ਕੋਲੰਬੀਆ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਗਣਰਾਜ República de Colombia
ਝੰਡਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮੋਹਰ
ਮਾਟੋ: "Libertad y Orden" "ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਾਸਨ"
ਐਨਥਮ: ¡Oh, Gloria।nmarcesible! ਓ ਸਦਾਬਹਾਰ ਵਡਿਆਈ!
ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ	ਬੋਗੋਤਾ
ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ	ਸਪੇਨੀਅ
ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ	72 ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ()	86.00% ਬਹੁ-ਨਸਲੀ 49.0% ਮੇਸਤੀਸੋ 37.0% ਗੋਰੇ 10.6% ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਕੋਲੰਬੀਆਈ (ਮੁਲਾਤੋ ਸਮੇਤ) 3.4% ਅਮੇਰ-ਭਾਰਤੀ
ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਮ	ਕੋਲੰਬੀਆਈ
ਸਰਕਾਰ	ਇਕਾਤਮਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਰਾਜ
• ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ	ਅਬੇਲਾਰਡੋ ਡੇ ਲਾ ਐਸਪ੍ਰੀਏਲਾ
• ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ	ਹੋਸੇ ਮੈਨੁਅਲ ਰੈਸਟਰੇਪੋ
ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ	ਕਾਂਗਰਸ
• ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ	ਸੈਨੇਟ
• ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ	ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਦਨ
ਸੁਤੰਤਰਤਾ (ਸਪੇਨ ਤੋਂ)
• ਘੋਸ਼ਣਾ	20 ਜੁਲਾਈ 1810
• ਮਾਨਤਾ	7 ਅਗਸਤ 1819
• ਵਰਤਮਾਨ ਸੰਵਿਧਾਨ	4 ਜੁਲਾਈ 1991
ਖੇਤਰ
• ਕੁੱਲ	1,141,748 km2 (440,831 sq mi) (26ਵਾਂ)
• ਜਲ (%)	8.8 (17ਵਾਂ)
ਆਬਾਦੀ
• ਫਰਵਰੀ 2012 ਅਨੁਮਾਨ	4,63,66,364 (27ਵਾਂ)
• 2005 ਜਨਗਣਨਾ	4,28,88,592
• ਘਣਤਾ	40.74/km2 (105.5/sq mi) (172ਵਾਂ)
ਜੀਡੀਪੀ (ਪੀਪੀਪੀ)	2011 ਅਨੁਮਾਨ
• ਕੁੱਲ	$471.964 billion
• ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ	$10,248
ਜੀਡੀਪੀ (ਨਾਮਾਤਰ)	2011 ਅਨੁਮਾਨ
• ਕੁੱਲ	$3,28,422 ਬਿਲੀਅਨ
• ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ	$7,131
ਗਿਨੀ (2010)	55.9
ਐੱਚਡੀਆਈ (2011)	0.710  · 87ਵਾਂ
ਮੁਦਰਾ	ਪੇਸੋ (COP)
ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ	UTC−5ਬ (ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸਮਾਂ)
ਮਿਤੀ ਫਾਰਮੈਟ	ਦਦ−ਮਮ−ਸਸਸਸ
ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸਾਈਡ	ਸੱਜੇ
ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ	+57
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟੀਐਲਡੀ	.co

ਕੋਲੰਬੀਆ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (Spanish: República de Colombia ਰੇਪੂਵਲਿਕਾ ਦੇ ਕੋਲੋਂਵੀਆ) ਬੱਤੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਇਕਾਤਮਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਇਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਨਾਮਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਏਕੁਆਡੋਰ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 26ਵਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਚੌਥਾ (ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਮਗਰੋਂ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। 4.6 ਕਰੋੜ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ ਇਹ ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 27ਵਾਂ ਅਤੇ ਸਪੇਨੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਗਤ ਦਾ ਦੂਜਾ (ਮੈਕਸੀਕੋ ਮਗਰੋਂ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ, ਫੁੱਲਾਂ, ਪੰਨਾ-ਰਤਨਾਂ, ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਦਾਵਾਰ ਇਸਦੇ ਅਰਥ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦ-ਨਿਰੁਕਤੀ

"ਕੋਲੰਬੀਆ" ਨਾਮ ਇਤਾਲਵੀ ਖੋਜੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ (ਲਾਤੀਨੀ: ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ - Christophorus Columbus, ਇਤਾਲਵੀ: ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ - Cristoforo Colombo, ਸਪੈਨਿਸ਼: ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ - Cristóbal Colón) ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮੁੱਚੇ 'ਨਵੇਂ ਸੰਸਾਰ' (New World) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1819 ਵਿੱਚ 'ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ' (ਕੋਲੰਬੀਆ ਗਣਰਾਜ) ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਇਹ ਗਣਰਾਜ 'ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਦੀ ਵਾਇਸਰਾਇਲਟੀ' (Viceroyalty of New Granada) ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਪਨਾਮਾ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਇਕਵਾਡੋਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ—ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਇਕਵਾਡੋਰ ਅਤੇ ਕੁੰਡੀਨਾਮਾਰਕਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ 'ਕੁੰਡੀਨਾਮਾਰਕਾ ਵਿਭਾਗ' ਨੇ "ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ" (ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਗਣਰਾਜ) ਨਾਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਨੇ 1858 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ 'ਗ੍ਰੇਨਾਡੀਨ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ' (Grenadine Confederation) ਰੱਖ ਲਿਆ। 1863 ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਫਿਰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ—ਇਸ ਵਾਰ 'ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਆਫ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ' (United States of Colombia)—ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1886 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮ, 'ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ' (ਕੋਲੰਬੀਆ ਗਣਰਾਜ), ਅਪਣਾ ਲਿਆ।

ਦੇਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸਰਕਾਰ 'ਕੋਲੰਬੀਆ' ਅਤੇ 'ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ' ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਤਸਵੀਰਾਂ

• 
  ਗੁਆਨਾਬਾਨਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ
• 
  ਇਹ ਬੈਰਨਕੁਲਾ ਕਾਰਨੀਵਾਲ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
• 
  ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਬੋਲੀਵਾਰ ਵਿਚ ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਜ਼ ਡੀ ਮੋਮਪੌਕਸ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਸਬਾ ਹੈ ਜੋ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁੰਬੀਆ ਅਤੇ ਬਾਂਬੂਕੋ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ 7 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਹੈ।
• 
  ਕੈਫੇਰੋ ਡੈਲ ਅਰਿਯਾਰੀ
• 
  ਕੰਡੇਗੇਨਾ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਡਬਲਯੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤ ਨੇ ਸੁੱਟੀ ਹੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਕਮੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ,ਫੋਟੋ ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਲਈ ਗਈ।
• 
  ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸਾਂਤਾਫੇਅਰੋ ਹਾਟ ਚਾਕਲੇਟ
• 
  ਇਹ ਔਰਤ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਬਰ ਕੌਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਨਾਮਾ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ,ਈਬੇਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਿਅਕਤੀ

ਇਤਿਹਾਸ

ਕੋਲੰਬਸ-ਪੂਰਵ ਯੁੱਗ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰੀ-ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਨਕਸ਼ਾ।

Archeological Park of San Agustin (Parque Arqueológico de San Agustín)

Site "La Cháquira" ਜਿਸਨੇ ਔਗਸਟੀਨੀਅਨ ਕਲਚਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ

Muisca Confederation (c. 800–1540)

ਆਪਣੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ, ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੁੱਢਲੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਂਘੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਸੋਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਨੂੰ ਐਂਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਬੇਸਿਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਮੈਗਡਾਲੇਨਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੁਬੇਂਜ਼ਾ (Pubenza) ਅਤੇ ਏਲ ਟੋਟੂਮੋ (El Totumo) ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬੋਗੋਟਾ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (62 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਪਾਲੀਓ-ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਲ (18,000–8000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਪੁਏਰਤੋ ਹੋਰਮਿਗਾ (Puerto Hormiga) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਰਕੈਇਕ ਕਾਲ (ਲਗਭਗ 8000–2000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁੰਡੀਨਾਮਾਰਕਾ (Cundinamarca) ਦੇ ਏਲ ਅਬਰਾ (El Abra) ਅਤੇ ਟੇਕੁਏਂਡਾਮਾ (Tequendama) ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਢਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਮਾਨ (ਘੜੇ-ਭਾਂਡੇ), ਜੋ ਸੈਨ ਜੈਸਿੰਟੋ (San Jacinto) ਵਿਖੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, 5000–4000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੈ।

ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਲੋਕ 12,500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਜਿੰਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਬੋਗੋਟਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਏਲ ਅਬਰਾ, ਟਿਬਿਟੋ (Tibitó) ਅਤੇ ਟੇਕੁਏਂਡਾਮਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਭੋਜਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਬੀਲੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੈਗਡਾਲੇਨਾ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਸੇਰਾਨੀਆ ਡੇ ਲਾ ਲਿੰਡੋਸਾ (Serranía de la Lindosa) ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਮੀਲ (13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਚਿੱਤਰ-ਸੰਕੇਤਾਂ (pictographs) ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ; ਫਿਲਹਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਥੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਥਾਨ 12,500 ਸਾਲ (ਲਗਭਗ 10,480 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

5000 ਅਤੇ 1000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਭੋਜਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਬੀਲੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ; ਸਥਾਈ ਬਸਤੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੀ ਉਹ ਮੱਕੀ, ਆਲੂ, ਕੀਨੋਆ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕੌਮਾਂ ਨਾਲ ਸੋਨੇ, ਪੰਨੇ, ਕੰਬਲਾਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ, ਕੋਕਾ ਅਤੇ—ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ—ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਟਾਇਰੋਨਾ (Tairona) ਲੋਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ, ਸਿਏਰਾ ਨੇਵਾਡਾ ਡੀ ਸਾਂਤਾ ਮਾਰਟਾ (Sierra Nevada de Santa Marta) ਦੀ ਇਕਾਂਤ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੁਇੰਬਾਇਆ (Quimbaya) ਲੋਕ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਐਂਡੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਕੌਕਾ (Cauca) ਦਰਿਆ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਮੈਰੀੰਡੀਅਨ (ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਮੂਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਾ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਮੂਲ ਸਮੂਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਰੀਬ (Caribs), ਲਗਾਤਾਰ ਜੰਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਘੱਟ ਲੜਾਕੂ ਸੀ।

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ

ਵਾਸਕੋ ਨੁਨੇਜ਼ ਡੇ ਬਾਲਬੋਆ (1475-1517), ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਲਾ ਐਂਟੀਗੁਆ ਡੇਲ ਡੇਰੀਅਨ, ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਥਿਰ ਯੂਰਪੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ

ਅਲੋਂਸੋ ਡੇ ਓਜੇਦਾ (ਜੋ ਕੋਲੰਬਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ) 1499 ਵਿੱਚ ਗੁਆਜੀਰਾ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ (Guajira Peninsula) ਪਹੁੰਚਿਆ। ਰੋਡਰਿਗੋ ਡੇ ਬਾਸਟੀਦਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਖੋਜੀਆਂ ਨੇ 1500 ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੱਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ-ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ ਨੇ 1502 ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ। 1508 ਵਿੱਚ, ਵਾਸਕੋ ਨੂਨੇਜ਼ ਡੇ ਬਾਲਬੋਆ ਨੇ ਗਲਫ ਆਫ਼ ਉਰਾਬਾ (Gulf of Urabá) ਖੇਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1510 ਵਿੱਚ 'ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ ਲਾ ਐਂਟੀਗੁਆ ਡੇਲ ਡਾਰੀਏਨ' (Santa María la Antigua del Darién) ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ—ਜੋ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਥਾਈ ਬਸਤੀ ਸੀ। ਸਾਂਤਾ ਮਾਰਟਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1525 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ ਦੀ 1533 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜੇਤੂ (conquistador) ਗੋਂਜ਼ਾਲੋ ਜਿਮੇਨੇਜ਼ ਡੇ ਕੇਸਾਡਾ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1536 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਲੰਘਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਨਿਊ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ" (New Kingdom of Granada) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਸਤ 1538 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮੁਇਸਕਾ (Muisca) ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਮੁਇਕੀਤਾ' (Muyquytá) ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ "ਸਾਂਤਾ ਫੇ" (Santa Fe) ਰੱਖਿਆ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ 'ਸਾਂਤਾ ਫੇ ਡੇ ਬੋਗੋਟਾ' (Santa Fe de Bogotá) ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜੇਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵੀ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਕੁਇਟੋ (Quito) ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਡੇ ਬੇਲਾਲਕਾਜ਼ਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1536 ਵਿੱਚ 'ਕਾਲੀ' (Cali) ਅਤੇ 1537 ਵਿੱਚ 'ਪੋਪਾਯਾਨ' (Popayán) ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਏ; 1536 ਤੋਂ 1539 ਤੱਕ, ਜਰਮਨ ਜੇਤੂ ਨਿਕੋਲਾਸ ਫੇਡਰਮੈਨ ਨੇ 'ਏਲ ਡੋਰਾਡੋ' (El Dorado)—ਜਿਸਨੂੰ "ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ—ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕੋਰਡੀਲੇਰਾ (Eastern Cordillera) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ। 16ਵੀਂ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 'ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ' ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਜੇਤੂਆਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੂਲ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਏ। ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੇਚਕ—ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਰੋਗ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ 'ਲਾਵਾਰਿਸ' ਸਮਝਦਿਆਂ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਾਹੀ ਸੱਤਾ ਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵੇਚੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਜਾਗੀਰਾਂ ਅਤੇ ਖਣਨ ਖੇਤਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ। 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, *ਕਾਸਾ ਡੇ ਕੋਂਟਰਾਟਾਸੀਓਨ* (Casa de Contratación) ਦੇ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਆਈਬੇਰੀਅਨ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਥੰਮ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ। 1542 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 'ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ' ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ 'ਪੇਰੂ ਦੀ ਵਾਈਸਰਾਇਲਟੀ' (Viceroyalty of Peru) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੀਮਾ ਸੀ। 1547 ਵਿੱਚ, ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਇਸ ਵਾਈਸਰਾਇਲਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ 'ਕੈਪਟਨਸੀ ਜਨਰਲ' ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਸਾਂਤਾ ਫੇ ਡੇ ਬੋਗੋਟਾ' ਸੀ। 1549 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ਰਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ 'ਰਾਇਲ ਕੋਰਟ' (ਸ਼ਾਹੀ ਅਦਾਲਤ) ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 'ਸਾਂਤਾ ਫੇ ਡੇ ਬੋਗੋਟਾ ਦੀ ਰਾਇਲ ਕੋਰਟ' ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਤਾ ਮਾਰਟਾ, ਰੀਓ ਡੇ ਸਾਨ ਜੁਆਨ, ਪੋਪਾਯਾਨ, ਗੁਆਯਾਨਾ ਅਤੇ ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਸਤੀ ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ 'ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਦ ਇੰਡੀਜ਼' (Council of the Indies) ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ ਡੇ ਇੰਡੀਅਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ; ਇਹ 'ਜੇਨਕਿਨਜ਼ ਈਅਰ' ਦੀ ਜੰਗ (War of Jenkins' Ear) ਦੌਰਾਨ ਸਪੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਸੀ।

16ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਯੂਰਪੀ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਪੇਨ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਪੋਸਟਾਂ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ *ਏਸੀਏਂਟੋ* ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਦੂਜੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਲੈ ਆਈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਿਆ। ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਨ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ: *resguardos*, *encomiendas*, ਅਤੇ *haciendas*।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਪੇਨ ਨੇ ਪੇਰੂ ਦੀ ਵਾਇਸਰਾਏਲਟੀ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ - ਅਤੇ ਨਿਊ ਸਪੇਨ ਦੀ ਵਾਇਸਰਾਏਲਟੀ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ) ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੇ ਵਪਾਰ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਪੋਰਸਿਲੇਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਮੰਗ ਸੀ। ਪੇਰੂਵੀਅਨਾਂ, ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਮਾਨ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਕੋਰਡੋਬਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ - ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਆਯਾਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੰਡ ਕੇਂਦਰ ਸੀ - ਇਹਨਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ।

ਤਸਵੀਰ:Virreinato de la Nueva Granada (proyección ortográfica).svg

1780 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ (Virreinato de la Nueva Granada) ਦੀ ਵਾਇਸਰਾਏਲਟੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ।

ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਦੀ ਵਾਈਸਰਾਇਲਟੀ (Viceroyalty) 1717 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ 1739 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਸਾਂਤਾ ਫੇ ਡੇ ਬੋਗੋਟਾ' ਸੀ। ਇਸ ਵਾਈਸਰਾਇਲਟੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਹ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ 'ਨਿਊ ਸਪੇਨ' ਜਾਂ 'ਪੇਰੂ' ਦੀਆਂ ਵਾਈਸਰਾਇਲਟੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ; ਇਹ ਖੇਤਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਇਕਵਾਡੋਰ ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ। ਬੋਗੋਟਾ 'ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ' (New World) ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ—ਲੀਮਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ—ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਰਿਹਾ।

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ 1739 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੁਕੜੀ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਿਆ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਸਪੇਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਣਾਇਕ ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਾਬਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ 'ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਜੰਗ' (Seven Years' War) ਤੱਕ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਦਬਦਬਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਾਦਰੀ, ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੋਸੇ ਸੇਲੇਸਟੀਨੋ ਮੁਟਿਸ ਨੂੰ ਵਾਈਸਰਾਏ ਐਂਟੋਨੀਓ ਕੈਬਾਲੇਰੋ ਵਾਈ ਗੋਂਗੋਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1783 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਨੂੰ 'ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਲਈ ਸ਼ਾਹੀ ਬਨਸਪਤੀ ਮੁਹਿੰਮ' (Royal Botanical Expedition) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਉਸਨੇ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾ ਫੇ ਡੇ ਬੋਗੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ (ਵੇਧਸ਼ਾਲਾ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਜੁਲਾਈ 1801 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਾਨ ਹੰਬੋਲਟ ਸਾਂਤਾ ਫੇ ਡੇ ਬੋਗੋਟਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁਟਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਜੋਸੇ ਡੀ ਕਾਲਦਾਸ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਐਂਟੋਨੀ

ਸੁਤੰਤਰਤਾ

ਤਸਵੀਰ:AGHRC (1890) - Carta XI - División politica de Colombia, 1824.jpg

1824 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਨ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵਿਭਾਗ

ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਉਹ ਸਮੁੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ। ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੰਤਿਮ ਬਗਾਵਤ 1810 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਿੱਟਾ 20 ਜੁਲਾਈ 1810 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ 'ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਐਲਾਨਨਾਮੇ' ਵਜੋਂ ਨਿਕਲਿਆ—ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਹਿਰ 1804 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ-ਡੋਮਿੰਗੂ (ਮੌਜੂਦਾ ਹੈਤੀ) ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੱਲੀ; ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇਸ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਭਵਿੱਖੀ ਆਗੂ, ਸਿਮੋਨ ਬੋਲੀਵਰ, ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਡੀ ਪੌਲਾ ਸੈਂਟੈਂਡਰ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਐਂਟੋਨੀਓ ਨਾਰੀਨੋ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਕੇਂਦਰੀਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਾਇਸਰਾਏ-ਸ਼ਾਸਨ (Viceroyalty) ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1811 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਕੈਮਿਲੋ ਟੋਰੇਸ ਟੇਨੋਰੀਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 'ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸਿਜ਼ ਆਫ਼ ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ' ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦੇਸ਼-ਭਗਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਧਾਰਾਵਾਂ—ਸੰਘਵਾਦ (federalism) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਵਾਦ—ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੂੰ *ਪੈਟਰੀਆ ਬੋਬਾ* (ਮੂਰਖ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਸੱਤਵੇਂ—ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਮੁੜ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਉੱਤਰੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਲਈ ਫੌਜੀ ਬਲ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਜੁਆਨ ਡੀ ਸਾਮਾਨੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਾਇਸਰਾਏ-ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ—ਸਪੇਨ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਲਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ—ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਸਿਮੋਨ ਬੋਲੀਵਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਿਦਰੋਹ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ; ਉਸਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1819 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਸਪੇਨ-ਪੱਖੀ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ 1822 ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1823 ਵਿੱਚ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰ

1811 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ

'ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ' ਦੀ ਵਾਈਸਰਾਇਲਟੀ (Viceroyalty) ਦਾ ਖੇਤਰ 'ਕੋਲੰਬੀਆ ਗਣਰਾਜ' ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਗਣਰਾਜ ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਪਨਾਮਾ, ਇਕਵਾਡੋਰ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਆਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰਾਨੋਨ (Marañón) ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1821 ਵਿੱਚ 'ਕੁਕੁਟਾ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ' (Congress of Cúcuta) ਨੇ ਨਵੇਂ ਗਣਰਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਪਣਾਇਆ। ਸਿਮੋਨ ਬੋਲੀਵਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਡੀ ਪੌਲਾ ਸੈਂਟਾਂਡਰ ਨੂੰ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਨਵਾਂ ਗਣਰਾਜ ਅਸਥਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਗ੍ਰੈਨ ਕੋਲੰਬੀਆ' (Gran Colombia) ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਆਧੁਨਿਕ ਕੋਲੰਬੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਜੋ 'ਗ੍ਰੈਨ ਕੋਲੰਬੀਆ' ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ; ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਇਕਵਾਡੋਰ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਸਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਲਿਬਰਲ ਅਤੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1848 ਅਤੇ 1849 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ—ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1851 ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

1863 ਦਾ ਸੈਨ ਜੋਸੇ ਡੇ ਕੁਕੁਟਾ (San José de Cúcuta) ਦਾ ਸਥਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਨਕਸ਼ਾ, ਜੋ ਜੇ.ਐਮ. ਕ੍ਰੇਸਪੋ (J.M. Crespo) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 1875 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਆਬਾਦੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਮਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ 1830 ਵਿੱਚ 'ਗ੍ਰੈਨ ਕੋਲੰਬੀਆ' ਦਾ ਵਿਘਨ ਹੋ ਗਿਆ। 'ਕੁੰਡੀਨਾਮਾਰਕਾ ਵਿਭਾਗ' (Department of Cundinamarca) ਨੇ 'ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ' ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ 1858 ਤੱਕ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਇਹ 'ਗ੍ਰੈਨਾਡੀਨ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ' (Granadine Confederation) ਬਣ ਗਿਆ। 1863 ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 'ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਆਫ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ;

1875 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਨ ਜੋਸੇ ਡੇ ਕੁਕੁਟਾ ਦਾ ਗਿਰਜਾਘਰ (ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ)—ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜੋ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਕੁਟਾ

18 ਮਈ 1875 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11:15:11 ਵਜੇ, 1875 ਦਾ ਕੁਕੂਟਾ ਭੂਚਾਲ (ਜਿਸਨੂੰ 'ਐਂਡੀਜ਼ ਭੂਚਾਲ' ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਆਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਕੂਟਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਕੁਕੂਟਾ ਮਹਾਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਆਂਢੀ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਰਾਜ 'ਟਾਚੀਰਾ' ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ ਕੁਕੂਟਾ (ਜਿੱਥੇ ਕੁਕੂਟਾ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ) ਅਤੇ ਵਿਲਾ ਡੇਲ ਰੋਸਾਰੀਓ, ਲੋਸ ਪੈਟੀਓਸ, ਸੈਨ ਕਾਏਟਾਨੋ ਤੇ ਏਲ ਜ਼ੁਲੀਆ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ 5,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 9,000 ਹੋਰ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।

1886 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਕੋਲੰਬੀਆ ਗਣਰਾਜ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਦੋ ਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਤਭੇਦ ਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਨੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ 'ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ' (1899-1902) ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1,00,000 ਤੋਂ 1,80,000 ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ, ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ—ਜਿਸਨੂੰ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਇਕਵਾਡੋਰ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਅਤੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਸੀ—ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਾਂਡਰ (Santander) 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1902 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਹੱਥੋਂ ਹ

20ਵੀਂ ਸਦੀ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ) ਨੇ 1903 ਵਿੱਚ ਪਨਾਮਾ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 1921 ਵਿੱਚ - ਨਹਿਰ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਾਅਦ - ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਨਾਮਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ $25,000,000 ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਥੌਮਸਨ-ਉਰੂਤੀਆ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਪਨਾਮਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਚੋਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਖਤਮ ਹੋਇਆ; ਲੀਗ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1934 ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

1948 ਵਿੱਚ ਬੋਗੋਟਾਜ਼ੋ

ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਖੂਨੀ ਟਕਰਾਅ—ਜਿਸ ਨੂੰ *ਲਾ ਵਿਓਲੇਂਸੀਆ* (La Violencia) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਨੇ ਇਸ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਨੂੰ ਲਿਬਰਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੌਰਜ ਏਲੀਏਸਰ ਗੈਟਾਨ (Jorge Eliécer Gaitán) ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੋਗੋਟਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਦੰਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ *ਐਲ ਬੋਗੋਟਾਜ਼ੋ* (El Bogotazo) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 180,000 ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।

ਜਦੋਂ ਲੌਰੇਨੋ ਗੋਮੇਜ਼ (Laureano Gómez) ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਤਾਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਕੋਰੀਆਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧੀ ਫੌਜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ। 'ਓਲਡ ਬਾਲਡੀ' (Old Baldy) ਵਿਖੇ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਫੌਜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਵਿਰੋਧ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।

ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਾ ਉਦੋਂ ਘੱਟ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਗੁਸਤਾਵੋ ਰੋਜਾਸ (Gustavo Rojas) ਨੇ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਰਾਹੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਗੈਬਰੀਅਲ ਪੈਰਿਸ (Gabriel Paris) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਫੌਜੀ ਹਕੂਮਤ (ਜੁੰਟਾ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ।

ਰੋਜਾਸ ਨੂੰ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਲਈ 'ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ' (National Front) ਨਾਮਕ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਾਂ ਅਤੇ ਲਿਬਰਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਨੇ "ਲਾ ਵਿਓਲੇਂਸੀਆ" ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ 'ਅਲਾਇੰਸ ਫਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ' (Alliance for Progress) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ FARC, ELN ਅਤੇ

ਬੁੱਧਵਾਰ, 13 ਨਵੰਬਰ 1985 ਨੂੰ, ਨੇਵਾਡੋ ਡੇਲ ਰੁਇਜ਼ (Nevado del Ruiz) ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਿਆ। 69 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਇਸ ਧਮਾਕੇ ਨੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣ-ਤਿਆਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਮੂੰਹ (ਕ੍ਰੇਟਰ) ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਈਰੋਕਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ (ਗਰਮ ਗੈਸਾਂ, ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ) ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 10% ਹਿੱਸਾ ਪਿਘਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਚਾਰ 'ਲਾਹਾਰ' (lahars)—ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਚਿੱਕੜ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਵਹਾਅ—ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਨੇਵਾਡੋ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਇਹ ਵਹਾਅ ਨੇੜਲੀਆਂ ਤੰਗ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਛੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜੇ। ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਅਰਮੇਰੋ (Armero) ਸ਼ਹਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਹਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਥੋਂ ਦੇ 29,000 ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹੋਰ ਕਸਬਿਆਂ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਿੰਚਿਨਾ (Chinchiná) ਅਤੇ ਵਿਲਾਮਾਰੀਆ (Villamaría) ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ—ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 23,000 ਤੋਂ 25,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

• 
  ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਮੇਰੋ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਕਈ ਵਹਾਵਾਂ (ਲਾਹਾਰਾਂ) ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।
• 
  ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਮੇਰੋ ਦਾ ਰੂਪ।
• 
  ਨਵੰਬਰ 1985 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅਰਮੇਰੋ ਸਥਿਤ ਸੀ।
• 
  ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਮੇਰੋ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਕੁ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ।
• 
  ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਨੇਵਾਡੋ ਡੇਲ ਰੁਇਜ਼।
• 
  ਨੇਵਾਡੋ ਡੇਲ ਰੁਇਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਫ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਸਤੰਬਰ 1985 ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।
• 
  ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੰਬਰ 1985 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਨੇਵਾਡੋ ਡੇਲ ਰੁਇਜ਼ ਦੀ ਚੋਟੀ।
• 
  ਨੇਵਾਡੋ ਡੇਲ ਰੁਇਜ਼ ਦੇ ਫਟਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ। ਇਹ ਨਕਸ਼ਾ ਉਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹਾਰ (ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮਲਬੇ ਦੇ ਵਹਾਅ) ਨੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਤੋਂ ਆਰਮੇਰੋ ਤੱਕ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਇਹ ਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਬਲਾਂ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਗੁਰੀਲਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਅਰਧ-ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘੱਟ-ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਅਸਮਾਨਤਾਪੂਰਨ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। 1989 ਅਤੇ 1994 ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਗੁਰੀਲਾ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਵਿਰੁੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪੇਂਡੂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਗੁਰੀਲਾ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਲੜਾਕੇ (ਮਰਸਨਰੀਜ਼) ਅਤੇ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਚਿਕੀਟਾ ਬ੍ਰਾਂਡਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ', ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਗਰੋਹ (ਕਾਰਟੈਲ) ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ - ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਿਜੁਆਨਾ ਅਤੇ ਕੋਕੀਨ - ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕ ਬਣ ਗਏ।

4 ਜੁਲਾਈ 1991 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਮਰਕਾਲੀ ਪੈਮਾਨੇ (Modified Mercalli scale) 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ; ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਜਿਓਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵੇਖਣ (USGS) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਹ ਭੂਚਾਲ ਸੋਮਵਾਰ, 25 ਜਨਵਰੀ 1999 ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਪਹਿਰ 1:19 ਵਜੇ (UTC-5) ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ Mw = 6.2 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ-ਬਿੰਦੂ (epicenter) ਕੁਇੰਡੀਓ (Quindío) ਦੇ ਕੋਰਡੋਬਾ (Córdoba) ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪਲੇਟ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਇੱਕ 'ਟ੍ਰਿਪਲ ਜੰਕਸ਼ਨ' (ਤਿੰਨ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਥਾਨ) ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਜ਼ਕਾ (Nazca) ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ (Caribbean) ਪਲੇਟਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ 28 ਸਕਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ 1,185 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਮੇਨੀਆ (Armenia) ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨੇੜਲੀਆਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੈਲੇ (Valle) ਅਤੇ ਕੁਇੰਡੀਓ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰੋਜ਼ਾਲ (Corozal), ਕੇਬਰਾਡਾਨੁਏਵਾ (Quebradanueva), ਵੈਲੇਜੁਏਲੋ (Vallejuelo) ਅਤੇ ਲਾ ਪੈਲਾ (La Paila) ਆਦਿ—'ਤੇ ਭਾਰੀ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਬਚਾਅਕਾਰੀ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਿਸਾਰਾਲਡਾ (Risaralda) ਅਤੇ ਕਾਲਦਾਸ (Caldas) ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ (ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ) ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸੀ।

21ਵੀਂ ਸਦੀ

ਤਸਵੀਰ:El volcano.jpg

ਮਨੀਜ਼ਲੇਸ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, 2006 ਵਿੱਚ ਕਾਲਦਾਸ

ਅਰਮੇਨੀਆ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, 2007 ਵਿੱਚ ਕਵਿੰਦੀਓ

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਲਵਾਰੋ ਉਰੀਬੇ (2002-2010) ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ "ਜਮਹੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ" ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਇਆ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, AUC (ਇੱਕ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਅਰਧ-ਸੈਨਿਕ ਸਮੂਹ) ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਰਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ, ਲੱਖਾਂ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ FARC ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੁਆਨ ਮੈਨੂਅਲ ਸੈਂਟੋਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ FARC-EP ਗੁਰੀਲਿਆਂ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਰੈਫਰੈਂਡਮ) ਅ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।

ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ, ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਸੈਂਟਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਵਾਨ ਡੂਕ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ। 7 ਅਗਸਤ, 2018 ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਆਨ ਮੈਨੂਅਲ ਸੈਂਟੋਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਿਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਪਣਾਇਆ। ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਵਾਨ ਡੂਕ ਨੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜੁਆਨ ਗੁਆਇਡੋ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਾਇਜ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।

ਪੈਟਰੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਆਪਣੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਅਬੇਲਾਰਡੋ ਡੇ ਲਾ ਐਸਪ੍ਰੀਏਲਾ ਨੇ 2026 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।

ਮੋਡੀਫਾਈਡ ਮਰਕਾਲੀ ਪੈਮਾਨੇ (Modified Mercalli scale) 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ; ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਜਿਓਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

10 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 7:34 ਵਜੇ, ਚੋਕੋ (Chocó) ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਜੋਸੇ ਡੇਲ ਪਾਲਮਾਰ (San José del Palmar) ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੇਂਦਰ-ਬਿੰਦੂ ਵਾਲਾ 7.4 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਂਟੀਓਕੀਆ, ਕਾਲਦਾਸ, ਚੋਕੋ, ਰਿਸਾਰਾਲਡਾ, ਕੁਇੰਡੀਓ ਅਤੇ ਵੈਲੇ ਡੇਲ ਕੌਕਾ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ—ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 47 ਤੋਂ ਵੱਧ ਝਟਕੇ (aftershocks) ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, 294 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, 3,970 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ, 379 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਅਤੇ 9,571 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।

• 
  ਪੇਰੇਰਾ
• 
• 
  ਕਾਲੀ
• 
  ਕਾਲੀ
• 
  ਕਾਲੀ
• 
  ਕਾਲੀ
• 

ਭੂਗੋਲ

ਪਿਕੋ ਕ੍ਰਿਸਟੋਬਲ ਕੋਲੋਨ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉੱਚਾਈ 5,775 ਮੀਟਰ (18,947 ਫੁੱਟ) ਅਤੇ 5,509 ਮੀਟਰ (18,074 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਕਸ਼ਾ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਛੇ ਮੁੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ: ਐਂਡੀਅਨ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ, ਮੈਦਾਨ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਰੇਨਫੋਰੈਸਟ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਇਨਸੂਲਰ ਜ਼ੋਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ, ਹੋਂਡੁਰਸ, ਜਮੈਕਾ, ਹੈਤੀ ਅਤੇ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਗਣਰਾਜ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਨਾਮਾ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਕਵਾਡੋਰ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਇਸਨੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 12°N ਅਤੇ 4°S ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ 67° ਅਤੇ 79°W ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਐਂਡੀਜ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਲਾਨੋਸ ਸਵਾਨਾ—ਓਰੀਨੋਕੋ ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ—ਅਤੇ ਅਤਿ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਰੇਨਫੋਰੈਸਟ ਹੈ। ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਨੀਵੇਂ ਖੇਤਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 6% ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਾ ਘਰ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੱਟ - 21.9% ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਅਤੇ ਬੈਰਨਕਿਲਾ ਅਤੇ ਕਾਰਟਾਜੇਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ - ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੀਅਰਾ ਨੇਵਾਡਾ ਡੀ ਸੈਂਟਾ ਮਾਰਟਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ (ਪਿਕੋ ਕ੍ਰਿਸਟੋਬਲ ਕੋਲੋਨ ਅਤੇ ਪਿਕੋ ਸਿਮੋਨ ਬੋਲੀਵਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਾ ਗੁਆਜੀਰਾ ਮਾਰੂਥਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਤੰਗ, ਬੇਤਰਤੀਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੱਟਵਰਤੀ ਨੀਵੇਂ ਖੇਤਰ, ਸੇਰਾਨੀਆ ਡੀ ਬੌਡੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬੁਏਨਾਵੇਂਟੁਰਾ ਹੈ।

Sierra Nevada de Santa Marta ISS ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ

ਸੀਏਰਾ ਨੇਵਾਡਾ ਡੇ ਸੈਂਟਾ ਮਾਰਟਾ ਆਈਐਸਐਸ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ

ਵਾਲਡੁਪਰ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ ਸਿਏਰਾ ਨੇਵਾਡਾ ਡੇ ਸੈਂਟਾ ਮਾਰਟਾ।

'ਰਿੰਗ ਆਫ਼ ਫਾਇਰ' (ਭੂਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੇਤਰ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਐਂਡੀਜ਼ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਇਹਨਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉੱਚੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਮੈਸਿਫ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਕੌਕਾ ਅਤੇ ਨਾਰੀਨੋ ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ, ਇਹ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ *ਕੋਰਡੀਲੇਰਾ* (ਪਰਬਤ ਲੜੀਆਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪੱਛਮੀ ਕੋਰਡੀਲੇਰਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ (Cali) ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਕੇਂਦਰੀ ਕੋਰਡੀਲੇਰਾ, ਜੋ ਕੌਕਾ ਅਤੇ ਮੈਗਡਾਲੇਨਾ ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ (ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਡੇਲਿਨ, ਮਾਨੀਜ਼ਾਲੇਸ, ਪੇਰੇਰਾ ਅਤੇ ਅਰਮੇਨੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕੋਰਡੀਲੇਰਾ, ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲਾ ਗੁਆਜੀਰਾ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਗੋਟਾ, ਬੁਕਾਰਾਮਾਂਗਾ ਅਤੇ ਕੁਕੁਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਕੋਰਡੀਲੇਰਾ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੀ ਉਚਾਈ 4,700 ਮੀਟਰ (15,420 ਫੁੱਟ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕੋਰਡੀਲੇਰਾ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 5,000 ਮੀਟਰ (16,404 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ। 2,600 ਮੀਟਰ (8,530 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਬੋਗੋਟਾ ਆਪਣੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਮੈਗਡਾਲੇਨਾ, ਕੌਕਾ, ਗੁਆਵੀਆਰੇ, ਅਤਰਾਤੋ, ਮੇਟਾ, ਪੁਤੁਮਾਯੋ ਅਤੇ ਕਾਕਵੇਟਾ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ (ਜਲ-ਨਿਕਾਸ) ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀ-ਖੇਤਰ ਹਨ: ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਜਲ-ਨਿਕਾਸ ਖੇਤਰ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਜਲ-ਨਿਕਾਸ ਖੇਤਰ, ਓਰੀਨੋਕੋ ਬੇਸਿਨ ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਬੇਸਿਨ। ਓਰੀਨੋਕੋ ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਨਦੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਰਹੱਦਾਂ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਰਹੱਦ 586 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ; ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ 2,219 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨਾਲ ਇਹ 1,645 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਨਾਲ ਇਹ 266 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 4,716 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।

ਜਲਵਾਯੂ

ਕੋਪਨ (Köppen) ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀਕਰਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਗਰਮ-ਖੰਡੀ (ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ) ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਉਚਾਈ, ਤਾਪਮਾਨ, ਨਮੀ, ਹਵਾ ਤੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਖੇਤਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ-ਖੰਡੀ ਵਰਖਾ-ਜੰਗਲ, ਸਵਾਨਾ, ਸਟੈਪ (ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ), ਮਾਰੂਥਲ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਜਲਵਾਯੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪਹਾੜੀ ਜਲਵਾਯੂ ਐਂਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਉਚਾਈ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 1,000 ਮੀਟਰ (3,281 ਫੁੱਟ) ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਗਰਮ ਖੇਤਰ (ਜ਼ੋਨ) ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ 24°C (75.2°F) ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ ਲਗਭਗ 82.5% ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਗਰਮ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 1,001 ਤੋਂ 2,000 ਮੀਟਰ (3,284 ਤੋਂ 6,562 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ 'ਨਾਮਾਤਰ ਗਰਮ' ਜਾਂ 'ਸਮਸ਼ੀਨ' (temperate) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 17 ਤੋਂ 24°C (62.6 ਤੋਂ 75.2°F) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 2,001 ਤੋਂ 3,000 ਮੀਟਰ (6,565 ਤੋਂ 9,843 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਜਲਵਾਯੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ 12 ਤੋਂ 17°C (53.6 ਤੋਂ 62.6°F) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ 'ਐਲਪਾਈਨ' (ਪਹਾੜੀ) ਹਾਲਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰੱਖਤ-ਰਹਿਤ ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 4,000 ਮੀਟਰ (13,123 ਫੁੱਟ) ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਜਿੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ ਜੰਮਣ-ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ (ਬਰਫ਼ੀਲਾ) ਜਲਵਾਯੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਥਾਈ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਹਿਮ-ਖੰਡਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।

ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕਾਈ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਦਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ (ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 10% ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 1,900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ—ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 10% ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, 14% ਉਭੈਚਰਾਂ (amphibians) ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ 18% ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਲ, ਸਥਾਨਕ ਆਰਕਿਡ *Cattleya trianae* ਦਾ ਨਾਮ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਜੋਸੇ ਜੇਰੋਨੀਮੋ ਟ੍ਰਿਆਨਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਪੱਖੋਂ, ਇਹ ਦੇਸ਼ 40,000 ਤੋਂ 45,000 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ—ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਦਾ 10-20% ਹਿੱਸਾ ਹਨ—ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਆਕਾਰ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 2,000 ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਥਾਨਕ (ਐਂਡੇਮਿਕ) ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਇਹ ਆਰਕਿਡ (orchid) ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਭੂੰਡੀਆਂ (beetles) ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 7,000 ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਉਭੈਚਰਾਂ (amphibians) ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਸਰੀਸ੍ਰਿਪਾਂ (reptiles) ਤੇ ਤਾੜ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ (palms) ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੋਲਸਕ (mollusk) ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 1,900 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਰਹਿਤ ਜੀਵਾਂ (invertebrates) ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 300,000 ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 32 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭੂਮੀਗਤ ਜੀਵ-ਖੇਤਰ (biomes) ਅਤੇ 314 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ecosystems) ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਅਤੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ" ਲਗਭਗ 14,268,224 ਹੈਕਟੇਅਰ (142,682.24 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ 12.77% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੀ ਦਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ 'ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ' (Forest Landscape Integrity Index) ਵਿੱਚ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਔਸਤਨ 8.26 ਅੰਕ ਦਰਜ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 172 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 25ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਕੁੱਲ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਅਜੇ ਵੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ

ਕਾਸਾ ਡੀ ਨਾਰੀਓ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਸਥਾਨ ਹੈ।

'ਨਾਰੀਓ ਪੈਲੇਸ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਦਫਤਰ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ 1991 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਕਾਰਜਕਾਰੀ, ਵਿਧਾਨਕ ਅਤੇ ਨਿਆਂਇਕ।

ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ, ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਵੋਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (2015 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 2004 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ)। ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਭਾਗੀ ਗਵਰਨਰਾਂ, ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਮੇਅਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ *corregimientos* ਜਾਂ ਕਮਿਊਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਚੋਣਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਸਵੀਰ:Capitalio Nacional de Colombia, Bogotá.jpg

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਧਾਨਕ ਅੰਗ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ 'ਕਾਂਗਰਸ' ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ-ਸਦਨੀ (bicameral) ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 166 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲਾ 'ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਰਿਪ੍ਰਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼' (ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦਾ ਸਦਨ) ਅਤੇ 102 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੀ 'ਸੀਨੇਟ' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੀਨੇਟਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਰਿਪ੍ਰਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੋਣ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਜਨਤਕ ਵੋਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਨਿਆਂ ਭਵਨ (Palace of Justice), ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਨਿਆਂਇਕ ਅੰਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ

ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚਾਰ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ (ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ), ਜੋ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ; ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ (ਰਾਜ ਕੌਂਸਲ), ਜਿਸ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਦਾਲਤ, ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਕੌਂਸਲ (ਉੱਚ ਕੌਂਸਲ), ਜੋ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 'ਸਿਵਲ ਲਾਅ' (ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1991 ਤੋਂ 'ਐਡਵਰਸੇਰੀਅਲ ਸਿਸਟਮ' (ਵਿਰੋਧੀ-ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 'ਜਮਹੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀ' ਨੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਲਵਾਰੋ ਉਰੀਬੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪਿਆਰੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ; 2009 ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਦਰ (approval rating) 76% ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਲੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 20 ਜੂਨ 2010 ਨੂੰ ਹੋਈ ਚੋਣ ਵਿੱਚ, ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਜੁਆਨ ਮੈਨੂਅਲ ਸੈਂਟੋਸ ਨੇ 69% ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਤਾਨਾਸ ਮੋਕਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਦੀ ਚੋਣ (runoff) ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ 50% ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੈਂਟੋਸ ਨੇ 15 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਹੋਈ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 51% ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਦ

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ

ਪੈਸੀਫਿਕ ਅਲਾਇੰਸ (Pacific Alliance) ਦਾ 7ਵਾਂ ਸੰਮੇਲਨ: ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੁਆਨ ਮੈਨੂਅਲ ਸੈਂਟੋਸ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹਨ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ (ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ 'ਪੈਸੀਫਿਕ ਅਲਾਇੰਸ' ਦੇ ਚਾਰ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਏਕੀਕਰਣ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਤਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਦੂਤਾਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (OECD), ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ (OAS), ਆਈਬੇਰੋ-ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਐਂਡੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਾਟੋ (NATO) ਦਾ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਭਾਈਵਾਲ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੈਰ-ਨਾਟੋ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ।

ਫੌਜ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ (ਫ੍ਰਿਗੇਟ) ARC Caldas

ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਕੋਲ 455,461 ਸਰਗਰਮ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ। 2016 ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੀਡੀਪੀ (GDP) ਦਾ 3.4% ਹਿੱਸਾ ਫੌਜੀ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 24ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀਆਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫੌਜਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ। 2018 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਫੌਜ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੌਜ (ਥਲ ਸੈਨਾ), ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਏਰੋਸਪੇਸ ਫੋਰਸ (ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ), ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਿਸ ਇੱਕ 'ਜੈਂਡਰਮੇਰੀ' (ਅਰਧ-ਫੌਜੀ ਪੁਲਿਸ ਬਲ) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਮਰੀਨ ਕੋਰ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਜਲ ਸੈਨਾ ਬਲ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਜਲ ਸੈਨਾ ਬਲ, ਦੱਖਣੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਬਲ, ਪੂਰਬੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਬਲ, ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ ਬਲ, ਜਲ ਸੈਨਾ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੈਨ ਆਂਦਰੇਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਵਿਡੇਂਸੀਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮਾਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਅਤੇ ਏਰੋਸਪੇਸ ਫੋਰਸ 15 ਹਵਾਈ ਇਕਾਈਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ 32 ਵਿਭਾਗਾਂ (departments) ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਭਾਗ ਵਜੋਂ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਬੋਗੋਤਾ, ਕੁੰਡੀਨਾਮਾਰਕਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹੈ)। ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੋਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰੀ ਟਿਕਾਣਾ (municipal seat) ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ *ਕੋਰੇਗਿਮਿਏਂਟੋਸ* (corregimientos) ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ *ਕੋਮੁਨਾਸ* (comunas) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰੇਕ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ *ਕੋਮੁਨਾ* ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਬੋਰਡ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਾਰ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ) ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਬੈਰਨਕਿਲਾ, ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ, ਸਾਂਤਾ ਮਾਰਟਾ ਅਤੇ ਬੁਏਨਾਵੇਂਤੁਰਾ। ਕੁਝ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਪ-ਵੰਡਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਸੰਘਣਤਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਐਂਟੀਓਕੀਆ ਅਤੇ ਕੁੰਡੀਨਾਮਾਰਕਾ ਵਿੱਚ)। ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਭਾਗਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਮਾਜ਼ੋਨਸ, ਵੌਪੇਸ ਅਤੇ ਵਿਚਾਡਾ) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਕੋਰੇਗਿਮਿਏਂਟੋਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟਲਸ* (corregimientos departamentales), ਜੋ ਕਿ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ *ਕੋਰੇਗਿਮਿਏਂਟੋ* ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਖੇਤਰੀ ਸੰਗਠਨ

1991 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਲੰਬੀਆ 32 ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

ਹਰੇਕ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਭਾਗੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਗਵਰਨਰ (ਜੋ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਇੱਕ ਵਿਭਾਗੀ ਅਸੈਂਬਲੀ (ਜੋ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ), ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ।

IGAC (1996, *ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼*) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5,775 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਕੋਲੋਨ (Colón) ਅਤੇ ਬੋਲੀਵਰ (Bolívar) ਦੀਆਂ ਜੁੜਵਾਂ ਚੋਟੀਆਂ—ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ—ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ (ਕੈਰੇਬੀਅਨ) ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਹਨ।

ਵਿਭਾਗ, ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ

ਨੰਬਰ	ਵਿਭਾਗ	ਆਬਾਦੀ (2020)	Popolazzjoni (2018)	Popolazzjoni (2005)	Kapital
1	Bogotá	7,743,955	7,412,566	6,778,691
2	Antioquia	6,677,930	6,407,102	5,601,507	Medellín
3	Valle del Cauca	4,532,152	4,475,886	4,052,535	Cali
4	Cundinamarca	3,242,999	2,919,060	2,228,682	Bogotá
5	Atlántico	2,722,128	2,535,517	2,112,001	Barranquilla
6	Bolívar	2,180,976	2,070,110	1,836,640	Cartagena
7	Santander	2,280,908	2,184,837	1,913,444	Bucaramanga
8	Nariño	1,627,589	1,630,592	1,498,234	Pasto
9	Córdoba	1,828,947	1,784,783	1,462,909	Montería
10	Tolima	1,339,998	1,330,187	1,312,304	Ibagué
11	Cauca	1,491,937	1,464,488	1,182,022	Popayán
12	Norte de Santander	1,620,318	1,491,689	1,208,336	Cúcuta
13	Boyacá	1,242,731	1,217,376	1,255,311	Tunja
14	Magdalena	1,427,026	1,341,746	1,136,819	Santa Marta
15	Huila	1,122,622	1,100,386	1,001,476	Neiva
16	Cesar	1,295,387	1,200,574	878,437	Valledupar
17	Caldas	1,018,453	998,255	898,490	Manizales
18	Meta	1,063,454	1,039,722	713,772	Villavicencio
19	La Guajira	965,718	880,560	655,943	Riohacha
20	Risaralda	961,055	943,401	859,666	Pereira
21	Sucre	949,252	904,863	762,263	Sincelejo
22	Quindío	555,401	539,904	518,691	Armenia
23	Chocó	544,764	534,826	388,476	Quibdó
24	Caquetá	410,521	401,849	337,932	Florencia
25	Casanare	435,195	420,504	281,294	Yopal
26	Putumayo	359,127	348,182	237,197	Mocoa
27	Arauca	294,206	262,174	153,028	Arauca
28	Guaviare	86,657	82,767	56,758	San José del Guaviare
29	San Andrés y Providencia	63,692	61,280	59,573	San Andrés
30	Amazonas	79,020	76,589	46,950	Leticia
31	Vichada	112,958	107,808	44,592	Puerto Carreño
32	Vaupés	44,712	40,797	19,943	Mitú
33	Guainía	50,636	48,114	18,797	Inírida

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰ, ਰੰਗ-ਕੋਡਿਡ: ਐਂਡੀਅਨ, ਕੈਰੀਬੀਅਨ, ਪੈਸੀਫਿਕ, ਓਰੀਨੋਕੁਆ, ਅਮੇਜ਼ੋਨੀਆ, ਇਨਸੁਲਰ

ਆਰਥਿਕਤਾ

ਬੋਗੋਟਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼

2017 ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ-ਵਾਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. (GDP)

ਮੇਡੇਲਿਨ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਹੋਇਆ; ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਕੁੱਲ ਕਾਰਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 15.8% ਹਿੱਸਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 6.6% ਹਿੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 20% ਕਾਰਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 65% ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 33% ਅਤੇ 60% ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਖਪਤ ਖਰਚਾ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਆਰਥਿਕਤਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧੀ; 1970 ਅਤੇ 1998 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 4% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ (ਜੋ ਕਿ 'ਮਹਾਨ ਮੰਦੀ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਸੀ) ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉਭਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਰੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2007 ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 7% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ (IMF) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2023 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. (ਪੀ.ਪੀ.ਪੀ. - PPP) 1 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 32ਵੇਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਕੁੱਲ ਜਨਤਕ ਖਰਚਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ 28% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਜ਼ਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (GDP) ਦੇ 40% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਬਾਂਡ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਵਿੱਤੀ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 2017 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 4.09% (ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ) ਰਹੀ (ਜਦਕਿ 2016 ਵਿੱਚ ਇਹ 5.75% ਸੀ)। 2017 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ 9.4% ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਰਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ 'ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਖੇਤਰ' (informality) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ (ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਸਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ 24.8% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 9% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ)। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਖੇਤਰ (FTZs) ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਲੇ ਡੇਲ ਕੌਕਾ (Valle del Cauca) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ 'ਪੈਸੀਫਿਕ ਫ੍ਰੀ ਟਰੇਡ ਜ਼ੋਨ' — ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਨੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰਲਤਾ (liquidity), ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਵਧੀਆ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। 'ਲੈਟਿਨ ਅਮੈਰੀਕਨ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਮਾਰਕੀਟ' (MILA) ਰਾਹੀਂ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਮੰਡੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਸੂਚਕਾਂਕ' (Strength of Legal Rights Index) 'ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਤੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਬਰਾਮਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਬਾਲਣ, ਤੇਲ, ਡਿਸਟਿਲੇਸ਼ਨ ਉਤਪਾਦ, ਫਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ, ਖੁਰਾਕੀ ਪਦਾਰਥ, ਪਲਾਸਟਿਕ, ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ, ਧਾਤਾਂ, ਜੰਗਲਾਤ ਉਤਪਾਦ, ਰਸਾਇਣ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਵਾਹਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਤਪਾਦ, ਬਿਜਲੀ ਉਪਕਰਣ, ਅਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਮੱਗਰੀ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਨਿਰਮਿਤ ਵਸਤਾਂ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੇ, ਕੱਚ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਫਰਨੀਚਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਇਮਾਰਤਾਂ (prefabricated buildings), ਫੌਜੀ ਉਤਪਾਦ, ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮਾਨ, ਉਸਾਰੀ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਅਮਰੀਕਾ, ਚੀਨ, ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੈਟਿਨ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇ

ਨਵੇਂ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ, ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਨ ਨਵੇਂ ਕਰੋੜਪਤੀਆਂ (ਅਤੇ ਅਰਬਪਤੀਆਂ) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਪਤੀ ਵਾਲੇ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ (financial inclusion) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਜੀਡੀਪੀ (GDP) ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 5.88 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 2.0%) ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ 5,56,135 ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ (ਕੁੱਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ 2.5%)। ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2007 ਵਿੱਚ 0.6 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2017 ਵਿੱਚ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ

ਸੇਰੇਜੋਨ (Cerrejón) ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਖੁਦਾਈ ਵਾਲੀ ਕੋਲਾ ਖਾਣ ਹੈ; ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਣ ਹੈ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਕੌਫੀ, ਐਵੋਕਾਡੋ ਅਤੇ ਪਾਮ ਤੇਲ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਨੇ, ਕੇਲੇ, ਅਨਾਨਾਸ ਅਤੇ ਕੋਕੋ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੌਲ, ਆਲੂ ਅਤੇ ਕਸਾਵਾ (cassava) ਦਾ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਫੀ ਉਤਪਾਦਕ ਨਹੀਂ ਹੈ (ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਕੋਲ ਹੈ), ਪਰ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਮੁੱਲ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਹੈ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਮ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਿਕਾਊ (ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ) ਉਤਪਾਦਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਬੀਫ (ਗਊ ਮਾਸ) ਅਤੇ ਚਿਕਨ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ 55% ਹਿੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਪਸਾਰ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ; 2020 ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਲਾ ਨਿਰਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਸੀ। 2019 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ 7,91,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵੀਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਸੀ; 2020 ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਉੱਨੀਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤਕ ਬਣਿਆ। ਖਣਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੰਨੇ (emerald) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ 2007 ਤੱਕ ਸਾਲਾਨਾ 15 ਟਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 66.1 ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। 2017 ਵਿੱਚ, 52.2 ਟਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 25 ਸੋਨਾ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। === ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ===

ਸੋਗਾਮੋਸੋ ਡੈਮ (Presa de Sogamoso)

ਕਾਰਟਾਜੇਨਾ ਬੰਦਰਗਾਹ (Puerto de Cartagena)

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਬਿਜਲੀ ਦਾ 69.93% ਹਿੱਸਾ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ (hydroelectric) ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ 2014 ਦੇ 'ਗਲੋਬਲ ਗ੍ਰੀਨ ਇਕਾਨਮੀ ਇੰਡੈਕਸ' (GGEI) ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ (eco-efficiency) ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਆਵਾਜਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੜਕ ਸੰਸਥਾ (INVÍAS) ਜੋ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ; ਏਰੋਸਿਵਿਲ (Aerocivil) ਜੋ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਏਜੰਸੀ, ਜੋ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਨਿਰਮਾਣ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ, ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਜਨਤਕ-ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਰਿਆਇਤਾਂ (concessions) ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਨਰਲ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (Dimar) ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆ

2021 ਤੱਕ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 204,389 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (127,001 ਮੀਲ) ਸੜਕਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 32,280 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (20,058 ਮੀਲ) ਪੱਕੀਆਂ (ਪੇਵਡ) ਸਨ। 2017 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1,305 ਮੀਲ) ਦੋਹਰੀ-ਲੇਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ (dual-carriageway roads) ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ 1,700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਲੂ ਟਰੈਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 3,960 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਗੈਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ 4,900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇਲ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2016 ਅਤੇ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 7,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 30% ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ 20% ਤੱਕ ਘਟਾਉਣਾ ਸੀ। ਟੋਲ-ਰੋਡ ਰਿਆਇਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ 40 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤਕ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਮੈਗਡਾਲੇਨਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਬਹਾਲੀ, ਬੰਦਰਗਾਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਏਲ ਡੋਰਾਡੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਆਮਦਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। === ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ===

Colciencias ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ ਜੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਖੋਜ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 3,950 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਸਮੂਹ ਹਨ। iNNpulsa, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮਤਾ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ, ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਏਜੰਸੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। 2023 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ 66ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਹਰ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 'ਕੋ-ਵਰਕਿੰਗ ਸਪੇਸ' (ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ) ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ 'ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਰਿਸਰਚ' (CIB) ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ-ਅਧਾਰਤ 'ਇੰਟਰ

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡਾਕਟਰੀ ਕਾਢਾਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਬਾਹਰੀ ਨਕਲੀ ਪੇਸਮੇਕਰ - ਜਿਸਦੀ ਖੋਜ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜੋਰਜ ਰੇਨੋਲਡਜ਼ ਪੋਂਬੋ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ - ਜੋ ਕਿ ਦਿਲ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕੇਰਾਟੋਮ ਅਤੇ ਕੇਰਾਟੋਮਾਈਲਿਊਸਿਸ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ LASIK (ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਿਵ ਵਿਜ਼ਨ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸੇਫਾਲਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹਕੀਮ ਵਾਲਵ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਫੌਜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਵੀਨਤਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਿੱਜੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਫੌਜੀ ਹਾਰਡਵੇਅਰ, ਫੌਜੀ ਰੋਬੋਟ, ਬੰਬ, ਸਿਮੂਲੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਡਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸਫ਼ ਐਮ. ਟੋਹਮੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭੋਜਨ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹਨ; ਮੈਨੂਅਲ ਐਲਕਿਨ ਪੈਟਾਰੋਯੋ, ਜੋ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਮਲੇਰੀਆ ਟੀਕਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਹਰੀ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਲੋਪੇਰਾ, ਜਿਸਨੇ "ਪੈਸਾ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ" (ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ) ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ; ਰੋਡੋਲਫੋ ਲਿਨਾਸ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਊਰੋਨਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਡਰੋਮ ਸਿਧਾਂਤ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੈਰੋ ਕੁਇਰੋਗਾ ਪੁਏਲੋ, ਜੋ ਕਿ ਫੰਜਾਈ, ਟਿਊਮਰ, ਟੀਬੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁਝ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਐਂਜੇਲਾ ਰੈਸਟ੍ਰੇਪੋ, ਜਿਸਨੇ *ਪੈਰਾਕੋਸੀਡੀਓਇਡਜ਼ ਬ੍ਰਾਸੀਲੀਏਨਸਿਸ* ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹੀ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ।

ਜਨਸੰਖਿਆ

2013 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਘਣਤਾ

2020 ਵਿੱਚ 50 ਮਿਲੀਅਨ (5 ਕਰੋੜ) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਜਣਨ ਦਰ, ਮੌਤ ਦਰ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। 2016 ਲਈ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ 0.9% ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 26.8% ਹਿੱਸਾ 15 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, 65.7% 15 ਤੋਂ 64 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ 7.4% 65 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2050 ਤੱਕ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 55.3 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਉਸ ਖੇਤਰ ਲਈ, ਜੋ ਹੁਣ ਕੋਲੰਬੀਆ ਹੈ, 1500 ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ 2.5 ਤੋਂ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਨ; ਇਹਨਾਂ ਅੰਤਿਮ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ 6 ਅਤੇ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1600 ਤੱਕ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ 52-90% ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਇਹ ਹੋਰ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 800,000 ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ; 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 1.4 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਦੁਬਾਰਾ ਘਟ ਕੇ 1 ਤੋਂ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਗਈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1940 ਤੱਕ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਜੋ ਕਿ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 450 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਆਬਾਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਂਡੀਅਨ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ; ਐਂਡੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨੌਂ ਵਿਭਾਗ (ਪ੍ਰਾਂਤ), ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਭੂ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 54% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 6% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ 1938 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 31% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1973 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60% ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 2014 ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 76% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਕੱਲੇ ਬੋਗੋਟਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1938 ਵਿੱਚ 3,00,000 ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਧ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 80 ਲੱਖ (8 ਮਿਲੀਅਨ) ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਹੁਣ 72 ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,00,000 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ (2015)। 2012 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਆਬਾਦੀ (ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਜੜੇ ਲੋਕ) ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 49 ਲੱਖ (4.9 ਮਿਲੀਅਨ) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੀ।

2015 ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ 74.8 ਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ 13.1 ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ, 94.58% ਬਾਲਗ ਅਤੇ 98.66% ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਖਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੀਡੀਪੀ (GDP) ਦਾ ਲਗਭਗ 4.49% ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ।

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

ਲਗਭਗ 99.2% ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਲੋਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੈਸਟੀਲੀਅਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 65 ਅਮੇਰਿੰਡੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਦੋ ਕ੍ਰੀਓਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਰੋਮਾਨੀ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸੰਕੇਤ ਭਾਸ਼ਾ (Sign Language) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੈਨ ਆਂਦਰੇਸ, ਪ੍ਰੋਵਿਡੇਂਸੀਆ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾ ਕੈਟਾਲੀਨਾ ਦੇ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 101 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਐਥਨੋਲੋਗ' (Ethnologue) ਡਾਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਫਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਲੇਖਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਜਾਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 71 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿਬਚਾ (Chibcha), ਤੁਕਾਨੋ (Tucano), ਬੋਰਾ-ਵਿਤੋਤੋ (Bora-Witoto), ਗੁਆਜੀਬੋ (Guajibo), ਅਰਾਵਾਕ (Arawak), ਕੈਰਿਬ (Carib), ਬਾਰਬਾਕੋਅਨ (Barbacoan) ਅਤੇ ਸਾਲਿਬਨ (Saliban) ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ 850,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। === ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ === ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਸਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ; ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ—ਮੂਲ ਆਦਿਵਾਸੀ ਵਸਨੀਕਾਂ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜੇਤੂਆਂ (conquistadors), ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਜੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਅਫ਼ਰੀਕੀਆਂ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਏ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ—ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਨਸੰਖਿਆ ਵੰਡ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ *ਮੇਸਟੀਜ਼ੋ* (mestizos) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੇਸਟੀਜ਼ੋ ਕਿਸਾਨ (ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ) ਐਂਡੀਅਨ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜੇਤੂਆਂ ਨੇ ਅਮੇ 'ਅਮੈਰੀਕਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਂਥਰੋਪੋਲੋਜੀ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 47% ਅਮੈਰੀਇੰਡੀਅਨ, 42% ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ 11% ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. (DNA) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

2018 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, "ਗੈਰ-ਨਸਲੀ ਆਬਾਦੀ"—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਰੇ ਅਤੇ ਮੇਸਟੀਜ਼ੋ (ਯੂਰਪੀ ਅਤੇ ਅਮੈਰੀੰਡੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ—ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 87.6% ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀ ਹੈ। 6.7% ਲੋਕ ਅਫਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਅਮੈਰੀੰਡੀਅਨ ਲੋਕ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 4.3% ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਰਾਈਜ਼ਲ (Raizals) ਆਬਾਦੀ ਦਾ 0.06% ਅਤੇ ਪਾਲੇਨਕੇਰੋਸ (Palenqueros) 0.02% ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਆਬਾਦੀ ਦਾ 0.01% ਹਿੱਸਾ ਰੋਮਾ (Roma) ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਲੈਟਿਨੋਬਾਰੋਮੀਟਰ (Latinobarómetro) ਦੁਆਰਾ 2023 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 50.3% ਹਿੱਸਾ ਮੇਸਟੀਜ਼ੋ, 26.4% ਗੋਰੇ, 9.5% ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ, 9.0% ਕਾਲੇ (ਅਫਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੇ), 4.4% ਮੁਲਾਟੋ (mulatto) ਅਤੇ 0.4% ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਨ; ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 26 ਮਿਲੀਅਨ ਮੇਸਟੀਜ਼ੋ, 14 ਮਿਲੀਅਨ ਗੋਰੇ, 5 ਮਿਲੀਅਨ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ, 5 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਲੇ ਲੋਕ, 2 ਮਿਲੀਅਨ ਮੁਲਾਟੋ ਅਤੇ 200,000 ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

ਫੈਡਰਲ ਜਾਂਚ ਵਿਭਾਗ (Federal Investigation Division) ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ 2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ 86% ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਗੋਰੇ ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਬਾਦੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮੇਸਟੀਜ਼ੋ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਰਲ-ਮਿਲ ਗਏ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਸਮੂਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਸੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਖਵੇਂ ਖੇਤਰ (*resguardos*) 30,571,640 ਹੈਕਟੇਅਰ (305,716.4 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ 27% ਬਣਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਇੱਥੇ 800,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ (Wayuu), ਪਾਏਜ਼ (Paez), ਪਾਸਤੋਸ (Pastos), ਐਮਬੇਰਾ (Embera) ਅਤੇ ਜ਼ੇਨੂ (Zenú) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲਾ ਗੁਆਜੀਰਾ (La Guajira), ਕੌਕਾ (Cauca), ਨਾਰੀਨੋ (Nariño), ਕੋਰਡੋਬਾ (Córdoba) ਅਤੇ ਸੁਕਰੇ (Sucre) ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾ (ONIC), 1982 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ: ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕ ਸੰਮੇਲਨ, 1989 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।

16ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਵਜੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ - ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਅੱਜ, ਵੱਡੇ ਅਫਰੋ-ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਮੈਕੀ ਲੋਕ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਨ ਐਂਡਰੇਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਵੀਡੈਂਸੀਆ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਵਾਸ ਕਰ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਆਏ ਹਾਲੀਆ ਪ੍ਰਵਾਸੀ। ਬੈਰਨਕਵਿਲਾ (ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਬਨਾਨੀ, ਫਲਸਤੀਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਵੈਂਟਾਈਨ (Levantine) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰੋਮਾ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ 24,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ – 2018 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ

ਐਮਾਜ਼ੋਨਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਐਮਾਜ਼ੋਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ

• ਮੇਸਟੀਜ਼ੋ - ਗੋਰੇ (87.58%)
• ਅਫਰੋ-ਕੋਲੰਬੀਅਨ (ਮੇਸਟੀਜ਼ੋ ਸਮੇਤ) (6.68%)
• ਅਮੈਰੀੰਡੀਅਨ (4.31%)
• ਗੈਰ-ਨਿਰਧਾਰਤ (1.35%)
• ਰਾਈਜ਼ਲ (0.06%)
• ਪਾਲੇਨਕਵੇਰੋ (0.02%)
• ਰੋਮਾਨੀ (0.01%)

ਲਾਤੀਨੋਬਾਰੋਮੀਟਰੋ (Latinobarómetro) 2023 ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ

• ਮੇਸਟੀਜ਼ੋ (50.3%)
• ਗੋਰੇ (26.4%)
• ਅਮੈਰੀੰਡੀਅਨ (9.5%)
• ਕਾਲੇ (9.0%)
• ਮੁਲਾਟੋ (4.4%)
• ਏਸ਼ੀਆਈ (0.4%)

ਧਰਮ

ਸੈਨ ਅਗਸਤਿਨ (San Agustín) ਦਾ ਚਰਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਹਿਪੋ ਦੇ ਸੰਤ ਅਗਸਤਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਬੋਗੋਟਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਕਾਸਾ ਡੀ ਨਾਰੀਨੋ (ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ) ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੱਛੇ, ਕੈਰੇਰਾ 7 ਅਤੇ ਕੈਲੇ 7 ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਗੋਟਾ ਦੇ ਆਰਚਡਾਇਓਸੀਸ (ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸੈਂਚੁਰੀ ਆਫ਼ ਲਾਸ ਲਾਜਾਸ (Santuario de Las Lajas) ਇੱਕ ਬੇਸੀਲਿਕਾ (ਵੱਡਾ ਚਰਚ) ਹੈ ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਨਾਰੀਨੋ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਇਪਿਆਲੇਸ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 1754 ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਥਾਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ 1750 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1802 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਸਥਾਨ ਨੇ ਲੈ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਆਇਤਾਰਾ ਨਦੀ ਦੀ ਖੱਡ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਪੁਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਓ-ਗੋਥਿਕ ਢਾਂਚਾ 1916 ਅਤੇ 1949 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅੰਕੜਾ ਵਿਭਾਗ (DANE) ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਹੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਐਨਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 90% ਆਬਾਦੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ (70.9%–79%) ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘੱਟਗਿਣਤੀ (16.7%) ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਧਰਮ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਵੈਂਜਲੀਕਲ) ਦੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੈ। ਲਗਭਗ 4.7% ਆਬਾਦੀ ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂ ਅਗਨੋਸਟਿਕ (ਅਗਿਆੇਵਾਦੀ) ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 3.5% ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। 1.8% ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਲੋਕ 'ਯਹੋਵਾਹ ਦੇ ਗਵਾਹ' (Jehovah's Witnesses) ਅਤੇ ਐਡਵੈਂਟਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 1% ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੋਕ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹਾਈ ਧਰਮ, ਇਸਲਾਮ, ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਮੋਰਮੋਨਵਾਦ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਮੂਲ-ਨਿਵਾਸੀ ਧਰਮ, ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਹਿਰ, ਰਸਤਾਫਾਰੀ ਲਹਿਰ, ਈਸਟਰਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਪਰੋਕਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 35.9% ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 1,519,562 ਲੋਕਾਂ, ਜਾਂ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 3% ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੂਲ-ਨਿਵਾਸੀ (indigenous) ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਪਤਿਸਮਾ (baptisms) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ 1991 ਦੇ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਰਚ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਹਨ।

ਸਿਹਤ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ 'ਅਮੈਰੀਕਾ ਇਕੋਨੋਮੀਆ' (América Economía) ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਔਸਤ ਜੀਵਨ ਕਾਲ 79.3 ਸਾਲ ਹੈ (ਮਰਦਾਂ ਲਈ 76.7 ਸਾਲ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 81.9 ਸਾਲ)। ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੁਧਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬਿਹਤਰੀ ਆਈ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਣਨੀਤਕ ਹਿੱਤ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ' ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।

'ਅਮੈਰੀਕਾ ਇਕੋਨੋਮੀਆ' (América Economía) ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ 21 ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 44 ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਦਾ 48 ਫੀਸਦੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ 26 ਹਸਪਤਾਲ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 61 ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ (ਕੁੱਲ ਦਾ 42%)। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2023 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਦੋ ਹਸਪਤਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 75 ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਸਿੱਖਿਆ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਸਫ਼ਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ (ਮੁੱਢਲੀ ਬਾਲ-ਸਿੱਖਿਆ) ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਪੜਾਅ ਹਨ: ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ (*Educación Básica Primaria*), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ (ਛੇ ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ (*Educación Básica Secundaria*), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਤੋਂ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (*Educación media vocacional*) ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਅਤੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਸਕੂਲ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਤਕਨੀਕੀ, ਵਪਾਰਕ ਆਦਿ) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਮਾਰਤ M5 – ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਪੇਡਰੋ ਨੇਲ ਗੋਮੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ ਗਈ

ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰੇ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਡਿਪਲੋਮਾ—ਜਿਸਨੂੰ *bachillerato* (ਬਾਚੀਲੇਰਾਤੋ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ *bachillerato* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਤੋਂ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)। ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ICFES ਪ੍ਰੀਖਿਆ (ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ Sabre 11 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਪੋਸਟ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਲਾ (Arts) ਅਤੇ ਵਪਾਰ (Business) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ-ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਯੋਗਤਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ SENA ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਡਰ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ (ਜਾਂ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਤਕਨੀਕੀ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੇ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਪੇਸ਼ਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਡੀਸਨ (ਡਾਕਟਰੀ), ਲਈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ "ਕਾਲਜ" ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ (ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ) ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਇਸੰਸ (ਜੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਰੀਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 'ਸੇਬਰ-ਪ੍ਰੋ' (Saber-Pro) ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (GDP) ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਖਰਚਾ 4.49% ਸੀ। ਇਹ ਕੁੱਲ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚੇ ਦਾ 15.05% ਸੀ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਦਾਖਲਾ ਦਰਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 113.56% ਅਤੇ 98.09% ਸਨ। ਸਕੂਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮਿਆਦ 14.42 ਸਾਲ ਸੀ। 15 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ 94.58% ਲੋਕ ਸਾਖਰ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 98.66% ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 301 ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (HEIs) ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 217 ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ 84 ਜਨਤਕ ਹਨ।

ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿਸਟਮ (SUE) ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਕ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 34 ਜਨਤਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜਨਤਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ: ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਂਟੀਓਕੀਆ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਅਟਲਾਂਟਿਕੋ, ਨੁਏਵਾ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਮਿਲਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕਾਲਦਾਸ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੌਕਾ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਐਂਡ ਡਿਸਟੈਂਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ, ਯੂਨੀਵਰਸ

ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੁਆਰਾ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਮਰੀਕੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ, ਅਫਰੀਕੀ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਭਾਵ - ਨਾਲ ਹੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ - ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਵਾਸ, ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ, ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ - ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ - ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਹਿਤ

ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕੋਲੰਬਸ-ਪੂਰਵ ਕਾਲ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਣ *ਦ ਲੀਜੈਂਡ ਆਫ਼ ਯੁਰੂਪਾਰੀ* (The Legend of Yurupary) ਨਾਮਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ। ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਆਨ ਡੇ ਕੈਸਟੇਲਾਨੋਸ (*Elegies of Illustrious Men of the Indies*), ਹਰਨਾਂਡੋ ਡੋਮਿੰਗੁਏਜ਼ ਕਾਮਾਰਗੋ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੇਂਟ ਇਗਨੇਸ਼ੀਅਸ ਆਫ਼ ਲੋਯੋਲਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲਿਖਿਆ ਸੀ—ਪੇਡਰੋ ਸਿਮੋਨ ਅਤੇ ਜੁਆਨ ਰੋਡਰਿਗਜ਼ ਫਰੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਰੋਮਾਂਟਿਕਵਾਦ (Romanticism) ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਂਟੋਨੀਓ ਨਾਰੀਨੋ, ਜੋਸ ਫਰਨਾਂਡੀਜ਼ ਮੈਡਰਿਡ, ਕੈਮਿਲੋ ਟੋਰੇਸ ਟੇਨੋਰੀਓ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਐਂਟੋਨੀਓ ਜ਼ੀਆ—ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੌਰਾਨ, *ਕੋਸਟੁੰਬ੍ਰਿਸਮੋ* (costumbrismo) ਨਾਮਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ; ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟੋਮਾਸ ਕੈਰਾਸਕਵਿਲਾ, ਜੌਰਜ ਆਈਜ਼ੈਕਸ ਅਤੇ ਰਾਫੇਲ ਪੋਮਬੋ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਜੋਸ ਅਸਨਸੀਓਨ ਸਿਲਵਾ, ਜੋਸ ਯੂਸਟਾਸਿਓ ਰਿਵੇਰਾ, ਲਿਓਨ ਡੇ ਗ੍ਰੀਫ, ਪੋਰਫੀਰੀਓ ਬਾਰਬਾ-ਜੈਕਬ ਅਤੇ ਜੋਸ ਮਾਰੀਆ ਵਰਗਾਸ ਵਿਲਾ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਲਹਿਰ (Modernist movement) ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। 1872 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ *ਅਕਾਦਮੀਆ ਕੋਲੰਬਿਆਨਾ ਡੇ ਲਾ ਲੇਂਗੁਆ* (ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਅਕਾਦਮੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਕਾਦਮੀ ਸੀ। ਕੈਂਡੇਲਾਰੀਓ ਓਬੇਸੋ ਨੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਰਚਨਾ *ਕੈਂਟੋਸ ਪੋਪੁਲਾਰੇਸ ਡੇ ਮਾਈ ਟੀਰਾ* (Cantos Populares de mi Tierra, 1877) ਲਿਖੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਫਰੋ-ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ।

1939 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬੋਗੋਟਾ ਵਿੱਚ *Piedra y cielo* (ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ) ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕਵੀ ਜੌਰਜ ਰੋਜਾਸ (Jorge Rojas) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਗੋਂਜ਼ਾਲੋ ਅਰਾਂਗੋ (Gonzalo Arango) ਨੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ "ਨਾਦਾਇਸਟ" (Nadaist) ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਲਹਿਰ ਨਿਹਿਲਿਜ਼ਮ (ਸ਼ੂਨਯਵਾਦ), ਹੋਂਦਵਾਦ (existentialism) ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਫਰਨਾਂਡੋ ਗੋਂਜ਼ਾਲੇਜ਼ ਓਚੋਆ (Fernando González Ochoa) ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੌਰਾਨ, ਕਈ ਸਫਲ ਲੇਖਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਗੈਬਰੀਅਲ ਗਾਰਸੀਆ ਮਾਰਕਵੇਜ਼ (Gabriel García Márquez) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ *One Hundred Years of Solitude* (ਇਕਾਂਤ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲ) ਨੇ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਡੁਆਰਡੋ ਕੈਬਾਲੇਰੋ ਕਾਲਡੇਰੋਨ (Eduardo Caballero Calderón), ਮੈਨੁਅਲ ਮੇਜਿਆ ਵੈਲੇਜੋ (Manuel Mejía Vallejo) ਅਤੇ ਅਲਵਾਰੋ ਮੁਟਿਸ (Álvaro Mutis)—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵੈਂਟਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਲਈ 'ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਅਸਤੂਰੀਆਸ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ—ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ।

ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਕਲਾ (Visual arts)

ਅਲੋਂਸੋ ਡੀ ਨਾਰਵਾਏਜ਼ (Alonso de Narváez) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ *The Virgin of Chiquinquirá* (1562)। ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇਵੀ (patroness) ਹਨ। ਅਸਲ ਕੈਨਵਸ 'ਬੇਸਿਲਿਕਾ ਆਫ਼ ਅਵਰ ਲੇਡੀ ਆਫ਼ ਦ ਰੋਜ਼ਰੀ ਆਫ਼ ਚਿਕਿਨਕੀਰਾ' (Basilica of Our Lady of the Rosary of Chiquinquirá) ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਮਾਰਟੀਨੇਜ਼ ਡੇਲਗਾਡੋ (Santiago Martínez Delgado) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ (mural)

ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 3,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 3000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ (BC) ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੱਟ ਦੇ ਤੁਮਾਕੋ (Tumaco) ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ

ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਕਲਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ; ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, 16ਵੀਂ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਕਲਾ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬੋਰਬੋਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਬਾਰੋਕ' (Baroque) ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਰੋਕੋਕੋ' (Rococo) ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ, ਨਿਊ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ (ਕੋਲੰਬੀਆ) ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ—ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਓ ਵਾਸਕਵੇਜ਼ ਡੀ ਆਰਸੇ ਵਾਈ ਸੇਬਾਲੋਸ, ਗੈਸਪਰ ਡੀ ਫਿਗੁਏਰੋਆ, ਬਾਲਤਾਸਾਰ ਵਰਗਾਸ ਡੀ ਫਿਗੁਏਰੋਆ, ਬਾਲਤਾਸਾਰ ਡੀ ਫਿਗੁਏਰੋਆ (ਸੀਨੀਅਰ), ਐਂਟੋਨੀਓ ਅਸੇਰੋ ਡੀ ਲਾ ਕਰੂਜ਼ ਅਤੇ ਜੋਆਕਿਨ ਗੁਟੀਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਲੋਂਸੋ ਡੀ ਨਾਰਵਾਏਜ਼ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੇਵਿਲ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ; ਇਤਾਲਵੀ ਕਲਾਕਾਰ ਏਂਜਲਿਨੋ ਮੇਡੋਰੋ ਵੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਟੁੰਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਛੱਡ ਗਏ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਾਮੋਨ ਟੋਰੇਸ ਮੈਂਡੇਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਂਦਰੇਸ ਡੀ ਸਾਂਤਾ ਮਾਰੀਆ, ਪੇਡਰੋ ਜੋਸੇ ਫਿਗੁਏਰੋਆ, ਏਪੀਫਾਨੀਓ ਗਾਰਾਏ, ਮਰਸੀਡੀਜ਼ ਡੇਲਗਾਡੋ ਮਲਾਰੀਨੋ, ਜੋਸੇ ਮਾਰੀਆ ਐਸਪੀਨੋਸਾ ਅਤੇ ਰికਾਰਡੋ ਅਸੇਵੇਡੋ ਬਰਨਾਲ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਪੇਡਰੋ ਨੇਲ ਗੋਮੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਮਾਰਟੀਨੇਜ਼ ਡੇਲਗਾਡੋ ਨੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ 'ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਮਿਊਰਲ ਅੰਦੋਲਨ' (ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਅੰਦੋਲਨ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਆਰਟ ਡੇਕੋ' (Art Deco) ਦੀਆਂ ਨਵ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਕਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਗਨਾਸੀਓ ਗੋਮੇਜ਼ ਜਾਰਾਮਿਲੋ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ 'ਡੀ ਗ੍ਰੀਫ' ( ਫਰਨਾਂਡੋ ਬੋਟੇਰੋ, ਓਮਰ ਰੇਓ, ਐਨਰੀਕ ਗ੍ਰਾਉ, ਐਡਗਰ ਨੇਗਰੇਟ, ਡੇਵਿਡ ਮੰਜ਼ੂਰ, ਰੋਡਰੀਗੋ ਏਰੇਨਸ ਬੇਟਨਕੋਰਟ, ਆਸਕਰ ਮੁਰੀਲੋ, ਡੌਰਿਸ ਸੈਲਸੇਡੋ, ਅਤੇ ਆਸਕਰ ਮੁਨੋਜ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

16ਵੀਂ ਤੋਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਮੂਰਤੀ-ਕਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੱਤਰਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਰਤੀ-ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ 'ਨਿਓ-ਕਲਾਸੀਕਲ' (ਨਵ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਮੂਰਤੀ-ਨੁਮਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਮੂਰਤੀ-ਕਲਾ ਨੇ ਦਲੇਰਾਨਾ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਡੈਗੁਏਰੋਟਾਈਪ' (daguerreotype) ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਲੁਈਸ ਗ੍ਰੋਸ ਨੇ 1841 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਡੈਗੁਏਰੋਟਾਈਪ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 'ਪਿਲੋਟੋ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ' ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੈਗੇਟਿਵਜ਼ (negatives) ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1.7 ਮਿਲੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ ਜੋ 1848 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਦੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਫੈਨਜ਼ੀਨ (fanzines), ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। === ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ (ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ) === ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ (ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ), ਗਣਤੰਤਰੀ, ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕਾਰਟਾਜੇਨਾ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਬਾਲਕੋਨੀਆਂ

ਪੋਪਾਯਾਨ, ਕੌਕਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮੁੱਖ ਚੌਕ

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਲਾ ਡੀ ਲੇਵਾ, ਬੋਯਾਕਾ ਵਿਭਾਗ

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਸਤੀਆਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਛੱਤਾਂ, ਇੰਕਾ ਸੜਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਕਬਰਸਤਾਨ, ਹਾਈਪੋਜੀਆ ਅਤੇ ਨੇਕਰੋਪੋਲਿਸ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੇਕਵੇਂਡਾਮਾ ਦਾ ਪੂਰਵ-ਸਿਰੇਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿਰੇਮਿਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਟੀਏਰਾਡੈਂਟਰੋ (ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਈਡ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮਾਰਕ ਪੂਰਵ-ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਸ਼ਾਫਟ ਕਬਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਹੈ); ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਮੇਗਾਲਿਥਿਕ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸੈਨ ਅਗਸਟਿਨ, ਹੁਇਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ; ਸਿਉਦਾਦ ਪਰਡੀਡਾ (ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ-ਉੱਕੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ, ਪੱਕੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੋਲਾਕਾਰ ਪਲਾਜ਼ਾ ਹਨ); ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਥਰ, ਲੱਕੜ, ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਡੇਲੂਸੀਆ ਅਤੇ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਾਡੁਰਾ ਤੋਂ - ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯੂਰਪੀਅਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਦੋ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋਈਆਂ: ਸਪੇਸ (ਵਰਗ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ) ਦਾ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਲੇਆਉਟ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਠੋਸ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਡੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬਸਤੀਆਂ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਪੂਰੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚਰਚ, ਚੈਪਲ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਰੋਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਫੌਜੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਸੇਲੀਨੋ ਅਰੋਯੋ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਜੋਸ ਡੀ ਕੈਲਡਾਸ ਅਤੇ ਡੋਮਿੰਗੋ ਡੀ ਪੈਟਰੇਸ ਨਿਓਕਲਾਸੀਕਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਸਨ।

ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਪੀਟਲ (National Capitol) ਰੋਮਾਂਟਿਕਵਾਦ (Romanticism) ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਐਂਟੀਓਕੀਆ (Antioquia) ਦੇ ਬਸਤੀੀਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਖਿੜਕੀਆਂ, ਰੇਲਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ (ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ) ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਪੱਸ਼ਟ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਬੋਗੋਟਾ (Bogotá) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੋਲੋਨ ਥੀਏਟਰ (Colón Theatre) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰੀਨ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਆਕਾਰਾਂ (volumetric designs) ਵਾਲੇ ਪੇਂਡੂ ਘਰ 'ਰਿਪਬਲਿਕਨ' ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ; ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ—ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਰਕ, ​​ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ—ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਰਚਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਥਿਕ (Gothic) ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਆਰਟ ਡੇਕੋ (Art Deco), ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਓ-ਕਲਾਸੀਸਿਜ਼ਮ (Neoclassicism), ਲੋਕ-ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ (folk eclecticism) ਅਤੇ ਆਰਟ ਡੇਕੋ ਦੇ ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤਾਂ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ। ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ (Modernism) ਨੇ ਉਸਾਰੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀਆਂ (ਸਟੀਲ, ਰੀਇਨਫੋਰਸਡ ਕੰਕਰੀਟ, ਕੱਚ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕਸ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਸਲੈਬ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਆਧੁਨਿਕ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਸਤੂਕਾਰ ਰੋਗੇਲੀਓ ਸਲਮੋਨਾ (Rogelio Salmona) ਅਤੇ ਫਰਨਾਂਡੋ ਮਾਰਟੀਨੇਜ਼ ਸਾਨਾਬ੍ਰੀਆ (Fernando Martínez Sanabria) ਸਨ। ਸਮਕਾਲੀ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਖਾਸ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਬਣਾਵਟੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਵਾਸਤੂ-ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੰਗੀਤ

ਕੋਲੰਬੀਆ ਕੋਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਜੋ ਤਾਲਾਂ (rhythms) ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ "ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਾਲਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਗਭਗ 1,024 ਲੋਕ-ਤਾਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ, ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਾਕੀਰਾ (Shakira), ਜੁਆਨੇਸ (Juanes) ਅਤੇ ਕਾਰਲੋਸ ਵਿਵੇਸ (Carlos Vives)—ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਗੁਇਲਰਮੋ ਉਰੀਬੇ ਹੋਲਗੁਇਨ—ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ—ਲੁਈਸ ਐਂਟੋਨੀਓ ਕਾਲਵੋ ਅਤੇ ਬਲਾਸ ਏਮੀਲੀਓ ਅਟੇਹੋਰਟੂਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਲਾਤਮਕ ਸੰਗੀਤ (art music) ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਬੋਗੋਟਾ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜੀਵੰਤ ਤਾਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਕੁੰਬੀਆ* (ਜੋ ਮਾਰਾਕਾਸ, ਡਰੱਮ, ਬੈਗਪਾਈਪ ਅਤੇ *ਗੁਆਚਾਰਾਕਾ* ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), *ਪੋਰੋ* (ਇੱਕ ਦੁਹਰਾਓ ਵਾਲੀ ਪਰ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਤਾਲ), *ਮਾਪਾਲੇ* (ਜੋ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ *ਵਾਲੇਨਾਟੋ*, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੱਟ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ (ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ *ਕਾਜਾ* ਡਰੱਮ, *ਗੁਆਚਾਰਾਕਾ* ਅਤੇ ਐਕੌਰਡੀਅਨ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

ਪੈਸੀਫਿਕ ਤੱਟ ਦੇ ਸੰਗੀਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ *ਕੁਰੂਲਾਓ*, ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਡਰੱਮ ਅਤੇ ਤਾਲ-ਵਾਦਕ ਯੰਤਰਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਫੋਕਸ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਮਾਰਿੰਬਾ, *ਕੁਨੂਨੋਸ*, *ਬੋਮਬੋ*, ਆਮ ਡਰੱਮ ਅਤੇ *ਕੁਆਤਰੋ ਗੁਆਸਾਸ* (ਨਲੀ-ਨੁਮਾ ਝੁਨਝੁਨੇ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਪੈਸੀਫਿਕ ਤੱਟ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਾਲ *ਕੌਂਟਰਾਡਾਂਜ਼ਾ* ਹੈ (ਜੋ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪੈਸੀਫਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਾਰਿੰਬਾ ਸੰਗੀਤ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਅਮੂਰਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਂਡੀਅਨ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਗੀਤਕ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ *ਡਾਂਜ਼ਾ* (ਇੱਕ ਐਂਡੀਅਨ ਲੋਕ ਨਾਚ ਜੋ ਯੂਰਪੀਅਨ *ਕੌਂਟਰਾਡਾਂਜ਼ਾ* ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ), *ਬਾਮਬੂਕੋ* (ਜੋ ਗਿਟਾਰ, *ਟਿਪਲ* ਅਤੇ ਮੈਂਡੋਲਿਨ 'ਤੇ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), *ਪਾਸਿਲੋ* (ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ ਵਾਲਟਜ਼ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਨਾਚ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਕ ਤਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਬੋਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ), *ਗੁਆਬੀਨਾ* (ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਟਿਪਲ*, *ਬੰਡੋਲਾ* ਅਤੇ *ਰੇਕਵਿੰਟੋ* ਮੁੱਖ ਸਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ), ਅਤੇ *ਸਾਨਜੁਆਨੇਰੋ* (ਜੋ ਟੋਲੀਮਾ ਅਤੇ ਹੁਇਲਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਤਾਲ ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੀ ਹੈ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਲਸਾ ਸੰਗੀਤ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ

ਪੂਰਬੀ ਲਿਆਨੋਸ (Eastern Llanos) ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਪ, *ਕੁਆਤਰੋ* (ਚਾਰ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਗਿਟਾਰ) ਅਤੇ ਮਾਰਾਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ *ਜੋਰੋਪੋ* (ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੀ ਤਾਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਜ਼ਾਪਾਟੇਓ*—ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਥਾਪ—ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਲੇਮੈਂਕੋ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ) ਅਤੇ *ਗਾਲੇਰੋਨ* (ਅਕਸਰ ਕਾਉਬੌਏਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਵਜਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ *ਮਾਂਗੁਆਰੇ* (ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਸਾਜ਼ ਜੋ ਵੱਡੇ ਸਿਲੰਡਰ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਡਰੱਮਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ), *ਕੇਨਾ* (ਇੱਕ ਸੁਰੀਲਾ ਸਾਜ਼), *ਰੋਨਾਡੋਰ*, ਕੋਂਗਾ, ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਸਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਾਨ ਆਂਦਰੇਸ, ਪ੍ਰੋਵਿਡੇਂਸੀਆ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾ ਕੈਟਾਲੀਨਾ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਂਡੋਲਿਨ, ਬਾਸ, *ਕੀਜਾਡਾ*, ਗਿਟਾਰ ਅਤੇ ਮਾਰਾਕਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ *ਸ਼ੋਟਿਸ਼* (schottische), ਕੈਲਿਪਸੋ, ਪੋਲਕਾ ਅਤੇ ਮੈਂਟੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਲੋਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਫਿਲਮ ਸਮਾਗਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਆਈਬੇਰੋ-ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਨੇਮਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1550 ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੌਰਾਨ *ਜ਼ਾਰਜ਼ੁਏਲਾ* (zarzuela) ਮੰਡਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਕਈ ਨਿੱਜੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਬੋਗੋਟਾ ਆਈਬੇਰੋ-ਅਮਰੀਕਨ ਥੀਏਟਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਥੀਏਟਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥੀਏਟਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾ ਫਾਨਫਾਰੀਆ ਕਠਪੁਤਲੀ ਉਤਸਵ (ਮੇਡੇਲਿਨ), ਮਾਨੀਜ਼ਾਲੇਸ ਥੀਏਟਰ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਥੀਏਟਰ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਸਾਂਤਾ ਮਾਰਟਾ) ਅਤੇ "ਕਲਚਰਲ ਇਨਵੇਜ਼ਨ" (Cultural Invasion) ਲੋਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਲਾ ਉਤਸਵ (ਬੋਗੋਟਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨਵਾਂ ਹੈ, ਪਰ 2003 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫਿਲਮ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੋ ਸਭ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਛੇ ਖੇਤਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੇ ਦਰਜਨਾਂ ਸਥਾਨਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਚੈਨਲਾਂ, RCN ਅਤੇ Caracol, ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਖੇਤਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖਬਾਰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ 'ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ' (ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰਾਂ) ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਸ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਡੀਓ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹਨ: 'ਰੇਡੀਓਡਿਫੁਸੋਰਾ ਨੈਸੀਓਨਲ ਡੀ ਕੋਲੰਬੀਆ' (Radiodifusora Nacional de Colombia), ਜੋ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ; ਅਤੇ 'ਕੈਰਾਕੋਲ ਰੇਡੀਓ' (Caracol Radio) ਤੇ 'ਆਰਸੀਐਨ ਰੇਡੀਓ' (RCN Radio), ਜੋ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਸਹਾਇਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 'ਕੈਡੇਨਾ ਸੁਪਰ' (Cadena Super), 'ਟੋਡੇਲਾਰ' (Todelar) ਅਤੇ 'ਕੋਲਮੁੰਡੋ' (Colmundo) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਕੋਲ ਸੈਂਕੜੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ।

ਖਾਣ-ਪੀਣ

ਬਾਂਡੇਜਾ ਪੈਸਾ (ਉੱਪਰ) ਅਤੇ ਅਜੀਆਕੋ (ਹੇਠਾਂ) ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹਨ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਕਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਆਮ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਅਨਾਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੌਲ ਅਤੇ ਮੱਕੀ; ਕੰਦ-ਮੂਲ ਜਿਵੇਂ ਆਲੂ ਅਤੇ ਕਸਾਵਾ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਲਾਂ/ਫਲੀਆਂ; ਮੀਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਫ (ਗਊ ਦਾ ਮਾਸ), ਚਿਕਨ, ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਮਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਮੱਛੀ; ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰਮ-ਖੰਡੀ ਫਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਪ ਗੂਜ਼ਬੇਰੀ, ਫੇਈਜੋਆ, ਅਰਾਜ਼ਾ, ਪਿਤਾਹਾਇਆ, ਮੈਂਗੋਸਟੀਨ, ਗ੍ਰੇਨਾਡੀਲਾ, ਪਪੀਤਾ, ਅਮਰੂਦ, ਬਲੈਕਬੇਰੀ, ਲੂਲੋ, ਸੌਰਸੌਪ ਅਤੇ ਪੈਸ਼ਨ ਫਰੂਟ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ (ਐਪੇਟਾਈਜ਼ਰ) ਅਤੇ ਸੂਪਾਂ ਵਿੱਚ *ਪਾਟਾਕੋਨਸ* (ਤਲੇ ਹੋਏ ਹਰੇ ਕੇਲੇ), *ਸਾਨਕੋਚੋ ਡੀ ਗਾਲੀਨਾ* (ਜੜ੍ਹ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਚਿਕਨ ਸੂਪ), ਅਤੇ *ਅਜੀਆਕੋ* (ਆਲੂ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦਾ ਸੂਪ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨੈਕਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈੱਡ (ਰੋਟੀ-ਨੁਮਾ ਪਕਵਾਨ) ਵਿੱਚ *ਪਾਂਡੇਬੋਨੋ*, *ਅਰੇਪਾਸ* (ਮੱਕੀ ਦੇ ਕੇਕ), *ਅਬੋਰਰਾਜਾਡੋਸ* (ਪਨੀਰ ਨਾਲ ਤਲੇ ਹੋਏ ਮਿੱਠੇ ਕੇਲੇ), *ਟੋਰਟਾ ਡੀ ਚੋਕਲੋ*, *ਐਮਪਾਨਾਡਾਸ* ਅਤੇ *ਅਲਮੋਜਾਬਾਨਾਸ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ *ਬਾਂਡੇਜਾ ਪੈਸਾ*, *ਲੇਚੋਨਾ ਟੋਲੀਮੇਂਸ*, *ਮਾਮੋ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਆਰਗੈਨਿਕ' (ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਗਾਇਆ) ਭੋਜਨ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਿਠਾਈਆਂ ਵਿੱਚ *ਬੁਨਿਊਲੋਸ* (buñuelos), ਕਸਟਾਰਡ, ਮਾਰੀਆ ਲੁਈਸਾ ਕੇਕ, ਅਮਰੂਦ ਦਾ ਸੈਂਡਵਿਚ (ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਪੇਸਟ), *ਕੋਕਾਦਾਸ* (ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਗੋਲੇ), *ਕਾਸਕੀਟੋਸ ਡੇ ਗੁਆਵਾ* (ਮਿੱਠੇ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਟੁਕੜੇ), *ਪਾਸਟਲ ਡੇ ਨਾਟਾਸ*, ਵੇਫਰ, ਅੰਬ ਦਾ ਫਲਾਨ (flan), *ਰੋਸਕੋਨ*, *ਮਿਲ-ਫੋਈ* (mille-feuille), *ਡੇਲੀਕਾਡੇਜ਼ਾ*, ਫੇਈਜੋਆ ਮਿਠਾਈ, ਪਾਪਾਜੁਏਲਾ ਮਿਠਾਈ, ਮੋਜੀਕੋਨ ਕੇਕ ਅਤੇ ਕੁਰੂਬਾ ਸਪੰਜ ਕੇਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਮ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਟਣੀਆਂ ਵਿੱਚ 'ਹੋਗਾਓ' (ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਚਟਣੀ) ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆਈ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਮਿਰਚ ਵਾਲੀ ਚਟਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਫੀ (*ਟਿੰਟੋ*), *ਚੋਲਾਡੋ*, *ਲੁਲਾਡਾ*, ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਓਟਮੀਲ ਡਰਿੰਕ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, *ਅਗੁਆਪਨੇਲਾ*, *ਅਗੁਆਰਡੀਐਂਟੇ*, ਗਰਮ ਚਾਕਲੇਟ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਰਸ (ਅਕਸਰ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਬਣਿਆ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਖੇਡਾਂ

ਮਾਰੀਆਨਾ ਪਾਜੋਨ ਇੱਕ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ, ਦੋ ਵਾਰ ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਅਤੇ BMX ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਲੋਗੋ

'ਤੇਜੋ' (Tejo) ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਟੀਮ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਚੀਜ਼ਾਂ (ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲ) ਸੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ 2001 ਵਿੱਚ 'ਕੋਪਾ ਅਮੈਰੀਕਾ' (Copa América) ਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਜੇਤੂ ਰਹੀ, ਕੋਈ ਗੋਲ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਹਰ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ "ਪਲੇਅਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ" (ਸਾਲ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ) ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਕੇਟਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ 'ਵਰਲਡ ਰੋਲਰ ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ' ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਟੀਮ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

ਕਾਰਟਾਗੇਨਾ ਅਤੇ ਬੈਰਨਕਿਲਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਸਬਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਓਰਲੈਂਡੋ ਕੈਬਰੇਰਾ ਅਤੇ ਐਡਗਰ ਰੇਂਟੇਰੀਆ (ਜੋ 1997 ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ 'ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼' ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਹੇ) ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਖਿਡਾਰੀ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਕੋਲੰਬੀਆ 1947 ਅਤੇ 1965 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕੀਨ (ਐਮੇਚਿਓਰ) ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ (ਬਾਕਸਿੰਗ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡ ਪਸੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਵੀ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ; ਜੁਆਨ ਪਾਬਲੋ ਮੋਂਟੋਯਾ ਇੱਕ ਰੇਸਿੰਗ ਡਰਾਈਵਰ ਹੈ ਜੋ ਸੱਤ 'ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਨ' ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕੋਲ

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ

• 
  Santafé de Bogotá
• 
  Santafé de Bogotá
• 
  Santafé de Bogotá
• 
  Santafé de Bogotá
• 
  Santafé de Bogotá
• 
  Santafé de Bogotá
• 
  Santafé de Bogotá
• 
  Medellín
• 
  Barranquilla
• 
  Bucaramanga
• 
  Cali
• 
  Cali
• 
  Cali
• 
  Cali
• 
  Montería
• 
  San Juan de Pasto
• 
  Cartagena de Indias
• 
  San José de Cúcuta
• 
  San Juan de Pasto
• 
  San Juan de Pasto
• 
  San Juan de Pasto
• 
  San Juan de Pasto
• 
  San Juan de Pasto
• 
  Popayán
• 
  Popayán
• 
  Popayán
• 
  Popayán
• 
  Popayán
• 
  Tunja
• 
  Tunja
• 
  Tunja
• 
  Tunja
• 
  Valledupar
• 
  Valledupar
• 
  Valledupar
• 
  Santa Marta
• 
  Santa Marta
• 
  Santa Marta
• 
  Santa Marta
• 
  Santa Marta
• 
  Neiva
• 
  Ibagué
• 
  Ibagué
• 
  Ibagué
• Ibagué
  Ibagué
• 
  Ibagué
• 
  Villavicencio
• 
  Villavicencio
• 
  Villavicencio
• 
  Manizales
• 
  Riohacha
• 
  Riohacha
• 
  Riohacha
• 
  Riohacha
• 
  Riohacha
• 
  Pereira
• 
  Pereira
• 
  Pereira
• 
  Pereira
• 
  Pereira
• 
  Sincelejo
• 
  Quibdó
• 
  Yopal
• 
  Yopal
• 
  Yopal
• 
  Yopal

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ

Date and time	Name	Epicenter	Affected areas	MS	Mw	Fatalities
January 16, 1644 (05:00)	1644 Santander	-	Santander	6.9		20
March 16, 1644 (00:00)	1644 Bogotá	-	Bogotá	5.5		5
April 3, 1646 (02:30)	1646 Muzo	-	Boyacá	6		?
February 2, 1736 (09:00)	1736 Popayán	2.44°N 76.66°W / 2.44; -76.66	Popayán	6		0
October 18, 1743 (10:45)	1743 Fómeque	4.44°N 73.83°W / 4.44; -73.83	Cundinamarca	6.2	-	-
July 9, 1766 (16:00)	1766 Buga	-	Cauca, Valle del Cauca	6.5	-	-
July 12, 1785 (07:45)	1785 New Granada	4.35°N 74.400°W / 4.35; -74.400	Bogotá	7.1	-	-
February 15, 1796 (?)	1796 Pamplona	-	Pamplona	5.5	-	-
June 16, 1805 (03.15)	Tolima of 1805	5.20°N 74.75°W / 5.20; -74.75	Tolima, Cundinamarca	6.1	-	100
June 17, 1826 (10:30 p.m.)	Boyacá of 1826	-	Cauca, Boyacá, Bogotá	6.5	-	0
November 16, 1827 (5:45 p.m.)	Colombia of 1827	1.8°N 76.4°W / 1.8; -76.4	Bogotá, Popayán	7.7	-	250
January 20, 1834 (07:00)	1834 Putumayo	1.20°N 77.0°W / 1.20; -77.0	Putumayo, Nariño	7.0	-	80
May 22, 1834 (03:00)	1834 Santa Marta	-	Caribbean Region	6.4	-	0
August 15 and 16, 1868	1868 Ecuador	0.31°N 78.18°W / 0.31; -78.18	Ecuador, Colombia	6.3/6.7	-	5,000–20,000
May 18, 1875 (17:16)	Cúcuta 1875	7.863°N 72.466°W / 7.863; -72.466	Norte de Santander	7.3	-	600
September 7, 1882 (03:20)	Panama 1882	-	Panama	7.7/7.9	-	75–250
January 31, 1906 (10:36)	Ecuador–Colombia 1906	1.0°N 81.5°W / 1.0; -81.5	Ecuador, Colombia	8.6	8.8	1500
April 10, 1911 (13:42)	1911 Colombia	9.0°N 74.0°W / 9.0; -74.0	Medellín	7.2	-	0
August 31, 1917 (06:36)	1917 Sumapaz	4.0°N 74.0°W / 4.0; -74.0	Cundinamarca	7.0	7.3	6
December 14, 1923 (05:31)	1923 Cumbal	0.77°N 77.78°W / 0.77; -77.78	Nariño	6.2	-	0
June 7, 1925 (18:41)	1925 Valle del Cauca	4.02°N 76.07°W / 4.02; -76.07	Cauca, Valle del Cauca	6.8	-	0
August 7, 1935 (04:00)	1935 Tangua	5.5°N 76.00°W / 5.5; -76.00	Nariño	5.8	-	0
September 17, 1935 (23:58)	1935 Pueblo Rico	5.5°N 76.00°W / 5.5; -76.00	Pueblo Rico	6.2	-	1
January 9, 1936 (09:23)	1936 Nariño	0.09°N 77.37°W / 0.09; -77.37	Nariño	7.0	-	197
February 4, 1938 (21:27)	1938 Colombia	-	Coffee Axis, Antioquia	7.0	-	10
July 8, 1942 (07:30)	1942 Lorica	9.19°N 75.81°W / 9.19; -75.81	Caribbean Region	6.5	-	5
July 8, 1947 (02:01)	1947 Pasto	1.30°N 67.23°W / 1.30; -67.23	Nariño	6.0	-	2
July 8, 1950 (?)	1950 Santander	6.96°N 72.91°W / 6.96; -72.91	Santander, Norte	6.7	-	102
February 14, 1952 (16:03)	1952 Antioquia	7.70°N 78.600°W / 7.70; -78.600	Antioquia, Caldas	6.7	-	0
April 21, 1957 (16:12)	1957 Santander	6.94°N 72.89°W / 6.94; -72.89	Santander	6.9	-	0
May 23, 1957 (21:37)	1957 Cauca	3.74°N 76.77°W / 3.74; -76.77	Cauca, Valle del Cauca	6.8	-	2
January 19, 1958 (09.07)	Ecuador-Colombia of 1958	1.605°N 79.206°W / 1.605; -79.206	Nariño, Cauca	7.6	7.8	111
June 16, 1961 (05.33)	Colombia 1961	8.82°N 73.41°W / 8.82; -73.41	Santander, Magdalena	6.5	-	0
February 18, 1962 (12:25)	Antioquia 1962	6.9°N 75°W / 6.9; -75	Antioquia	5.6	-	0
July 30, 1962 (3:18 p.m.)	Coffee Axis of 1962	5.4°N 75.9°W / 5.4; -75.9	Coffee Axis	6.8	-	50
September 4, 1966 (05.17)	The Calvary of 1966	4.60°N 73.90°W / 4.60; -73.90	El Calvario, Usme	5.0	5.2	8
February 9, 1967 (10.24)	Neiva of 1967	2.9°N 74.8°W / 2.9; -74.8	Neiva (Huila)	7.2	7.2	98
July 29, 1967 (05.24)	Santander 1967	6.84°N 73.09°W / 6.84; -73.09	Santander	5.9	6.8	10
July 31, 1970 (12.08)	1970 Colombia	1.46°N 72.56°W / 1.46; -72.56	Colombia, Peru	7.7	8.0	1
September 26, 1970	Bahía Solano from 1970	2.85°N 72.05°W / 2.85; -72.05	Bahía Solano	6.0/5.4/5.8	-	0
April 3, 1973 (08.53)	Coffee Axis of 1973	4.60°N 75.67°W / 4.60; -75.67	Coffee Axis	6.3	-	0
August 30, 1973 (13.25)	Convención 1973	7.24°N 72.85°W / 7.24; -72.85	Norte de Santander	4.5	5.7	15
April 17, 1974 (20:19)	Santander 1974	6.99°N 72.88°W / 6.99; -72.88	Santander	4.8	-	5
July 12, 1974 (08:19)	Colombia-Panama 1974	7.73°N 77.63°W / 7.73; -77.63	Colombia, Panama	7.1	7.3	12
April 5, 1975 (15:38)	Barú 1975	10.13°N 75.65°W / 10.13; -75.65	Cartagena, Barranquilla	5.5	-	0
July 11, 1976	Colombia-Panama 1976	7.37°N 78.07°W / 7.37; -78.07	Panama, Colombia	7.1	-	7
August 30, 1977 (7:42 p.m.)	Antioquia 1977	7.35°N 76.16°W / 7.35; -76.16	Antioquia	6.5	6.6	1
November 23, 1979 (6:40 p.m.)	Cairo 1979	1.530°N 79.199°W / 1.530; -79.199	North Valley	6.7	7.2	44
December 12, 1979 (02.59)	1979 Tumaco	1.602°N 79.363°W / 1.602; -79.363	Nariño, Cauca	7.9	8.1	454
November 26, 1980 (-)	1980 Cúcuta	8.10°N 72.50°W / 8.10; -72.50	Cúcuta	5.2	5.3	-
October 17, 1981 (23:31)	1981 Colombia-Venezuela	8.11°N 72.52°W / 8.11; -72.52	Colombia, Venezuela	5.8	5.9	20
March 31, 1983 (08:12)	1983 Popayán	2.44°N 76.66°W / 2.44; -76.66	Popayán	5.5	5.7	300
March 5 and 6, 1987 (20:54, 23:10 -03:14)	Ecuador-Colombia of 1987	1.1°N 79.4°W / 1.1; -79.4	Colombia, Ecuador	7.0		1000
March 19, 1988 (10.23)	The Calvary of 1988	4.43°N 73.79°W / 4.43; -73.79	Cundinamarca, Meta	4.8	-	0
November 19, 1991 (17.28)	1991 crash	4.36°N 77.32°W / 4.36; -77.32	Choco, Cauca Valley	7.1	7.2	-
October 17/18, 1992	Atrato Medio of 1992	7.09°N 76.77°W / 7.09; -76.77	Choco, Antioquia	6.6/7.1	-	3
June 6, 1994 (3:47 p.m.)	1994 Páez	2.85°N 76.07°W / 2.85; -76.07	Huila, Cauca	6.4	6.8	800
January 19, 1995 (10.05)	Tauramena de 1995	5.04°N 72.93°W / 5.04; -72.93	Casanare	6.0	6.5	6
February 8, 1995 (13:40)	Pereira 1995	4.10°N 76.62°W / 4.10; -76.62	Valle, Chocó	6.4	6.5	35
March 4, 1995 (18:23)	Pasto 1995	1.25°N 77.25°W / 1.25; -77.25	Nariño	5.0		a align=right|7
January 25, 1999 (13.19)	1999 Coffee Bean Axis	4.46°N 75.72°W / 4.46; -75.72	Quindio, [[Risaralda]	6.3	6,4	1185
November 15, 2004 (03.34)	2004 Pizarro Earthquake	4.81°N 77.79°W / 4.81; -77.79	Cali, [[Slate]	6,7	7.2	0
September 9, 2007 (8.49pm)	2007 Gorgon	2.927°N 78.212°W / 2.927; -78.212	[[Pacific Region (Colombia)|Northwest]	6.8	6.8	0
May 24, 2008 (2.20pm)	2008 El Calvary		El Calvary, [[Quetame]	5.7	5.9	33
July 29, 2010 (2.34pm)	Ortega of 2010	3.96°N 75.16°W / 3.96; -75.16	Colombia, [[Venezuela]	5,1	-	0
September 30, 2012 (11.31)	2012 La Vega Earthquake	1.98°N 76.57°W / 1.98; -76.57	[[Colombia]	7.3	7.4	0
February 9, 2013 (09.16)	2013 Nariño	1.07°N 77.24°W / 1.07; -77.24	Colombia, [[Ecuador]	7.0	7.3	0
August 13, 2013 (10.43)	2013 Pacific	2.65°N 78.58°W / 2.65; -78.58	[[Colombia]	6.6	6.7	0
March 10, 2015 (3.55pm)	2015 Los Santos	6.81°N 73.15°W / 6.81; -73.15	Colombia and [[Venezuela	6.5	6,6	0
April 16, 2016 (18.58)	2016 Ecuador	0.371°N 79.940°W / 0.371; -79.940	Colombia and [[Ecuador	7.6	7.8	1
September 13, 2016 (20.58)	Antioquia of 2016	7.30°N 76.27°W / 7.30; -76.27	[[Antioch]	6.0	6,1	0
September 30, 2017 (8.35pm)	2017 Santander	7.15°N 73.14°W / 7.15; -73.14	Santander, [[North of Santander]	5.5	5.7	0
June 12, 2018 (04.35)	2018 Nariño Earthquake	1.24°N 73.14°W / 1.24; -73.14	Coconut, [[Volcano Galeras]	4.5	5.0	2
November 24, 2018 (10.40pm)	St. Andrews 2018	13.182°N 81.093°W / 13.182; -81.093	Providencia and Santa Catalina Islands	6.0	6.0	0
March 23, 2019 (14:21)	2019 Versalles	4.560°N 76.280°W / 4.560; -76.280	Versalles (Valle del Cauca)	6.1	6.1	0
December 24, 2019 (14:03)	2019 Mesetas	3.43°N 74.20°W / 3.43; -74.20	Mesetas, Colombia	6.2	6.2	0
April 15, 2020 (05:59)	2020 Mompox	9.05°N 74.43°W / 9.05; -74.43	Santa Cruz de Mompox	5.7	5.7	0
January 27, 2021 (04:57)	2021 La Victoria	4.450°N 75.870°W / 4.450; -75.870	La Victoria, Colombia	4.8	5.3	0
March 1, 2021 (17:57)	2021 Urrao	6.315°N 76.134°W / 6.315; -76.134	Urrao, Colombia	5.0	5.1	3
February 23, 2022 (07:49)	2022 Santa Rosa del Sur	Santa Rosa del Sur, Colombia	5.6	5.2	0
July 25, 2022 (8:33)	San Gabriel (2022)		Ecuador and Colombia	5.2	5.7	0
March 10, 2023 (04:18)	Los Santos (March 2023)	7°12′22″N 73°55′17″W	Los Santos, Colombia	5.9	6.1	0
May 14, 2023 (01:14)	Acacías (2023)	4.156667°N 72.930000°W / 4.156667; -72.930000	Acacías, Colombia	5.0	4.8	0
May 25, 2023 (21:22)	Acandí 2023	15°N 75°W / 15,-75	Acandí, Colombia	6.6	6.6	0
May 28, 2023 (10:45)	Los Santos May 2023	7.768172°N 72.232242°W / 7.768172; -72.232242	Los Santos and Bogotá, Colombia	5.7	5.5	0
August 17, 2023 (12:04)	Central Colombia 2023	4.35°N 73.7°W / 4.35; -73.7	Bogotá, Boyacá, Cundinamarca and Meta, Colombia	6.1	5.7	2
January 19, 2024 (06:26)	2024 Coffee Axis	4.78°N 76.04°W / 4.78; -76.04	Quindío, Risaralda, Valle del Cauca, Tolima and Caldas	5.6	5.6	1
December 25, 2024 (19:52)	2024 Tarazá	7.32°, -75.27°	Tarazá, Antioquia	5.1	5.0	0
June 8, 2025 (8:08)	2025 Paratebueno	4.37527°, -73.21305°	Paratebueno, Cundinamarca	6.5	6.3	0
September 14, 2025 (2:17)	2025 Uramita	6.94, -76.17	Antioquia, Chocó, Caldas and Risaralda	5.1	5.4	1
December 10, 2025 (3:27)	Los Santos 2025		Santander and Bogotá	5.8	5.8
August 10, 2026 (7:34)	San José del Palmar 2026	5.04°N 76.34°W / 5.04; -76.34	Valle del Cauca, Risaralda, Chocó, Caldas, Quindío, Antioquia and Cauca	7.4	7.4	+319