ਆਰਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ


ਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ । ਇਹ ਭੋਜਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਹੈ । ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਦੂਰੀ ਸਿਰਫ਼ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ । ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਆਰਾ ਇੱਕ ਅਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ । ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਮੋਰਧਵਜ ਨਾਮਕ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸੀ । ਮਹਾਭਾਰਤਕਾਲੀਨ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇੱਥੇ ਬਿਖਰੇ ਪਏ ਹਨ । ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਇੱਥੇ ਦੀ ਆਰੰਣਿਏ ਦੇਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ । ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੁੜਵਾ ਮਹਾਦੇਵ , ਪਤਾਲੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ , ਰਮਨਾ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਮਹਾਵੀਰ ਮੰਦਿਰ , ਸਿੱਧਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ . ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵੱਡੀ ਮਠਿਆ ਨਾਮਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ । ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰੀ ਅਵਸਥਿਤ ਵੱਡੀ ਮਠਿਆ ਰਾਮਾਨੰਦ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ । ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਤਰਜ ਉੱਤੇ ਮਾਨਸ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣਾਧੀਨ ਹੈ । ਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ , ਸਾਹਿਤ , ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਿਥਿਲੇਸ਼ਵਰ , ਉਰਮਿਲਾ ਕੌਲ , ਮਧੁਕਰ ਸਿੰਘ , ਅਨੰਤ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ , ਨੀਰਜ ਸਿੰਘ , ਨਿਲਏ ਉਪਾਧਿਆਏ , ਜਵਾਹਰ ਪਾਂਡੇਏ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਸਮਾਕਾਲਿਨ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ । ਭੋਜਪੁਰ ਕੰਠ , ਜੰਗਲੀ ਜੋਤੀ ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਤਰਫਦਾਰ ਅਖਬਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ । ਕਦੇ ਟਟਕਾ ਨਾਮਕ ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਖਬਾਰ ਵੀ ਆਰਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਾਬਾਦ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਭੋਜ ਪੱਤਰ ਨਾਮਕ ਪਾਕਸ਼ਿਕੋਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੈ । ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਜਨਪਥ ਨਾਮਕ ਸਾਹਿਤਿਅਕਪਤਰਿਕਾਵਾਂਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹਨ । ਜਨਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਸੰਘ , ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੰਘ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਕਰਿਆ ਹਨ । ਹੁਣੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਈ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ । ਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਮਾਰਤੇ ਹਨ । ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ ਪਰਿਸਰ ਸਥਿਤ ਆਰਾ ਹਾਉਸ , ਰਮਨਾ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਦਾ ਗਿਰਜਾ ਘਰ , ਵੱਡੀ ਮਸਜਦ , ਨਾਗਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਿਣੀ ਸਭਾਗਾਰ ਸਾਥੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ , ਬਾਲ ਹਿੰਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ , ਸ਼੍ਰੀ ਜੈਨ ਸਿੱਧਾਂਤ ਭਵਨ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹਨ . ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਿਰ ਹਨ । ਜੈਨ ਬਾਲਿਆ ਅਰਾਮ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਨਾਛਾਤਰਾਵਾਂਦਾ ਸਕੂਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ । ਹਰਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾਸ ਜੈਨ ਕਾਲਜ , ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ , ਸਹਜਾਨੰਦ ਬਰਹਮਰਸ਼ਿ ਕਾਲਜ , ਜਗਜੀਵਨ ਕਾਲਜ , ਮਹੰਤ ਮਹਾਦੇਵਾਨੰਦ ਤੀਵੀਂ ਕਾਲਜ ਅੰਗੀਭੂਤ ਕਾਲਜ ਹਨ . ਇਸਦੇ ਅਲਾਵੇ ਵੀ ਕਈ ਛੋਟੇ - ਮੋਟੇ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦਿਲਾਤੇ ਹਨ । ਡੇਢ ਦਸ਼ਕ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਵੀਰ ਕੁੰਵਰ ਸਿੰਘ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ । ਆऱਾ ਨੇ ਜਗਜੀਵਨ ਰਾਮ , ਰਾਮ ਸੁਭਗ ਸਿੰਘ , ਅੰਬਿਕਾ ਸ਼ਰਣ ਸਿੰਘ , ਰਾਮਾਨੰਦ ਤੀਵਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਨੇਤਾ ਦਿੱਤੇ । ਆਰਾ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਆਰਾ ਵਿੱਚ ਕਈਰੰਗਸੰਸਥਾਵਾਂਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਰੰਗ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਯੋਂ ਦੇ ਜਰਿਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਮਾਜਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਾਗਰੂਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹਨ । ਯੁਵਾਨੀਤੀ , ਦ੍ਰਸ਼ਟਿਕੋਣ , ਕਮਾਇਨੀ , ਭੂਮਿਕਾ , ਅਭਿਨਵ , ਰੰਗਭੂਮਿ ਵਰਗੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਰਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੰਗਪ੍ਰਸਤੁਤੀਯਾਂ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹਨ । ਡਾ ਸ਼ਿਆਮ ਮੋਹਨ ਅਸਥਾਨਾ , ਸਿਰਿਲ ਮੈਥਿਊ , ਨਵੇਂਦੁ , ਸ਼ਰੀਕਾਂਤ , ਸੁਨੀਲ ਸਰੀਨ , ਅਜਯ ਸ਼ੇਖਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ , ਸ਼ਰੀਧਰ ਨੇ ਆਰਾ ਰੰਗ ਮੰਚ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਤੀਵੀਂ ਰੰਗਕਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੰਦਾ ਸੇਨ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਹਨ ।

{{{1}}}