ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ

ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ ਦਾ ਪਰਿਚੈ:-

ਸੁਰ	ਦੋਂਵੇਂ ਮਧ੍ਯਮ ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਧੈਵਤ ਕੋਮਲ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਸ਼ੁੱਧ
ਜਾਤੀ	ਸੰਪੂਰਣ-ਸੰਪੂਰਣ (ਵਕ੍ਰ)
ਥਾਟ	ਪੂਰਵੀ
ਵਾਦੀ-ਸੰਵਾਦੀ	ਗੰਧਾਰ-ਨਿਸ਼ਾਦ
ਸਮਾਂ	ਦਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪਹਿਰ
ਠੇਹਿਰਾਵ ਦੇ ਸੁਰ	ਸ ਗ ਪ-ਸੰ ਪ ਗ
ਮੁੱਖ ਅੰਗ	ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਗ;ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਰੇ ਗ ;ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਗ ; ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਧ ਪ ; ਨੀ ਧ ਪ  ; ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ; ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਗ
ਅਰੋਹ	ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਗ;ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਧ ਨੀ ਸੰ
ਅਵਰੋਹ	ਸੰ ਨੀ ਧ ਪ ; ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਮ (ਤੀਵ੍ਰ) ਰੇ ਸ ; ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਸ
ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਰਾਗ	ਪੁਰਵਾੰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਾਜ ਤੇ ਉਤਰਾਂਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰਿਆ ਧਨਾਸ਼੍ਰੀ

ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ-

• ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸੰਧੀ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਮੇਂ ਗਾਉਣ-ਵਜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ।
• ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ ਪੁਰਵਾੰਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਗ ਹੈ।
• ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਮੰਦਰ ਤੇ ਮੱਧ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ ਦਾ ਸੁਭਾ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਰਹਸਮਈ ਰਾਗ ਹੈ।
• ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਅਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸੁਰ ਮ ਦੇ ਦੋਂਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਯਾਨੀ ਕਿ ਤੀਵ੍ਰ ਮ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਸੁਰ ਸ਼ੁੱਧ ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਿਰਫ ਅਵਰੋਹ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਵਕ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿੰਵੇਂ- ਪ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਮ ਗ ਮਤਲਬ ਸ਼ੁੱਧ ਮਧ੍ਯਮ (ਮ) ਗੰਧਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਰਾਗ ਦੀ ਵਾਚਕ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਪੰਚਮ (ਪ) ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਨਾ ਰੁੱਕ ਕੇ ਪ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਮ ਗ ਵਾਲੀ ਸੁਰ ਸੰਗਤ ਲਗਾ ਕੇ ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਧਨਾਸ਼੍ਰੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ 'ਚ ਮੀੰਡ ਅਤੇ ਗਮਕ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ 'ਚ ਵੱਡਾ ਖਿਆਲ,ਛੋਟਾ ਖਿਆਲ,ਮਸੀਤਖਾਣੀ ਗਤ ਤੇ ਰਜਾਖਾਨੀ ਗਤ ਬਹੁਤ ਮਧੁਰ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਰਾਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।
• ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ ਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।

• ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਸ ਰੇ ਗ,ਰੇ ਮ --ਗ
• ਗ ਮ ਗ ਰੇ ਗ ਰੇ ਸ
• ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਸ ਰੇ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਪ -- ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਮ -- ਗ
• (ਪ) ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਪ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਗ ਮ ਗ ਰੇ ਗ ਰੇ ਮ ਗ

ਰਾਗ ਪੂਰਵੀ 'ਚ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ -

ਗੀਤ	ਫਿਲਮ	ਸੰਗੀਤਕਾਰ	ਗਾਇਕ	ਗੀਤਕਾਰ
ਕਰੁਣਾ ਸੁਨੋ ਸ਼ਿਆਮ ਮੋਰੇ	ਮੀਰਾ	ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ	ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ	ਮੀਰਾ
ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਬਦੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ	<b>ਏਕ ਮੁਸਾਫਿਰ ਏਕ ਹਸੀਨਾ</b>	ਓ ਪੀ ਨਈਅਰ	ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ	ਐਸਐਚ ਬਿਹਾਰੀ

ਗੀਤ	ਫਿਲਮ	ਕੰਪੋਜ਼ਰ	ਗਾਇਕ	ਗੀਤਕਾਰ
ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਬਦੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ	ਏਕ ਮੁਸਾਫਿਰ ਏਕ ਹਸੀਨਾ	ਓਪੀ ਨਈਅਰ	ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ	ਐਸਐਚ ਬਿਹਾਰੀ

ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ

ਭਾਸ਼ਾਃ ਹਿੰਦੀ

ਗੀਤ.	ਫ਼ਿਲਮ	ਸੰਗੀਤਕਾਰ	ਗਾਇਕ	ਗੀਤਕਾਰ
ਬਹੂਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਬਡ਼ੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ	ਏਕ ਮੁਸਾਫਿਰ ਏਕ ਹਸੀਨਾ	ਓ. ਪੀ. ਨਈਅਰ	ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ	ਐੱਸ. ਐੱਚ. ਬਿਹਾਰੀ

ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ

ਗੀਤ.	ਫ਼ਿਲਮ	ਸੰਗੀਤਕਾਰ	ਗਾਇਕ
ਅੰਬਾ ਮਾਨਮਕਨਿੰਧੂ	ਸ਼ਿਵਕਾਵੀ	ਪਾਪਨਾਸਮ ਸਿਵਨ	ਐਮ. ਕੇ. ਤਿਆਗਰਾਜ ਭਾਗਵਤਰ
ਯੇਜ਼ੂ ਸਵਰੰਗਲੁਕੁਲ (ਸਿੰਧੂਬੈਰੀ ਨਾਲ ਰਾਗਮਾਲਿਕਾ, ਖੰਬੋਜੀ)	ਅਪੂਰਵਾ ਰਾਗੰਗਲ	ਐਮ. ਐਸ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ	ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ
ਨੀਰਾਡਾ ਨੇਰਾਮ	ਵੈਰ ਨੇਜਮ
ਅਰਪੁਧਾ ਕਲੈਧਨ	ਈਧਿਆ ਨਯਾਗਨ	ਦੇਵਾ
ਇੰਥਾ ਨਿਮਿਸ਼ਮ	ਹੈਲੋ (1999 ਫ਼ਿਲਮ)		ਹਰੀਹਰਨ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ
ਥੇਨਥੂਵਮ ਵਸੰਧਮ	ਵੈਦੇਹੀ ਕਲਿਆਣਮ		ਮਨੋ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ
ਰੋਜਾਵਾਈ ਥਾਲੱਟਮ	ਨਿਨੈਵੇਲਮ ਨਿਤਿਆ	ਇਲਯਾਰਾਜਾ	ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਐੱਸ ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ
ਕਾਧਲ ਐਨਮ ਕਵੀਅਮ	ਵੱਤਥੁਕੁਲ ਚਾਦੁਰਮ		ਜਿਕੀ
ਪਿਰਾਈ ਪਿਰਾਈ	ਪਿਥਮਗਨ		ਮਧੂ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ
ਓਮ ਸਿਵੋਹਮ	ਨਾਨ ਕਦਵੁਲ		ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਨਿੰਨੈਚਕਰਨ ਅਡੈਂਥੇਨ	ਭਾਰਤੀ		ਬੰਬੇ ਜੈਸ਼੍ਰੀ
ਯੇਨਾ ਵਰਮ ਵੈਂਡਮ	ਨੰਧਵਨਾ ਥਰੂ		ਮਾਨੋ, ਲੇਖਾ, ਸਿੰਧੂ ਦੇਵੀ
ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਾਵਰਾਈ	ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਰਾਜਮ		ਚਿਨਮਈ, ਸਾਕਯਥ
ਨਲਮ ਪਾਡੂਵੇਨ	ਕਨਮਨੀਏ ਪੇਸੂ	ਰਵਿੰਦਰਨ	ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ
ਹੇ ਰਾਮ।	ਰੰਗੀਲਾ	ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ	ਹਰੀਹਰਨ, ਸਵਰਨਲਤਾਸਵਰਨਾਲਥਾ
ਅਥੀਨੀ ਸਿਥੀਨੀ	ਤਦਾਲੀ		ਹਰੀਹਰਨ, ਚਿਤਰਾ ਸ਼ਿਵਰਮਨ, ਕਮਲ ਹਾਸਨ
ਮਾਚਾ ਮੱਛੀਨੀਏ	ਸਟਾਰ		ਉਨਨੀ ਮੈਨਨ
ਓਹ ਨੀਜਾਮੇ	ਪਾਸਕਨਾਲ	ਐਸ. ਏ. ਰਾਜਕੁਮਾਰ	ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਸੁਨੰਦਾ
ਆਦਿ ਕਦਲ ਐਨਪਥੂ	ਐਨਨਾਵੈਲ		ਹਰੀਹਰਨ
ਐਨ ਵਨਮ ਨੀਥਾਨਾ	ਦਿਨਮਧੋਰਮ	ਓਵੀਅਨ	ਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਸ਼ਿਨੋਏ ਬਲੇਸ਼
ਜਾਂ ਆਯੀਰਾਮ ਯਾਨਾਈ	ਨੰਦਾ	ਯੁਵਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਜਾ	ਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ
ਅੰਮਾ ਐਂਡਰਲ			ਇਲਯਾਰਾਜਾ
ਪੂਵਮ ਮਲਾਰਨਥਿਡਾ	ਸਵਰਨਾਮਖੀ	ਸਵਰਾਜ	ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਸਵਰਨਲਤਾਸਵਰਨਾਲਥਾ
ਕੰਗਲ ਥੀਡੂਥੇ	ਮਨਾਥੋਡੂ ਮਜ਼ਹੈਕਲਮ	ਕਾਰਤਿਕ ਰਾਜਾ	ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ, ਜੱਸੀ ਗਿਫਟਜੈਸੀ ਤੋਹਫ਼ਾ
ਜਾਂ ਮਿਰੂਗਮ	ਪਰੇਸ਼ੀ	ਜੀ. ਵੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ	ਵੀ. ਵੀ. ਪ੍ਰਸੰਨਾ, ਪ੍ਰਗਤੀ ਗੁਰੂਪ੍ਰਸਾਦ