ਕਨਕ ਰੇਲੇ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਕਨਕ ਰੇਲੇ
KanakRele.jpeg
ਜਨਮ (1937-06-11) ਜੂਨ 11, 1937 (ਉਮਰ 83)
ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ
ਪੇਸ਼ਾਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ
ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ਰ
ਅਕਾਦਮਿਕ
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ
ਪੁਰਸਕਾਰਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ
ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ
ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ
ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਕਲਾ ਵਿਪਾਂਚੀ
ਮ. ਸ. ਸੁਭਲਕਸ਼ਮੀ ਅਵਾਰਡ
ਵੈੱਬਸਾਈਟWebsite of Nalanda Dance Research Centre

ਕਨਕ ਰੇਲੇ (ਜਨਮ 11 ਜੂਨ 1937) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਲੰਦਾ ਡਾਂਸ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਾਲੰਦਾ ਨ੍ਰਿਤਯ ਕਲਾ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੈ।[1][2]

ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ,[3] ਡਾ. ਰੇਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ। ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਥਾਕਲੀ ਅਤੇ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵੇਖਣ ਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।[4][5] ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਅਤੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।[6]

ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੈਰੀਅਰ[ਸੋਧੋ]

ਰੇਲੇ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਡੀਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰੇਲੇ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਨਾਲੰਦਾ ਡਾਂਸ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ 1972 ਵਿੱਚ ਨਾਲੰਦਾ ਨ੍ਰਿਤਯ ਕਲਾ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।[7] ਨਲੰਦਾ ਡਾਂਸ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਮੁੰਬਈ ਜੋ ਮਾਹੀਨੀਤਮ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।[5] ਰੇਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿਕਾਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਡਾਂਸ ਕੋਰਸ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੇ ਹਨ।[1]

ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਰੇਲੇ ਨੂੰ 1989 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।[8] ਕਨਕ ਰੇਲੇ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ ਵਿਪਾਂਚੀ ਦੁਆਰਾ "ਕਾਲਾ ਵਿਪਾਂਚੀ" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[9] 2006 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।[3] ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਐਮ.ਐਸ. ਸੁਬਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੈ।[10] 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਸੀ।[11]

ਕਨਕ ਰੀਲੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਰੇਲ੍ਹਾ ਮੋਹਿਨੱਟਮ, ਦਿ ਲਿਰੀਕਲ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਭਵਾਨੀਰੋਪਾਨਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਡਾਂਸ ਟਰਮੀਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਆਦਿ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।[1][12]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  • ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 1.2 "ARTISTE'S PROFILE — Kanak Y. Rele". Centre for Cultural Resources and Training. Archived from the original on 18 February 2013. Retrieved 27 January 2013. 
  2. "Imagination unlimited". The Hindu. 27 October 2006. Retrieved 27 January 2013. 
  3. 3.0 3.1 "Dr. Kanak Rele gets Kalidas Samman". Narthaki. 7 May 2006. Retrieved 27 January 2013. 
  4. "Dance has its own language: Dr. Kanak Rele". Times of India. 9 April 2011. Retrieved 27 January 2013. 
  5. 5.0 5.1 "'Dance has to serve more social causes'". The Hindu. 28 October 2010. Retrieved 27 January 2013. 
  6. "Dancing Queen — Dr.Kanak Rele". Archived from the original on 6 January 2013. Retrieved 27 January 2013. 
  7. "Tryst with Mohiniyattam". The Hindu. 29 January 2006. Retrieved 27 January 2013. 
  8. VENKATACHALAM, JYOTHI (August 2007). "DR. KANAK RELE IS A DISTINGUISHED DANCER-SCHOLAR". 
  9. "Kanak Rele honoured". The Hindu. 7 January 2005. Retrieved 27 January 2013. 
  10. "Dance-Drama by Dr Kanak Rele at Lionel Wendt". Daily News. 6 August 2012. Archived from the original on 9 August 2012. Retrieved 27 January 2013. 
  11. "Padma Awards". pib. 29 January 2013. Retrieved 29 January 2013. 
  12. Mohinī āṭṭam, the lyrical dance. Retrieved 27 January 2013.