ਈਲਾ ਮਿਤਰਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਈਲਾ ਮਿਤਰਾ
Ila Mitra (cropped).jpg
ਮਿਤਰਾ 1955 ਵਿੱਚ
ਮੂਲ ਨਾਮইলা মিত্র
ਜਨਮIla Sen
(1925-10-18)18 ਅਕਤੂਬਰ 1925
ਕਲਕੱਤਾ, ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ
ਮੌਤ13 ਅਕਤੂਬਰ 2002(2002-10-13) (ਉਮਰ 76)
ਕਲਕੱਤਾ, ਭਾਰਤ
ਸਾਥੀਰਮੇਂਦਰਾ ਮਿਤਰਾ

ਈਲਾ ਮਿੱਤਰਾ (ਨੀ ਸੈਨ; 18 ਅਕਤੂਬਰ 1925 - 13 ਅਕਤੂਬਰ 2002) ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਆਯੋਜਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਨੌਜਵਾਨ ਮਿਤਰਾ ਆਪਣੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੇ ਇਨਾਮਾਂ ਨਾਲ

ਅੱਜ ਦੇ ਝੇਨੈਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਾਗੁਤਿਆ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਮਿੱਤਰਾ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਸਨ।[1] ਉਹ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1925 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ।[2] ਉਸਨੇ 1942 ਅਤੇ 1944 ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਬੈਥੂਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਈ.ਏ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ 1958 ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ । ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਮੋਹਾਲੀ ਅਤਮਰਖਾ ਸਮਿਤੀ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। 1945 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਰਾਏਕਰਮ ਮਿਤਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਚਪਾਈ ਨਵਾਬਗੰਜ ਦੇ ਜਗੀਰ ਦੇ ਇਕ ਪਰਵਾਰ ਸਨ।

ਈਲਾ ਮਿਤਰਾ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ[ਸੋਧੋ]

  1. ਸਵ. ਮਾਸਟਰ.ਰਹੀਮਾ ਬੇਗਮ
  2. ਮਾਸਟਰ.ਹੀਰਾ ਬੇਗਮ

ਕਿਸਾਨ ਵਿਦਰੋਹ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ[ਸੋਧੋ]

ਮਿਤਰਾ ਜਿਆਦਾ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੰਥਲਾਂ ਦੀ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਚਾਪਈ ਨਵਾਬਗੰਜ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰਾਣੀਮਾ (ਰਾਣੀ ਮਾਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 5 ਜਨਵਰੀ, 1950 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਨਛੋਲੇ ਉਪਜੀਲਾ, ਚਾਪਈ ਨਵਾਬਗੰਜ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਸਾਨ-ਸੰਥਲ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਅਸਫ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਚੋਲੇ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਚਾਰ ਦਿਨ ਲਈ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ। [3] ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ 21 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ[ਸੋਧੋ]

ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਿਤਰਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਈ।1954 ਵਿਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰੇਰਿਆ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਭੇਜਿਆ। ਅਤਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਆਈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਸਿਆਸੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 1962 ਅਤੇ 1978 ਵਿਚ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਪ੍ਰਾਂਤਿਕ ਅਸੈਂਬਲੀ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1971 ਦੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜਨਤਾ ਦੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

13 ਅਕਤੂਬਰ 2002 ਨੂੰ ਮਿਤਰਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਐਵਾਰਡ[ਸੋਧੋ]

  • ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸੋਵੀਅਤ ਭੂਮੀ ਨੇਹਰੂ 
  • ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਤਾਮਰਾ ਪਤਰਾ 

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Ila Mitra - Revolutionary, Trailblazer". The Daily Star (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2015-10-17. Retrieved 2017-11-12. 
  2. Mesba Kamal (2012). "Mitra, Ila". In Sirajul Islam and Ahmed A. Jamal. Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh (Second ed.). Asiatic Society of Bangladesh. 
  3. Panjabi, Kavita (14 August 2010). "Otiter Jed or Times of Revolution: Ila Mitra, the Santals and Tebhaga Movement". Economic & Political Weekly. Mumbai: Sameeksha Trust. XLV (33). ISSN 2349-8846. Retrieved 15 May 2016.