ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਅਧਿਐਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਜਾਂ ਪੋਲ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਖਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਜਵਾਬ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਰਵੱਈਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਨਾਮੇ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿs ਹਨ; ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ asੰਗ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵੈਧਤਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿਕਥਨੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਜਾਂ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗਲਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿੳ[ਸੋਧੋ]

ਪ੍ਰਸ਼ਨਨਾਤਰੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਢਾਚੇ ਵਾਲੇ ਲਿਖਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੰਦ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇੰਟਰਵਿੳ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਨਾਮੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੰਟਰਵਿer ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜਵਾਬਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰਵਿੳਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗੈਰ ਸੰਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਤਾਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿs ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਾਨ ਅਤੇ ਜਲਦੀ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਉਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਜਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਸਮਾਜਿਕ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪੱਖਪਾਤ ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਵੈਧ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ। ਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਬਾਹਰ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਟਿਵਟਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਹੋ, ਜਵਾਬ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਕਸਰ ਮੋਹਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਵ, ਉਹ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਗੈਰ-ਢਾਂਚਾਗਤ ਇੰਟਰਵਿੳਆਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਢਾਂਚਾਗਤ ਇੰਟਰਵਿ .ਜ਼ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਕਸਰ ਅਰਧ- ਢਾਂਚਾਗਤ ਇੰਟਰਵਿੳਆਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਖੁੱਲੇ ਅਤੇ ਬੰਦ ਪ੍ਰਸ਼ਨ[ਸੋਧੋ]

ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿs ਖੁੱਲੇ ਜਾਂ ਬੰਦ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ, ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਬੰਦ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ ਜੋ ਸੀਮਤ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ), ਖ਼ਾਸਕਰ ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੂਚੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

ਖੁੱਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ ਜੋ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਗੁਣਾਤਮਕ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਗੀਦਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ।

ਰੇਟਿੰਗ ਸਕੇਲ[ਸੋਧੋ]

ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੇਟਿੰਗ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਲਿਕਰਟ ਪੈਮਾਨਾ। ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਜਾਂ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮੋਜ਼ਰੇਲਾ ਪਨੀਰ "ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਹਿਮਤ", "ਸਹਿਮਤ", "ਅਣਚਾਹੇ", "ਅਸਹਿਮਤ", ਅਤੇ "ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ" ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਲੀਕਰਟ ਸਕੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਾਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੰਕੜਾ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵੱਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਕਰਟ ਸਕੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੁਝਾਨ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਅਤਿਅੰਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਵਾਂਗ, ਭਾਗੀਦਾਰ ਉਹ ਜਵਾਬ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਟਾ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।

ਫਿਕਸਡ-ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਸ਼ਨ[ਸੋਧੋ]

ਫਿਕਸਡ-ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ-ਚੋਣ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪਏਗਾ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਹਾਂ 'ਜਾਂ' ਨਹੀਂ '.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਮਾਪਣਾ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਜਵਾਬ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਪਸੰਦ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਚੁਣਨਾ ਗਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਅਰ, ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।ਨਿਸ਼ਚਤ-ਵਿਕਲਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਾਪ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਂ ਇਕਸਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਮਾਪ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਹੋ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜੇ ਇੱਕ ਸਪੀਡੋਮੀਟਰ ਨੇ ਉਸੇ ਗਤੀ ਤੇ ਉਹੀ ਰੀਡਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਇਹ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ. ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.।ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਈਕੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟੈਸਟਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ ਅੱਧੇ ਢੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਦੋ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.

ਵੈਧਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਜਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਅਕਸਰ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵੈਧਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. ਭਾਗੀਦਾਰ ਝੂਠ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉੱਤਰ ਦਿਓ ਜੋ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ. ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਨਾਲ. (ਇਸ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰਤਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿ. ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਕੋਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਬਕਾ ਛੇਵੇਂ ਗ੍ਰੇਡਰਾਂ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਘੱਟ ਭਾਗੀਦਾਰ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।[1]

ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਹ ਹੈ, "ਖੋਜਕਰਤਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?"[2] ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੋਜ ਦੇ ਸੰਦ ਹਨ ਜੋ ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬਦੇਹ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਰੋਧ, ਪੱਧਰ ਦੀ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਨਾ।[3] ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖੁੱਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜੁੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਗੁਪਤਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਚਮੁੱਚ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਣ।

ਨੁਕਸਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਇਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਸ਼ੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਗ੍ਰਸਤ ਹਨ।[4] ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਜਵਾਬ ਅਤਿਕਥਨੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ;[5] ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵੇਰਵੇ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਪਾਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲਤਾ ਪੱਖਪਾਤ।ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 1) ਖੋਜਕਰਤਾ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; 2) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਦਿਖਣਾ; ਜਾਂ, 3) ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦੁਖੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ।[3]

ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਵੈ-ਰਿਪੋਰਟ ਅਧਿਐਨ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੱਖਪਾਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਨੂੰ ਭਰਿਆ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਵਲੀ ਭਰਨ ਵੇਲੇ ਮਾੜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਧੇਰੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਣਗੇ। ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਵਾਬ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਣਗੇ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਪੱਖਪਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀਗਤ ਅੰਤਰ ਹਨ। ਇੰਟਰਵਿੳਰਸਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੱਖਪਾਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Orkin, Stuart; Fisher, David; Look, Thomas; Lux, Samuel; Ginsburg, David; Nathan, David (2009). Oncology of Infancy and Childhood E-Book. Philadelphia, PA: Elsevier Health Sciences. p. 1258. ISBN 9781416034315. 
  2. Robins, Richard; Fraley, Chris; Krueger, Robert (2007). Handbook of Research Methods in Personality Psychology. The Guilford Press. p. 228. ISBN 9781593851118. 
  3. 3.0 3.1 Heppner, P. Paul; Wampold, Bruce; Owen, Jesse; Thompson, Mindi; Wang, Kenneth (2016). Research Design in Counseling. Boston, MA: Cengage Learning. p. 334. ISBN 9781305087316. 
  4. John Garcia; Andrew R. Gustavson. "The Science of Self-Report". 
  5. Northrup, David A. (Fall 1996). "The Problem of the Self-Report In Survey Research". 11. Institute for Social Research.