ਮੁੰਬਈ

ਮੁਂਬਈ ਬੰਬਈ
—  ਮਹਾਂਨਗਰ  —
ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾਵਰਤ : ਕਫॆ ਪਰੇਡ , ਰਾਜਾਬਾਈ ਘੰਟਾਘਰ , ਤਾਜਮਹਲ ਹੋਟਲ , ਨਰੀਮਨ ਪਾਇੰਟ ਅਤੇ ਗੇਟਵੇ ਆਫ ਇੰਡਿਆ
ਮੁਂਬਈ Location of ਮੁਂਬਈ in ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
Coordinates	18°58′30″N 72°49′33″E
ਦੇਸ਼	ਭਾਰਤ
State	ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
District(s)	ਮੁਂਬਈ ਸ਼ਹਿਰ833br / 834 ਮੁਂਬਈ ਉਪਨਗਰ
ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਆਯੁਕਤ	ਜੈਰਾਜ ਫਾਟਕ
ਨਗਰਪਤੀ	ਸ਼ੋਭਾ ਰਾਵਲ
Population • Density • Metro	13 , 922 , 125 (1st) (2008) • ੨੧,੮੮੦ /km2 ( /sq mi) • 20870764 (1st) (2008)
Time zone	IST (UTC+5:30)
Area • Elevation	603.4 km2 (233 sq mi) • ੮ m (੨੬ ft)
Codes • Pincode • 400 xxx • Telephone • +022 • UN/LOCODE • IN BOM • Vehicle • MH 01—03
Website	www.mcgm.gov.in
ਵ੍ਰਹਤ ਮੁਂਬਈ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਮੁਹਰ ਵ੍ਰਹਤ ਮੁਂਬਈ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਮੁਹਰ

ਮੁੰਬਈ, ੧੮੯੦

ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੌਂ ਵਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ | ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ|

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਮੁਂਬਈ ( ਪੂਰਵ ਨਾਮ ਬੰਬਈ ) , ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ । ਇਸਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਜਨਸੰਖਿਆ ੩ ਕਰੋਡ਼ ੨੯ ਲੱਖ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਬਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਗਠਨ ਲਾਵਾ ਨਿਰਮਿਤ ਸੱਤ ਛੋਟੇ - ਛੋਟੇ ਦਵੀਪੋਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁੱਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਤੀ - ਖੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਮੁਂਬਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਸੱਬਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਾਮੁਦਰਿਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ । ਮੁਂਬਈ ਦਾ ਤਟ ਕਟਿਆ - ਫੱਟਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੁਭਾਵਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ । ਯੂਰੋਪ , ਅਮਰੀਕਾ , ਅਫਰੀਕਾ ਆਦਿ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਲਮਾਰਗ ਜਾਂ ਵਾਯੁਮਾਰਗ ਤੋਂ ਆਣਵਾਲੇ ਜਹਾਜ ਪਾਂਧੀ ਅਤੇ ਪਰਯਟਨ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਮੁਂਬਈ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਇਸਲਈ ਮੁਂਬਈ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਦਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਮੁਂਬਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਵ੍ਰਹੱਤਮ ਵਾਣਿਜਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ । ਜਿਸਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ 5 % ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੈ । ਇਹ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦਯੋਗਕ ਉਤਪਾਦ ਦਾ 25 % , ਨੌਵਹਨ ਵਪਾਰ ਦਾ 40 % , ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਤਲੱਬ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਪੂਂਜੀ ਲੈਣਦੇਣ ਦਾ 70 % ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੈ । ਮੁਂਬਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰਵੋੱਚ ਦਸ ਵਾਣਿਜਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ । ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸੌਦਾਗਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਰਥਕ ਸੰਸਥਾਨ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ , ਬੰਬਈ ਸਟਾਕ ਏਕਸਚੇਂਜ , ਨੇਸ਼ਨਲ ਸਟਆਕ ਏਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਿਗਮਿਤ ਮੁੱਖਆਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੁਂਬਈ ਵਿੱਚ ਅਵਸਥਿਤ ਹਨ । ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਚਲਚਿਤਰ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਹੈ , ਜੋ ਬਾਲੀਵੁਡ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ । ਮੁਂਬਈ ਦੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਅਪੋਰਟਿਉਨਿਟੀ , ਅਤੇ ਉੱਚ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ , ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਗਰ ਵੱਖਰਾ ਸਮਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬੰਨ ਗਿਆ ਹੈ । ਮੁਂਬਈ ਪੱਤਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ ਅੱਧੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ । .