ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ
Kancha Ilaiah at Kerala Literature Festival in 2018
ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ
ਜਨਮ (1952-10-05) 5 ਅਕਤੂਬਰ 1952 (ਉਮਰ 70)
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਾਪਿਆਪੇਟ ਪਿੰਡ
(ਹੁਣ ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ)
ਸਿੱਖਿਆ
ਪੇਸ਼ਾਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਟੱਡੀ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਿਵ ਐਂਡ ਇਨਕਲੂਜ਼ਿਵ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਾਲਿਸੀ (ਸੀ ਐਸ ਐਸ ਆਈ ਆਈ ਪੀ)ਹੈਦਰਾਬਾਦ
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰਾ
ਦਲਿਤ-ਬਹੁਜਨ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਥੀਓਰੀਸਟ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ
ਸਨਮਾਨਮਹਾਤਮਾ ਜੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ ਅਵਾਰਡ

ਨਹਿਰੂ ਫੈਲੋ 1994-97

ਮਾਨਿਆਵਰ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ

ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ (ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ 1952) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸੀ ਸਾਸ਼ਤਰੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੋਨੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। 

ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਪਿਆਪੇਟ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।[1] ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭੇਡ-ਚਾਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੁਰੂਮਾ ਗੋਲਾ ਜਾਤੀ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੋਰ ਹੋਰ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਵਜੋਂ ਨਾਮਿਤ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।[2] ਇਲਾਇਆ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਕਾਂਚਾ ਕਟੱਮਾ ਦਾ ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਸੀ।.[3] ਇਲਾਇਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਗਾਰਡਾਂ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੁਰੂਮਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਚਾ ਕਟੱਮਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। [4]

ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,[5][6], ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਛੜੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ[ਸੋਧੋ]

ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਐਮ.ਫਿਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਜੋਤੀਬਾ ਫੂਲੇ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ 1994-97 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਹਿਰੂ ਫੈਲੋ ਸੀ।

ਇਲਾਇਆ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਤੋੜ ਬੁੱਧ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ - ਰਾਜਨੀਤਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। [7].

ਇਲਾਇਆ ਨੇ ਦਲਿਤਾਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚਲੇ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇਗਾ, ਬਜਾਏ ਇਸਦੇ ਕਿ ਗੈਰ-ਦਲਿਤ "ਉਹਨਾਂ ਲਈ" ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।[8][9][10] ਮਈ 2016 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ" ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇਲੇਯਾਹ ਨੇ "ਸ਼ੇਫਰਡ" ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੂਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਰਥੀ ਦੀ ਬਜਾਇ ਇੱਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ-ਭਾਸ਼ੀ ਖ਼ਾਸ ਨਾਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, "ਸ਼ੇਫਰਡ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤਕ ਜੁਦਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ "ਬ੍ਰਾਹਮਣ" ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਤੇ "ਥੋਪਣਾ" ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਇਲਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬਦਲਣ ਨੂੰ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ।[11]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]