ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ

ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ[1] ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ, ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗਣਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰੀਕ੍ਰਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਣ ਹੈ। ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ 25 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਲੜੀਵਧ ਅਨੁਸਾਰ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰੀਕ੍ਰਿਆ ਇਲੋਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਵੋਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ (EVM) ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਦੋ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1989 ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜਿਹਨਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਾਲ ਬਹੁਤ ਥੋੜਾ ਸੀ ਸਿਰਫ 1 ਜਨਵਰੀ 1990 ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1993 ਤੋਂ ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੰਡ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈ ਤੋਂ ਕਿ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੱਤੇ ਸਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ[ਸੋਧੋ]

ਲੜੀ ਨੰ: ਨਾਮ ਚਿੱਤਰ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼
1 ਸੁਕੁਮਾਰ ਸੇਨ ਤਸਵੀਰ:Sukumar sea.jpg 21 ਮਾਰਚ 1950 19 ਦਸੰਬਰ 1958 --
2 ਕਲਿਆਣ ਸੁੰਦਰਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1958 30 ਸਤੰਬਰ 1967 --
3 ਐਸ. ਪੀ. ਸੇਨ ਵਰਮਾ -- 1 ਅਕਤੂਬਰ 1967 30 ਸਤੰਬਰ 1972 --
4 ਨਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ -- 1 ਅਕਤੂਬਰ 1972 6 ਫਰਵਰੀ 1973 --
5 ਟੀ. ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ -- 7 ਫਰਵਰੀ 1973 17 ਜੂਨ 1977 --
6 ਐਸ. ਐਲ. ਸ਼ਕਧਰ 18 ਜੂਨ 1977 17 ਜੂਨ 1982 --
7 ਆਰ. ਕੇ. ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ -- 18 ਜੂਨ 1982 31 ਦਸੰਬਰ 1985 --
8 ਆਰ. ਵੀ. ਐਸ. ਪੇਰੀ ਸਾਸਤਰੀ -- 1 ਜਨਵਰੀ 1986 25 ਨਵੰਬਰ 1990 --
9 ਵੀ. ਐਸ. ਰਾਮਾਦੇਵੀ 26 ਨਵੰਬਰ 1990 11 ਦਸੰਬਰ 1990 ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ
10 ਟੀ. ਐਨ. ਸੇਸ਼ਨ[2] 12 ਦਸੰਬਰ 1990 11 ਦਸੰਬਰ 1996 ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਭ੍ਰਿਸਟਾਚਾਰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ
11 ਐਮ. ਐਸ. ਗਿੱਲ 12 ਦਸੰਬਰ 1996 12 ਦਸੰਬਰ 2001 ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਜਰੁਰੂ
12 ਜੇ. ਐਮ. ਲਿੰਗਦੋਹ 14 ਜੂਨ 2001 7 ਫਰਵਰੀ 2004 --
13 ਟੀ. ਐਸ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਥੀ 8 ਫਰਵਰੀ 2004 15 ਮਈ 2005 ਚੋਣ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ
14 ਬੀ. ਬੀ. ਟੰਡਨ 16 ਮਈ 2005 29 ਜੂਨ 2006 --
15 ਐਨ. ਗੋਪਾਲਾਸਵਾਮੀ 30 ਜੂਨ 2006 20 ਅਪਰੈਲ 2009 --
16 ਨਵੀਨ ਚਾਵਲਾ 21 ਅਪਰੈਲ 2009 29 ਜੁਲਾਈ 2010 --
17 ਐਸ. ਵਾਈ. ਕੁਰੈਸ਼ੀ 30 ਜੁਲਾਈ 2010 10 ਜੂਨ 2012 --
18 ਵੀ. ਐਸ. ਸੰਪਥ 10 ਜੂਨ 2012 15 ਜਨਵਰੀ 2015 --
19 ਐੱਚ ਐੱਸ ਬ੍ਰਹਮਾ 16 ਜਨਵਰੀ 2015 18 ਅਪਰੈਲ 2015 --
20 ਨਸੀਮ ਜੈਦੀ 19 ਅਪਰੈਲ 2015 ਹੁਣ ਤੱਕ --
21 ਅਚਲ ਕੁਮਾਰ ਜੋਤੀ 6 ਜੁਲਾਈ 2017[3] 22 ਜਨਵਰੀ 2018 200 ਦਿਨ
22 ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਵਤ 23 ਜਨਵਰੀ 2018[4] 1 ਦਸੰਬਰ 2018 312 ਦਿਨ
23 ਸੁਨੀਲ ਅਰੋੜਾ 2 ਦਸੰਬਰ 2018[5][6] 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 2 ਸਾਲ, 131 ਦਿਨ
24 ਸੁਸ਼ੀਲ ਚੰਦਰ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021[7] 14 ਮਈ 2022 1 ਸਾਲ, 31 ਦਿਨ
25 ਰਾਜੀਵ ਕੁਮਾਰ 15 ਮਈ 2022 ਹੁਣ[8] 1 ਸਾਲ, 286 ਦਿਨ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. http://eci.nic.in/eci_main1/index.aspx
  2. http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-t-n-seshan-the-man-who-would-never-back-down/20120515.htm
  3. Borgohain, Sonalee, ed. (3 July 2017). "India's new Chief Election Commissioner Achal Kumar Jyoti to take charge on 6 July". India Today. Retrieved 2 September 2017.
  4. "Om Prakash Rawat to succeed AK Joti as new Chief Election Commissioner". The Indian Express. New Delhi. 21 January 2018. Retrieved 21 January 2018.
  5. "President Kovind appoints Sunil Arora as new Chief Election Commissioner". 2018-11-26. Retrieved 2018-11-27.
  6. "Sunil Arora takes over as Chief Election Commissioner, will oversee 2019 polls". 2018-12-02.
  7. Nath, Damini (12 April 2021). "Sushil Chandra appointed Chief Election Commissioner". The Hindu.
  8. "Rajiv Kumar takes charge as 25th Chief Election Commissioner, says EC won't shy away from tough calls". The Hindu (in Indian English). 15 May 2022. Retrieved 19 May 2022.