn Period ) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , ਜੋ ੭੭੧ ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਲੋਂ ੪੭੬ ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ , ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਦੇ - ਕਦੇ ੪੦੩ ਈਸਾਪੂਰਵ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਅੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਕਾਲ ਵਲੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚੀਨੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹਵਾਂਗ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ , ਸ਼ਾਨਦੋਂਗ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਇਲਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ । ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਦੇ ਵ੍ਰਤਾਂਤ ਨਾਮਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗਰੰਥ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂ ( 鲁国 , Lu ) ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਦਰਜ ਹੈ , ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਕੰਫਿਊਸ਼ਿਅਸ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਸੀ । [1]

ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਸ਼ਕਤੀ[ਸੋਧੋ]

ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਝੋਊ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਸ ਨਾਮ - ਸਿਰਫ ਦੀ ਰਹਿ ਗਈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ , ਲੁਓ ਯੀ , ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਸੀ । ਝੋਊ ਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਘਰਾਨੇ ਦੇ ਭਰੇ -ਬੰਧੁਵਾਂਅਤੇ ਸੇਨਾਪਤੀਯੋਂ ਨੂੰ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਇਹ ਇਸਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਝੋਊ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਜਿੱਤ ਤਾਂ ਗਏ ਸਨ ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਇਨ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਠਿਨਾਈ ਆ ਰਹੀ ਸੀ । ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਚੱਲੀ ਲੇਕਿਨ ਝੋਊ ਸਰਕਾਰ ਕਮਜੋਰ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਰਾਜਕੁਲ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਚਲਣ ਲੱਗੇ । ਇਸ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ੧੨ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਸਮਾਂ - ਸਮਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਲਕੇ ਨੀਤੀਆਂ ਤੈਅ ਕਰਣ ਲੱਗੇ । ਕਦੇ - ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੀ ਮਿਲੀ - ਜੁਲੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸੇਨਾਪਤੀ ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਇਸ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਝੜਪੇਂ ਬੜੀਂ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੜਪਨੇ ਲੱਗੇ । ਛੇਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਸਭਤੋਂ ਛੋਟੇ ਰਾਜ ਗਾਇਬ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ । ਕੁੱਝ ਦੱਖਣ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ( ਮਸਲਨ ਵੂ ਰਾਜ ਨੇ ) ਤਾਂ ਖੁੱਲਮ - ਖੁੱਲਿਆ ਝੋਊ ਸਾਮਰਾਜ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਅਜਾਦੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ , ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਏ ।

ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ - ਲੜਾਈ[ਸੋਧੋ]

ਇਸ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜੇ ਤਾਂ ਚੱਲ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ , ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸੱਤਾ ਲਈ ਖੀਂਚਾਤਾਨੀ ਜਾਰੀ ਸੀ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ( Jìn ) ਨਾਮਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਛੇ ਜਮੀਨਦਾਰੀ ਪਰਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਹੋਏ । ਚੀ ( Qí ) ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੇਨ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਪਾਇਆ । ਜਦੋਂ ਇਸ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਰ - ਲੜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਪਰਵਾਰ ਆਪਣੇਸ਼ਤਰੁਵਾਂਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਕੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਉੱਭਰ ਆਏ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ । ੪੦੩ ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਰਵੋੱਚ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸਾਲ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਕਾਲ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਝਗੜਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ [2]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ [ਸੋਧੋ]

  1. Treasures from the bronze age of China: an exhibition from the People's Republic of China, Metropolitan Museum of Art (New York, N.Y.), Ballantine Books, 1980, ISBN 978-0-345-29051-9, ... The earlier, traditionally known as the Spring and Autumn period (770- 476 bc), was named after the Spring and Autumn Annals of the State of Lu, the official chronicle of Confucius' home state ...
  2. The Cambridge history of ancient China: from the origins of civilization to 221 B.C., Michael Loewe, Edward L. Shaughnessy, Cambridge University Press, 1999, ISBN 978-0-521-47030-8