ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਰੁਬੀਏਸੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਤੋਂ

ਰੁਬੀਏਸੀ /r uː b i ɪ ʃ iː / ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੌਫੀ, ਮੈਡਰ, ਜਾਂ ਬੈੱਡਸਟ੍ਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਝਾੜੀਆਂ, ਲਿਆਨਾ, ਜਾਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਡੰਡੀ ਸਟਿਪੁਲਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਰੂਪ ਐਕਟਿਨੋਮੋਰਫਿਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਧਾਰਨ, ਉਲਟ ਪੱਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 620 ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 13,500 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਂਜੀਓਸਪਰਮ ਪਰਿਵਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੁਬੀਏਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।[1] ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਫੀ, ਕੌਫੀ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਸਿਨਕੋਨਾ, ਐਂਟੀਮਲੇਰੀਅਲ ਐਲਕਾਲਾਇਡ ਕੁਇਨਾਈਨ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਕੁਝ ਰੰਗਦਾਰ ਪੌਦੇ ( ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਰੂਬੀਆ ), ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਕਿਸਮਾਂ ( ਜਿਵੇਂ, ਗਾਰਡੇਨੀਆ, ਆਈਕਸੋਰਾ, ਪੇਂਟਾਸ ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਵਰਣਨ

[ਸੋਧੋ]

ਰੂਬੀਏਸੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੁਮੇਲ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹਨ-ਉਲਟ ਜਾਂ ਘੁਰਨੇ ਵਾਲੇ ਪੱਤੇ ਜੋ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਡੰਡੀ ਸਟਿਪੁਲਸ, ਟਿਊਬੁਲਰ ਸਿਮਪੈਟਲਸ ਐਕਟਿਨੋਮੋਰਫਿਕ ਕੋਰੋਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘਟੀਆ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਵੰਡ ਅਤੇ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ

[ਸੋਧੋ]

ਰੁਬੀਏਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਰਗੇ ਅਤਿਅੰਤ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਰੂਬੀਏ ਕਬੀਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਹੈ ਪਰ ਸਮਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਪੈਨਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ Ixora, Psychotria ), ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਲੀਓਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਫਰੋ-ਅਮਰੀਕਨ ਵੰਡ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਬਿਸੀਆ )। ਸਧਾਰਣ ਰੂਬੀਸੀਅਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਫਲੋਰਿਸਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਖੇਤਰ ਲਈ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਕਿਊਬਾ ਹੈ[2]।

ਰੂਬੀਏਸੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਕੜ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੁਡੀ ਰੂਬੀਸੀਅਸ ਬੂਟੇ ਘੱਟ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਰੁਬੀਏਸੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ (ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਉਚਾਈ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਬਣਤਰ, ਆਦਿ) ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਕਸਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ)।

ਚਿੱਤਰ ਗੈਲਰੀ

[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ

[ਸੋਧੋ]
  1. ↑ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "Stevens".
  2. ↑ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "Davis2009".
  3. Hammel BE (2015). "Three new species of Pentagonia (Rubiaceae) from southern Central America, one foreseen, two surprising" (PDF). Phyotneuron. 46: 1–13.
  4. "Angiosperm Phylogeny Website". Retrieved 1 June 2014.
  5. Igersheim A, Puff C, Leins P, Erbar C (1994). "Gynoecial development of Gaertnera Lam. and of presumably allied taxa of the Psychotrieae (Rubiaceae): secondary 'superior' vs. inferior ovaries". Botanische Jahrbücher für Systematik. 116: 401–414.
  6. Robbrecht E (1988). "Tropical woody Rubiaceae". Opera Botanica Belgica. 1: 1–271.
  7. Takhtajan A (2009). Flowering Plants (2 ed.). Springer. ISBN 978-1-4020-9608-2.
  8. Davis AP, Govaerts R, Bridson DM, Ruhsam M, Moat J, Brummitt NA (2009). "A global assessment of distribution, diversity, endemism, and taxonomic effort in the Rubiaceae". Annals of the Missouri Botanical Garden. 96 (1): 68–78. doi:10.3417/2006205. S2CID 86558504.
  9. Delprete PG (2009). "Taxonomic history, morphology, and reproductive biology of the tribe Posoquerieae (Rubiaceae, Ixoroideae)". Annals of the Missouri Botanical Garden. 96 (1): 79–89. doi:10.3417/2006192. S2CID 86495664.
  10. Anderson WR (1973). "A morphological hypothesis for the origin of heterostyly in the Rubiaceae". Taxon. 22 (5/6): 537–542. doi:10.2307/1218628. JSTOR 1218628.
  11. Bridson DM (1987). "Studies in African Rubiaceae-Vanguerieae: a new circumscription of Pyrostria and a new subgenus, Canthium subgen. Bullockia". Kew Bulletin. 42 (3): 611–639. doi:10.2307/4110068. JSTOR 4110068.
  12. Kapitany A (2007). Australian succulent plants: an introduction. Boronia, Victoria: Kapitany Concepts. pp. 144–155. ISBN 978-0-646-46381-0.
  13. Verstraete B, Lachenaud O, Smets E, Dessein S, Sonké B (2013). "Taxonomy and phylogeny of Cuviera (Rubiaceae-Vanguerieae) and reinstatement of the genus Globulostylis with the description of three new species". Botanical Journal of the Linnean Society. 173 (3): 407–441. doi:10.1111/boj.12062.
  14. Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
  15. Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
  16. Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
  17. Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
  18. Verstraete B, Janssens S, Lemaire B, Smets E, Dessein S (2013). "Phylogenetic lineages in Vanguerieae (Rubiaceae) associated with Burkholderia bacteria in sub-Saharan Africa". American Journal of Botany. 100 (12): 2380–2387. doi:10.3732/ajb.1300303. PMID 24275705.
  19. Sieber S, Carlier AL, Neuburger M, Grabenweger G, Eberl L, Gademann K (2015). "Isolation and total synthesis of kirkamide, an aminocyclitol from an obligate leaf nodule symbiont" (PDF). Angewandte Chemie International Edition. 54 (27): 7968–7970. doi:10.1002/anie.201502696. PMID 26033226. Archived from the original (PDF) on 2024-03-21. Retrieved 2022-07-02.
  20. Simpson MG (2006). Plant Systematics (1 ed.). Elsevier Academic Press. ISBN 978-0-12-644460-5.
  21. Jussieu A L de (1789). Genera Plantarum. Paris: Herissant & Barrois. p. 206.
  22. Durand JF (1782). Notions Élémentaires de Botanique. Dijon: LN Frantin. p. 274.
  23. Fay MF, Bremer B, Prance GT, van der Bank M, Bridson D, Chase MW (2000). "Plastid rbcL sequence data show Dialypetalanthus to be a member of Rubiaceae". Kew Bulletin. 55 (4): 853–864. doi:10.2307/4113630. JSTOR 4113630.
  24. Rogers GK (1981). "The wood of Gleasonia, Henriquezia, and Platycarpum (Rubiaceae) and its bearing on their classification: some new considerations". Brittonia. 33 (3): 461–465. doi:10.2307/2806441. JSTOR 2806441. S2CID 85070681.
  25. Wunderlich R (1971). "Die systematische Stellung von Theligonum". Österreichische Botanische Zeitschrift. 119 (4–5): 329–394. doi:10.1007/bf01377490. S2CID 41742399.
  26. Rutishauser F, Ronse Decraene LP, Smets E, Mendoza-Heuer I (1998). "Theligonum cynocrambe: developmental morphology of a peculiar rubiaceous herb" (PDF). Plant Systematics and Evolution. 210 (1): 1–24. doi:10.1007/BF00984724. S2CID 22331639.
  27. Robbrecht E, Manen JF (2006). "The major evolutionary lineages of the coffee family (Rubiaceae, angiosperms). Combined analysis (nDNA and cpDNA) to infer the position of Coptosapelta and Luculia, and supertree construction based on rbcL, rps16, trnL-trnF and atpB-rbcL data. A new classification in two subfamilies, Cinchonoideae and Rubioideae". Systematic Geography of Plants. 76: 85–146.
  28. Hooker JD (1873). "Ordo LXXXIV. Rubiaceae". In Bentham G, Hooker JD (eds.). Genera planetarium ad exemplaria imprimis in herbaria kewensibus servata defirmata. Vol. 2. London. pp. 7–151.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
  29. Schumann K (1891). "Rubiaceae". In Engler A, Prantl K (eds.). Die natürlichen Pflanzenfamilien. Vol. 4. Leipzig: Engelmann. pp. 1–156.
  30. Baillon H (1878). "Sur les limits du genre Ixora". Adansonia. 12: 213–219.
  31. Solereder H (1893). "Ein Beitrag zur anatomischen Charakteristik und zur Systematik deer Rubiaceen". Bull. Herb. Boissier. 1: 167–183.
  32. Verdcourt B (1958). "Remarks on the classification of the Rubiaceae". Bulletin du Jardin Botanique de l'État à Bruxelles. 28 (3): 209–281. doi:10.2307/3667090. JSTOR 3667090.
  33. Bremekamp CEB (1966). "Remarks on the position, the delimitation and the subdivision of the Rubiaceae". Acta Botanica Neerlandica. 15: 1–33. doi:10.1111/j.1438-8677.1966.tb00207.x.
  34. Bremer B, Andreasen K, Olsson D (1995). "Subfamilial and tribal relationships in the Rubiaceae based on rbcL sequence data". Annals of the Missouri Botanical Garden. 82 (3): 383–397. doi:10.2307/2399889. JSTOR 2399889.
  35. Rydin C, Kainulainen K, Razafimandimbison SG, Smedmark JE, Bremer B (2009). "Deep divergences in the coffee family and the systematic position of Acranthera" (PDF). Plant Systematics and Evolution. 278 (1–2): 101–123. doi:10.1007/s00606-008-0138-4. S2CID 26350567.
  36. Bremer B (2009). "A review of molecular phylogenetic studies of Rubiaceae". Annals of the Missouri Botanical Garden. 96 (1): 4–26. doi:10.3417/2006197. S2CID 53378010.
  37. Kainulainen K, Razafimandimbison SG, Bremer B (2013). "Phylogenetic relationships and new tribal delimitations in subfamily Ixoroideae (Rubiaceae)". Botanical Journal of the Linnean Society. 173 (3): 387–406. doi:10.1111/boj.12038.
  38. Mouly A, Kainulainen K, Persson C, Davis AP, Wong KM, Razafimandimbison SG, Bremer B (2014). "Phylogenetic structure and clade circumscriptions in the Gardenieae complex (Rubiaceae)". Taxon. 63 (4): 801–818. doi:10.12705/634.4.
  39. Bremer B, Bremer K, Heidari N, Erixon P, Olmstead RG, Anderberg AA, Källersjö M, Barkhordarian E (2002). "Phylogenetics of asteroids based on 3 coding and 3 non-coding chloroplast DNA markers and the utility of non-coding DNA at higher taxonomic levels". Molecular Phylogenetics and Evolution. 24 (2): 274–301. doi:10.1016/s1055-7903(02)00240-3. PMID 12144762.
  40. Bremer B, Eriksson T (2009). "Time tree of Rubiaceae: phylogeny and dating the family, subfamilies, and tribes". International Journal of Plant Sciences. 170 (6): 766–793. doi:10.1086/599077. S2CID 49332892.
  41. Graham A (2009). "Fossil record of the Rubiaceae". Annals of the Missouri Botanical Garden. 96 (1): 90–108. doi:10.3417/2006165. S2CID 84196922.
  42. Riba J, Valle M, Urbano G, Yritia M, Morte A, Barbanoj MJ (2003). "Human pharmacology of ayahuasca: subjective and cardiovascular effects, monoamine metabolite excretion, and pharmacokinetics". Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics. 306 (1): 73–83. doi:10.1124/jpet.103.049882. PMID 12660312. S2CID 6147566.
  43. Reveal JL (2012). "Newly required infrafamilial names mandated by changes in the code of nomenclature for algae, fungi and plants". Phytoneuron. 33: 1–32.
  44. "World Checklist of Rubiaceae". Retrieved 1 March 2016.
  45. Hall, D; Vandiver, V; Sellers, B (1991). "Brazil Pusley, Richardia brasiliensis (Moq.)" (PDF). University of Florida. Archived from the original (PDF) on 10 ਅਗਸਤ 2018. Retrieved 9 August 2018.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:<ref> tag defined in <references> has no name attribute.
"https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=ਰੁਬੀਏਸੀ&oldid=839384" ਤੋਂ ਲਿਆ