ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ (ਈ.ਏ.ਸੀ) ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਗ੍ਰੇਟ ਲੇਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਬੁਰੂੰਡੀ, ਕੀਨੀਆ, ਰਵਾਂਡਾ, ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ, ਤਨਜਾਨੀਆ, ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਾਨ ਮਾਗੂਫਲੀ, ਈ.ਏ.ਸੀ. ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ। ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1967 ਵਿਚ ਹੋਈ, 1977 ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ, ਅਤੇ 7 ਜੁਲਾਈ 2000 ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।[1]

2008 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਊਨਿਟੀ (ਐਸ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ.) ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕਾਮਨ ਮਾਰਕਿਟ (ਕੋਮੇਸਾ) ਨਾਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈ.ਏ.ਸੀ. ਨੇ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਫੈਲਾਅ ਮੁਫ਼ਤ ਵਪਾਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਈ.ਏ.ਸੀ. ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਈਏਸੀ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸੰਭਾਵੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੰਘ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਸਰਵਜਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ, ਈਏਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਆਮ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਾਲ, ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।[2]

2013 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਮੌਨਟਰੀ ਯੂਨੀਅਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਨੂੰ ਰੇਖਾਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[3]

ਆਰਥਿਕਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਕਸਟਮ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਕਸਟਮ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

  1. ਤੀਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਬਾਹਰੀ ਫੀਸ (ਸੀ.ਈ.ਟੀ.); 
  2. ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿਊਟੀ ਫਰੀ ਵਪਾਰ; ਅਤੇ 
  3. ਆਮ ਕਸਟਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ

ਵੱਖਰੇ ਰੇਟ ਕੱਚੇ ਮਾਲ (0%), ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਉਤਪਾਦਾਂ (10%) ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਵਸਤਾਂ (25%) ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਮਗਰੋਂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਕਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਨੀਆ (35%), ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ (40%) ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ (15%) ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਸਟਮ ਯੂਨੀਅਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਟੈਰਿਫ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫ-ਫ੍ਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੂਚੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। EAC ਦੇ ਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਮ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਉਭਰ ਰਹੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਰੁਝਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਗੂ ਈ ਏਸੀ ਦੇ ਇਕਜੁਟ ਹੋਣ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਬਾਰੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਮੇਸਾ ਅਧੀਨ ਵਿਆਪਕ ਏਕੀਕਰਣ। ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਖਿਡਾਰੀ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਪਾਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ[ਸੋਧੋ]

ਈ.ਏ.ਸੀ. ਸਾਰੇ ਸਦੱਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਈਯੂਈ-ਈ.ਏ.ਸੀ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤੇ (ਈਪੀਏ) ਲਈ 2014 ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 2014 ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੀਨੀਆ ਅਤੇ ਕੀਨੀਆ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਘੱਟ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਮਝੌਤਾ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।[4]

ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਭਾਈਵਾਲੀ (ਟੀ.ਆਈ.ਪੀ.) ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਈ.ਏ.ਸੀ. ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।[5]

ਗਰੀਬੀ ਘਟਾਉਣਾ[ਸੋਧੋ]

EAC ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰਸਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਐਗਰੋ-ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਹਾਤੀ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ 'ਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਿਵੇਸ਼ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਫਰਮਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਛੋਟੇ ਧਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ।

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ[ਸੋਧੋ]

ਮੋਮਬਾਸਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜ਼ੀ ਪੋਰਟ ਹੈ।[6]

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀ ਉਸਾਰੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਾਮੂ ਪੋਰਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਤੇ 22 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਤੰਜਾਨੀਆ ਵਿਚ ਬਾਗਾਯੋਈਓ ਪੋਰਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਰਗੋ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇਗੀ।[7]

ਜਨਸੰਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਪੰਜ EAC ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਆਬਾਦੀ 169,519,847 ਸੀ। ਜੇ ਇਕ ਇਕਾਈ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਈ.ਏ.ਸੀ. ਦੁਨੀਆ ਦੀ 9 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਰੱਖੇਗਾ।

ਈ.ਏ.ਸੀ. ਵਿੱਚ 5 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਡਾਰ ਐਸ ਸਲਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਕੰਪਲਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਾਜ਼ੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਲੇਕ ਵਿਕਟੋਰੀਆ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਵਾਨਾਜ਼ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੂਮੂ ਤੀਜਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "East African Community – Quick Facts". Eac.int. Archived from the original on 19 March 2009. Retrieved 2010-07-01. 
  2. "FACTBOX-East African common market begins". Reuters. 1 July 2010. Retrieved 1 July 2010. 
  3. "East African trade bloc approves monetary union deal". Reuters. 30 November 2013. 
  4. Agritrade. "Final stage of EPA negotiations generating tensions between EAC members". CTA. Retrieved 17 April 2014. 
  5. Agritrade. "Launch of EAC–US TIP negotiations potentially complicated by other trade agreements". CTA. Retrieved 17 April 2014. 
  6. "Kenya Fights Off Port Competition With $13 Billion Plan: Freight". Bloomberg L.P. 2013. Retrieved 12 January 2014. 
  7. "Logistics: China Builds The Biggest Port In Africa". www.strategypage.com.