ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ
| ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | |
|---|---|
| علائی دروازه (Urdu) | |
 ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | |
  Location within ਭਾਰਤ | |
| 28°31′27″N 77°11′09″E / 28.5242°N 77.1857°E | |
| ਟਿਕਾਣਾ | ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ |
| ਇਤਿਹਾਸ | |
| ਉਸਾਰਿਆ | 1311 |
| ਕਿਸਮ | ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ |
| ਮਾਪਦੰਡ | iv |
| ਅਹੁਦਾ | 1993 (17th session) |
| ਦਾ ਹਿੱਸਾ | ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ |
| Region | ਭਾਰਤ |
ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ, ਮਹਿਰੌਲੀ, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਹੈ। ਸੁਲਤਾਨ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਲਜੀ ਦੁਆਰਾ 1311 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਚੌਰਸ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲਾ ਗੇਟਹਾਊਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਰਦਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਚੈਂਬਰ ਹੈ।
ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਹੈ।[1]
ਪਿਛੋਕੜ
[ਸੋਧੋ]ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ 1311 ਵਿੱਚ ਖ਼ਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਲਜੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਵਤ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਕੇਵਲ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1316 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।[2] ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।[1] ਇਹ ਕੁਤਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।[2]
1993 ਵਿੱਚ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[3] ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਕਬਰੇ, ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਥੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ
[ਸੋਧੋ]ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਹਾਲ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ 34.5 feet (10.5 m) ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 56.5 feet (17.2 m) ਹੈ।[4] ਇਹ 60 feet (18 m) ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ 11 feet (3.4 m) ਮੋਟਾ।[5]
1311 ਦਾ ਗੇਟਹਾਊਸ, ਅਜੇ ਵੀ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨ ਪਹੁੰਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਮੋਟੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੋਖਲਾ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦੂਰੀ ਜਾਂ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁੰਬਦ ਦੀ ਉਚਾਈ 47 ਫੁੱਟ (14 ਮੀਟਰ) ਹੈ।[6] ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਸੱਚਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਗੰਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਸਨ।[6]
ਪੂਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।[7] ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਬੀ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਰਾਬ ਘੋੜੇ ਦੀ ਨਾਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਨ,[8] ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਮਹਿਰਾਬ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਮੂਨੇ ਹਨ।[9]
ਤਸਵੀਰਾਂ
[ਸੋਧੋ]
1870 ਵਿੱਚ ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ
ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਇਮਾਮ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ।
ਦਰਵਾਜ਼ਾ
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- 1 2 "Qutb Minar". Archaeological Survey of India. Retrieved 22 March 2019.
- 1 2 Renu Saran (2014). Monuments of India. Diamond Pocket Books Pvt Ltd. ISBN 9789351652984.
- ↑ "Qutb Minar and its Monuments, Delhi". UNESCO. Retrieved 22 March 2019.
- ↑
{{cite book}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite book}}: Empty citation (help) - 1 2
{{cite book}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite book}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite book}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite book}}: Empty citation (help)
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
[ਸੋਧੋ]
ਅਲਾਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੀਡੀਆ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੈ
