ਕੋਲਕਾਤਾ

ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤਟ ਵਲੋਂ ੧੮੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇਬਾਵਾਂਕੰਡੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕੋਲਕਾਤਾ ( ਬਾਂਗਲਾ : কলকাতা ) ( ਪੁਰਾਨਾ ਨਾਮ ਕਲਕੱਤਾ) ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹਾਂਨਗਰ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭਤੋਂ ਬਹੁਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ੨ ਕਰੋਡ ੨੯ ਲੱਖ ਹੈ । ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਵਰੂਪ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਵਾਦ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਲੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ । ਅਜੋਕਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਕਈ ਗਾਥਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਤੁਸੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ ਹੈ । ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੁ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਮਿਲੀ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਮਵਾਦ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਗੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ । ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਿਟੀ ਆਫ ਜਾਵੇ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਆਪਣੀ ਉੱਤਮ ਹਾਲਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰਵੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਰਵੇਸ਼ ਦਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਰੇਲਮਾਰਗੋਂ , ਵਾਯੁਮਾਰਗੋਂ ਅਤੇ ਸੜਕ ਮਾਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਭੱਜਿਆ ਵਲੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਇਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਕੇਂਦਰ , ਫੈਲਿਆ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੰਡ ਕੇਂਦਰ , ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ , ਉਦਯੋਗਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ । ਅਜਾਇਬਘਰ , ਚਿੜੀਆ ਘਰ , ਇੱਕਾ ਦੁੱਕਾ ਤਾਰਮੰਡਲ , ਹਾਵਡ਼ਾ ਪੁੱਲ , ਕਾਲੀਘਾਟ , ਫੋਰਟ ਵਿਲਿਅਮ , ਵਿਕਟੋਰਿਆ ਮੇਮੋਰਿਅਲ , ਵਿਗਿਆਨ ਨਗਰੀ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਸਥਾਨ ਹਨ । ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਕਿਨਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਅਕਸਰ ਸਾਰਾ ਜੂਟ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਅਵਸਥਿਤ ਹਨ । ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮੋਟਰਗਾੜੀ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਦਾ ਕਾਰਖਾਨਿਆ , ਸੂਤੀ - ਬਸਤਰ ਉਦਯੋਗ , ਕਾਗਜ - ਉਦਯੋਗ , ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਉਦਯੋਗ , ਜੁੱਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਦਾ ਕਾਰਖਾਨਿਆ , ਹੋਜਿਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਚਾਹ ਵਿਕਰੀ ਕੇਂਦਰ ਆਦਿ ਅਵਸਥਿਤ ਹਨ । ਪੂਰਵਾਂਚਲ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਣ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਣਿਜਿਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ।