ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ (ਸਪ੍ਰਿੰਟਰ)

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ (1 ਫਰਵਰੀ 1940 - 26 ਜਨਵਰੀ 2010) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਪ੍ਰਿੰਟਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1964 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ 1966 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੁੱਪ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਅਤੇ ਬਚਨ ਕੌਰ ਔਲਖ ਦੇ ਜਾਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।[1]

ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਸਿਖਿਆ (ਬੀ.ਪੀ.ਈ.) ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਕੀਤੀ।

ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਇਕਲੌਤੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਬਣਿਆ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਮਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਨਿਮਰ ਵਿਅਕਤੀ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕੋਚ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਇੱਕ ਭਾਵੁਕ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਇੱਕ ਸਖਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ, ਇੱਕ ਨਿੱਘੀ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸਦਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਘਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰੀ ਵਿਦਿਆ ਤਕ, ਅਜਮੇਰ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਰੋਹਿਰਾ ਨੂੰ ਤੁਰਨਾ ਪਿਆ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਕੁਪ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (ਲਗਭਗ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੂਰ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਜਮੇਰ ਨੰਗੇ ਪੈਰ, ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਚਮਕ, ਸਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਗਰਮੀਆਂ, ਤੁਰਦੀਆਂ ਕੰਡਿਆਲੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟੇ ਤੇਲ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਘੱਟ ਖਾਣ ਪੀਣ, ਅਤੇ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਜਮੇਰ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਓਲੰਪੀਅਨ ਅਥਲੀਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਅਜਮੇਰ ਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਪਛਤਾਵਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖਿਆ।

ਕਰੀਅਰ[ਸੋਧੋ]

ਉਸਨੇ 1964 ਦੇ ਟੋਕਿਓ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1966 ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 400 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨਾ ਅਤੇ 200 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਜਿੱਤੀ।[1]

1976 ਤੋਂ 1979 ਤੱਕ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿਚ, ਅਜਮੇਰ ਨੇ ਦਘਬਾ ਮਿਨ੍ਹਾ ਦਾ ਕੋਚ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਫੈਡਰਲ ਗੌਰਮਿੰਟ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਅਬੂਲੋਮਾ, ਪੋਰਟਾਰਕੋਰਟ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਮਿਨਹਾ, ਅਜਮੇਰ ਦੀ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ ਅਤੇ ਡਿਸਕਸ ਥ੍ਰੋ ਵਿਚ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਿਆ।

ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਚੇਅਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ, ਦੇ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਵੀ ਰਹੇ।[1][2]

70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, 26 ਜਨਵਰੀ, 2010 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤੇ ਬੱਚੇ ਹਨ।[3][4]

ਉਸ ਨੂੰ 1966 ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਸਰਵਉਚ ਖੇਡ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।[5]

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਮੇਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਖੋਜ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਖੋਜ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਅਜਮੇਰ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ / ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 1.2 "Olympian athlete Ajmer Singh passed away". The Times of India. 27 Jan 2010. 
  2. "Olympian athlete Ajmer Singh dead". Indian Express. 28 Jan 2010. Retrieved 16 May 2012. 
  3. "Olympian athlete's body donated for research". CNN-IBN. 28 Jan 2010. 
  4. "Olympian athlete's body donated for research". CNN-IBN. 28 Jan 2010. 
  5. "List of Award winners up to 2004". Archived from the original on 2007-12-25. Retrieved 2008-06-01.