ਸਾਜਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਸਾਜਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ
ਤਸਵੀਰ:Sajida Zaidi 1926 2011.jpg
ਪ੍ਰੋ. ਸਾਜਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ
ਜਨਮ 1926
ਪਾਨੀਪਤ, ਭਾਰਤ
ਮੌਤ 11 ਮਾਰਚ 2011 (ਉਮਰ 84)
ਡੁਬਈ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਭਾਰਤੀ
ਪੇਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਕਵੀ
ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ 1955–1985
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ  ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ
Notable work Ju-e-Naghma and Sel-e-Wajid

ਸਾਜਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ (1926 – 11 ਮਾਰਚ 2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਕਈ ਸਾਲ ਅਲੀਗੜ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ 1966 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਰਹੀ।[1]

ਜ਼ੈਦੀ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਕੰਮ ਪੱਖੋਂ ਇੱਕ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲਮੌਜ-ਏ-ਹਵਾ-ਪੈਚਾਨ  ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਜਿਨਸੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।[2] ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ "ਧਾਰਮਿਕਤਾ, ਮਾਰਕਸਵਾਦ, ਇਨਸਾਨੀਅਤ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋੰਦਵਾਦ" ਦੇ ਪੜਾਅ  ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ।[3]

ਜ਼ੈਦੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ  ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ  ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫਰ ਪੁਰਸਕਾਰ 2008 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ 2009 ਵਿੱਚ  ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

ਜੀਵਨੀ[ਸੋਧੋ]

ਜ਼ੈਦੀ 1926 ਵਿੱਚ ਪਾਨੀਪਤ, ਭਾਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਐਸ. ਐਮ. ਮੁਸਤੇਹਸਿਨ ਜ਼ੈਦੀ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦ ਅਜੇ ਉਹ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਹੀ ਸੀ।  ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ, ਇਕਬਾਲ, ਅਤੇ ਹਾਫ਼ਿਜ਼, ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ।[4] ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਜੀ.ਕੇ. ਸਾਕੁਲੇਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ; ਜਦਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਨਾ, ਮੌਲਾਨਾ ਖਵਾਜ਼ਾ ਅਲਤਾਫ ਹੁਸੈਨ ਹਾਲੀ, ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ।[5] ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪ[ਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਵੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ-ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਅਲੀਗੜ੍ਹ) ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ; ਦੋਨੋਂ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ "ਜ਼ੈਦੀ ਭੈਣਾਂ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇੱਕ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਬੁਰਕਾ ਪਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਦ ਉਹ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਈਕਲ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾਸ ਲਾਉਣ ਜਾਂਦੀਆਂ । ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਸਬਿਰਾ ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Sajida Zaidi, celebrated Urdu writer, passes away at 84". Indian Express. 11 March 2011. Retrieved 5 April 2016. 
  2. Indian Literature. Sahitya Akademi. 2002. 
  3. Susie J. Tharu; Ke Lalita (1993). Women Writing in India: The twentieth century. Feminist Press at CUNY. pp. 251–52. ISBN 978-1-55861-029-3. 
  4. "zahida zaidi1930-2011". rekhta.org. Retrieved 5 April 2016. 
  5. Empty citation (help)