ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ
ਧਰਮ ਸਿੱਖੀ
ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ
ਇਲਾਕੇ ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ

ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ। ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸ਼ਬਦ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਪੰਥ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਧਰਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅੱਜ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮੂਲ[ਸੋਧੋ]

ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਿੰਨ ਨਿਮਨ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਗੂਰੂ ਜੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਓਹਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ (ਸਿੱਖ ਧਰਮ) ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ (ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਜਾਂ ਧਰਮੀ ਸਿੱਖ) ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1]

ਵਿਭਾਜਨ[ਸੋਧੋ]

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੰਘਰੇਟਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਖੇ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਰੰਗਰੇਟਾ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ।[2][3]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Yong, Tan Tai (2005). The Garrison State: The Military, Government and Society in Colonial Punjab, 1849–1947. SAGE. p. 73. ISBN 978-8-13210-347-9. 
  2. McLeod, W. H. (2009). The A to Z of Sikhism. Scarecrow Press. p. 171. ISBN 978-0-81086-344-6. 
  3. Cole, W. Owen (2004). Understanding Sikhism. Dunedin Academic Press. p. 153 – via Questia. (subscription required (help)).