ਸਾਇਰਨ (ਮਿਥਿਹਾਸ)

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਸਾਇਰਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sirens; ਯੂਨਾਨੀ ਇਕਵਚਨ: Σειρήν Seirēn; ਯੂਨਾਨੀ ਬਹੁਵਚਨ: Σειρῆνες Seirēnes) ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜੀਵ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੇੜਲੇ ਮਲਾਹਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਲੁਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਰੋਮਨ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰੇਨਮ ਸਕੋਪੁਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, "ਫੁੱਲਦਾਰ" ਟਾਪੂ ਐਂਥੋਮੋਸਾ, ਜਾਂ ਐਂਥਮੂਸਾ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਭੂਗੋਲ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਕਈ ਵਾਰ ਕੇਪ ਪੇਲੋਰਮ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜੋ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਰੇਨਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੈਸਟਮ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਕਪਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਸਨ।[1][2]

ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਨਿਓਪਲਾਟੋਨਿਸਟ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰੌਕੂਲਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਲਾਟੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਥੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਾਇਰਨ ਸਨ: ਸਵਰਗੀ, ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ/ਕੈਥਾਰਟਿਕ। ਪਹਿਲੇ ਜ਼ੇਅਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਦੂਜਾ ਪੋਸੀਡਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਅਤੇ ਤੀਸਰਾ ਹੇਡੀਜ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ । ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਇਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇਕਸੁਰਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਹੇਡੀਜ਼ ਵਿਚ, ਰੂਹ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਲਈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਕੰਮ "ਪੀੜ੍ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ". [3]

ਦਿੱਖ[ਸੋਧੋ]

ਸਾਈਰਨ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ, ਸਾਈਰਨਜ਼ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਪੰਛੀ ਦੇ ਖੰਭ ਅਤੇ ਖੁਰਕ ਪੈਰ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ, ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ, ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿੰਬ ਵਜਾਉਣਾ। ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਸੁਦਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਇਰਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਜਾਂ, ਵਿਕਲਪਕ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਪੰਛੀ ਸਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਾਇਰਨਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਭਰਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।[4]

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਨਰ ਸਰੀਨ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕਲਾ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।[5]

ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪਲੀਨੀ ਦਿ ਐਲਡਰ ਨੇ ਸਾਇਰਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਥਾ ਵਜੋਂ ਛੂਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, “ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ, ਕਲੈਅਰਕਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਡੈਨਨ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਣੇ ਦੁਆਰਾ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਕ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਚਾਇਆ। ਸੌਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੋਟੇ ਕਰ ਦਿਓ।"[6] ਆਪਣੀ ਨੋਟਬੁੱਕਾਂ ਵਿਚ, ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਡਾ ਵਿੰਚੀ ਨੇ ਸਾਇਰਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, "ਸਾਇਰਨ ਏਨੀ ਮਿੱਠੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌਂ ਰਹੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।"

ਪਰਿਵਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਫੋਰਸਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ,[7] ਜਦੋਂ ਸਾਇਰੰਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇਵਤਾ ਅਚੇਲੌਸ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,[8] ਟਰਪਸੀਚੋਰ,[9] ਮੇਲਪੋਮਿਨ,[10] ਕੈਲੀਓਪ[11] ਜਾਂ ਸਟੀਰੋਪ ਨਾਲ। ਯੂਰਪਾਈਡਜ਼ ਦੇ ਨਾਟਕ ਵਿਚ, ਹੈਲਨ (167), ਦੁਖ ਭੋਗਦਿਆਂ ਹੇਲਨ ਨੇ "ਵਿੰਗਡ ਮੇਡੈਂਸ, ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ (ਚਥਨ)" ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਇਆ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਸਾਇਰਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ "ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿਤਾਰਿਆਂ" ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ, ਨਾ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਰੋਮਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਾਇਰਨਜ਼ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਰਸਿਸ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ।[12] ਸਾਇਰਨਜ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਹੋਮਰ ਦੇ ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "We must steer clear of the Sirens, their enchanting song, their meadow starred with flowers" is Robert Fagles's rendering of Odyssey 12.158–9.
  2. Strabo i. 22; Eustathius of Thessalonica's Homeric commentaries §1709; Servius I.e.
  3. Brewer, E.Cobham (1883). Brewer's Dictionary of Phrase and Fable. London: Odham Press Limited. pp. 1003 f. 
  4. "Suda on-line". Archived from the original on 2015-09-24. Retrieved 2010-01-30. 
  5. "CU Classics – Greek Vase Exhibit – Essays – Sirens". www.colorado.edu. Archived from the original on 2016-06-25. Retrieved 2017-10-20. 
  6. Pliny the Elder, Natural History X, 70.
  7. Sophocles, fragment 861; Fowler, p. 31; Plutarch, Quaestiones Convivales – Symposiacs, Moralia.
  8. Ovid XIV, 88.
  9. Nonnus, Dionysiaca 13.309; John Tzetzes, Chiliades, 1.14, line 338.
  10. John Tzetzes, Chiliades, 1.14, line 339.
  11. Servius, Commentary on the Aeneid of Vergil, Book 5, 864.
  12. Virgil, V.846.