ਰੂਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਰੂਸ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (ਐਨ.ਐਲ.ਆਰ), ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿਚ ਸਥਿੱਤ (1795 ਤੋਂ 1917 ਤਕ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਗਈ; 1917 ਤੋਂ 1925 ਤਕ ਰੂਸੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ; 1925 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਸਟੇਟ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ), ਨਾ ਸਿਰਫ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਐਨ.ਐਲ.ਆਰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਸੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ, ਜੋ ਕੌਮੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲ-ਰਸ਼ੀਅਨ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ, ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ ਆਊਟਪੁੱਟ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਰੂਸੀ ਸਟੇਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

History[ਸੋਧੋ]

Establishment[ਸੋਧੋ]

ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1795 ਵਿਚ ਕੈਥਰੀਨ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਹ ਜ਼ਲੋਸਕੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਜੋ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ 1794 ਵਿਚ ਰੂਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਿਸ਼ਪ ਜ਼ਾਲੌਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਕੌਮੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।

ਰੂਸ ਦੀ ਇਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ 18 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ,[1] ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਰੂਸੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। 1766 ਵਿਚ ਇਕ ਰੂਸੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਕੈਥਰੀਨ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 27 ਮਈ 1795 ਤਕ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਨੈਵੀਸਕੀ ਐਵਨਿਊ ਅਤੇ ਸਡੋਵਿਆ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ। ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਰੀਬ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਯੈਗੋਰ ਸਕੋਲੋਵ (1796-1801 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਿਆ) ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਨੈਕੋਲੇਸੀਕਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਪੋਲਿਸ਼-ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵੈਲਥ ਤੋਂ ਜ਼ਲੋਸਕੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ (420,000 ਵਾਲੀਅਮ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰੂਸੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜ਼ਬਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈਆਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਲਈ ਵੇਚਿਆ।[2]

1921 ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਐਸਐਫਐਸਆਰ ਦੁਆਰਾ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ (ਕੁਝ 55,000 ਟਾਇਟਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ) ਪੋਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।[3]

ਇਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਾਮਟੇ ਮੈਰੀ-ਗੈਬਰੀਲ-ਫਲੋਰੈਂਟ-ਆਗਸਟੇ ਡੀ ਚੋਅਸਯੁਲ-ਗੌਫਿਅਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਸਟੋਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਲਾਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਪਾਇਲਡ ਮੈਨੂਅਲ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[4]

ਸੰਨ 1810 ਵਿੱਚ, ਸਮਰਾਟ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਨੇ ਰੂਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁੱਦੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਪੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।[5]

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ 1812 ਵਿਚ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਾਣੀ ਸੀ, ਪਰ, ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਕੀਮਤੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਪਿਆ, ਇਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਲੈਕਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸਟਰੋਗਾਨੋਵ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਰੋਸਕਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਰੂਸ ਉੱਤੇ ਛਾਪੇ ਗਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। ਇਹ ਸ੍ਰ੍ਰੋਗਾਨੋਵ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨਮੋਲ ਖਜ਼ਾਨ, ਓਸਟਰੋਮੀਰ ਇੰਜੀਲ, ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਤਾਬ ਚਰਚ ਸਲਾਵੋਨਿਕ (ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਸੀ) ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੂਰਬੀ ਸਲਾਵਿਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਾਈਪਾਸਅਨ ਕੋਡੇਕਸ ਰੂਸੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ।

20 ਵੀਂ ਸਦੀ[ਸੋਧੋ]

ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਡਿਜੀਟਾਈਜੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2012 ਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਕਰੀਬਨ 80,000 ਟਾਈਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਸਨ।[6]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Императорская Публичная библиотека за сто лет [A Hundred Years of Imperial Public Library], 1814–1914. SPb : print. by V.F. Kirschbaum, 1914. P. 1.
  2. Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, published in the Imperial Russia in the early 1900s
  3. Great Soviet Encyclopedia, 3rd. edition
  4. Оленин А. Н. Опыт нового библиографического порядка для Санкт-Петербургской Публичной библиотеки [Tentative bibliographical scheme for the Public Library in Saint Petersburg]. SPb, 1809. 8, 112 p.
  5. Положение о управлении имп. Публичною библиотекою // Акты, относящиеся до нового образования Императорской библиотеки... [ Imp. Library administration/ In: Acts concerning the foundation of Imperial Library...] [SPb.], 1810. pp. 8—11.
  6. Editors, Slavica Publishers. "Russian History and the Digital Age". Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History. 13 (4): 765–768.