ਖਾਗਾਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਕੁਬਲਈ ਖ਼ਾਨ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਖਾਗਾਨ ( ਸਰਵੋੱਚ ਖ਼ਾਨ ) ਸੀ

ਖਾਗਾਨ ਜਾਂ ਖਾਕਾਨ ( ਮੰਗੋਲ : хаган , ਫਾਰਸੀ : خاقان ) ਮੰਗੋਲਿਆਈ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਉਪਾਧੀ ਸੀ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਗਾਨਤ ਇੰਹੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਸੀ । ਖਾਗਾਨ ਨੂੰ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਖ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਨ ਯਾ ਖ਼ਾਨ - ਏ - ਖਾਨਾ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਜੋ ਮਹਾਰਾਜ ( ਯਾਨੀ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ) ਜਾਂ ਸ਼ਹਨਸ਼ਾਹ ( ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਹੋਂ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਫੈਲਿਆ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਭਿੰਨ ਹਿੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਖ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਇਸ ਸਭ ਖ਼ਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਉੱਤੇ ਦੇ ਸਰਵੋੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਖਾਗਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ।[1]ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਮੱਧ - 14ਵੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਯੂਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੰਗੋਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਗੜਬੜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਦਯਨ ਖਾਨ (1464-1517 / 1543 ) ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਕਾਰ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।

ਮੋਗੋਲ ਸਮਰਾਜ ਦੇ ੧੫ ਖਾਗਾਨਾਂ ਵਿਚੋ ੮ ਖਾਗਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ

ਉਚਾਰਨ[ਸੋਧੋ]

'ਖਾਗਾਨ ਵਿੱਚ ਖ ਅੱਖਰ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਬਿੰਦੁ ਵਾਲੇ ਖ ਵਲੋਂ ਜਰਾ ਭਿੰਨ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਉਚਾਰਣ ਖ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਖ਼ਰੀਦ ਦੇ ਖ ਵਲੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਖਾਗਾਨ ਸਨ : ਚੰਗੇਜ ਖਾਨ (1206-1227) ਓਗੇਦੇਈ ਖਾਨ (1229-1241) ਗੁਯੁਕ ਖਾਨ (1246-1248) ਮੋੰਗਕੀ ਖਾਨ (1251-1259)

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Muscovy and the Mongols: Cross-Cultural Influences on the Steppe Frontier, 1304-1589, Donald Ostrowski, Cambridge University Press, 2002, ISBN 978-0-521-89410-4, ... A khagan, in steppe terms, is a 'super' khan, that is, one who has khans owing him allegiance ...