ਏਕੁਆਦੋਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
(ਇਕੂਆਡੋਰ ਤੋਂ ਰੀਡਿਰੈਕਟ)
Jump to navigation Jump to search
ਏਕੁਆਦੋਰ ਦਾ ਗਣਰਾਜ
República del Ecuador  (ਸਪੇਨੀ)
ਝੰਡਾ ਮੋਹਰ
ਨਆਰਾ: "Dios, patria y libertad"  (ਸਪੇਨੀ)
"Pro Deo, Patria et Libertate"  (ਲਾਤੀਨੀ)
"ਰੱਬ, ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ"
ਐਨਥਮ: 

Salve, Oh Patria
ਹੇ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ, ਤੈਨੂੰ ਸਲਾਮ
ਰਾਜਧਾਨੀਕੀਤੋ
00°9′S 78°21′W / 0.150°S 78.350°W / -0.150; -78.350
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਗੁਆਏਆਕੀਲ
ਐਲਾਨ ਬੋਲੀਆਂ ਸਪੇਨੀ
ਜ਼ਾਤਾਂ ਮੇਸਤੀਸੋ 71.9%
ਮੋਂਤੂਬੀਓ 7.4%
ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਏਕੁਆਦੋਰੀ 7.2%
ਅਮਰੀਕੀ-ਭਾਰਤੀ 7%
ਗੋਰੇ 6.1%
ਹੋਰ 0.4%[1]
ਡੇਮਾਨਿਮ ਏਕੁਆਦੋਰੀ[2]
ਸਰਕਾਰ ਇਕਾਤਮਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਰਾਜ
 •  ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਫ਼ਾਏਲ ਕੂਰੇਆ
 •  ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲੇਨੀਨ ਮੋਰੇਨੋ
 •  ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਫ਼ੇਰਨਾਂਦੋ ਕੋਰਦੇਰੋ ਕੁਏਵਾ
ਕਾਇਦਾ ਸਾਜ਼ ਢਾਂਚਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ
ਸੁਤੰਤਰਤਾ
 •  ਘੋਸ਼ਣਾ 10 ਅਗਸਤ, 1809 
 •  ਸਪੇਨ ਤੋਂ 24 ਮਈ, 1822 
 •  ਗ੍ਰਾਨ ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ 13 ਮਈ, 1830 
 •  ਮਾਨਤਾ 16 ਫਰਵਰੀ, 1830 
ਰਕਬਾ
 •  ਕੁੱਲ 283 km2 (75ਵਾਂ)
106 sq mi
 •  ਪਾਣੀ (%) 5
ਅਬਾਦੀ
 •  2011 ਅੰਦਾਜਾ 15,223,680 (65ਵਾਂ)
 •  2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 14,483,499[3]
 •  ਗਾੜ੍ਹ 52.5/km2 (151ਵਾਂ)
139.4/sq mi
GDP (PPP) 2011 ਅੰਦਾਜ਼ਾ
 •  ਕੁੱਲ $127.426 ਬਿਲੀਅਨ[4]
 •  ਫ਼ੀ ਸ਼ਖ਼ਸ $8,492[4]
GDP (ਨਾਂ-ਮਾਤਰ) 2011 ਅੰਦਾਜ਼ਾ
 •  ਕੁੱਲ $66.381 ਬਿਲੀਅਨ[4]
 •  ਫ਼ੀ ਸ਼ਖ਼ਸ $4,424[4]
ਜੀਨੀ (2009)49[5]
Error: Invalid Gini value
HDI (2011)ਵਾਧਾ 0.720
Error: Invalid HDI value · 83ਵਾਂ
ਕਰੰਸੀ ਅਮਰੀਕੀ $2 (USD)
ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ECT, GALT (UTC−5, −6)
ਡਰਾਈਵ ਕਰਨ ਦਾ ਪਾਸਾ right
ਕੌਲਿੰਗ ਕੋਡ +593
ਇੰਟਰਨੈਟ TLD .ec
1. ਕੇਚੂਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ-ਭਾਰਤੀ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇਸੀ ਬਰਾਦਰੀਆਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ।
2. 200 ਤੱਕ ਸੂਕਰੇ, ਫੇਰ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਏਕੁਆਡੋਰੀ ਸੇਂਤਾਵੋ ਸਿੱਕੇ

ਏਕੁਆਦੋਰ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਕੁਆਦੋਰ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (ਸਪੇਨੀ: República del Ecuador ਜਿਸਦਾ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ ਹੈ "ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ"), ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਿਲੇ ਸਮੇਤ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਰਹੱਦ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ 'ਚ ਸਥਿੱਤ ਗਾਲਾਪਾਗੋਸ ਟਾਪੂ, ਜੋ ਮੂਲ-ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 1000 ਕਿਮੀ (620 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹਨ, ਵੀ ਇਸੇ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਹੀ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਟੁਕੜੀਆਂ[ਸੋਧੋ]

ਏਕੁਆਦੋਰ 24 ਸੂਬਿਆਂ (ਸਪੇਨੀ: provincias) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ:

ਏਕੁਆਦੋਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਏਕੁਆਦੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ
ਸੂਬਾ ਖੇਤਰਫਲ (ਵਰਗ ਕਿਮੀ) ਅਬਾਦੀ (2010)[6] ਰਾਜਧਾਨੀ
1 ਆਸੂਆਈ 8,639 702,893 ਕੁਏਂਕਾ
2 ਬੋਲੀਵਾਰ 3,254 182,744 ਗੁਆਰਾਂਦਾ
3 ਕਾਞਆਰ 3,908 223,463 ਆਸੋਗੇਸ
4 ਕਾਰਚੀ 3,699 165,659 ਤੁਲਕਾਨ
5 ਚਿਮਬੋਰਾਸੋ 5,287 452,352 ਰਿਓਬਾਂਬਾ
6 ਕੋਤੋਪਾਕਸੀ 6,569 406,798 ਲਾਤਾਕੁੰਗਾ
7 ਏਲ ਓਰੋ 5,988 588,546 ਮਾਚਾਲਾ
8 ਏਸਮੇਰਾਲਦਾਸ 15,216 520,711 ਏਸਮੇਰਾਲਦਾਸ
9 ਗਾਲਾਪਾਗੋਸ 8,010 22,770 ਪੁਏਰਤੋ ਬਾਕੇਰੀਸੂ ਮੋਰੇਨੋ
10 ਗੁਆਇਆਸ 17,139 3,573,003 ਗੁਆਇਆਕਿਲ
11 ਇੰਬਾਬੂਰਾ 4,599 400,359 ਈਬਾਰਾ
12 ਲੋਹਾ 11,027 446,743 ਲੋਹਾ
13 ਲੋਸ ਰੀਓਸ 6,254 765,274 ਬਾਬਾਓਇਓ
14 ਮਾਨਾਬੀ 18,400 1,345,779 ਪੋਰਤੋਬਿਏਹੋ
15 ਮੋਰਾਨੋ ਸਾਂਤੀਆਗੋ 25,690 147,886 ਮਾਕਾਸ
16 ਨਾਪੋ 13,271 104,047 ਤੇਨਾ
17 ਓਰੇਯਾਨਾ 20,773 137,848 ਪੁਏਰਤੋ ਫ਼੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਡੇ ਓਰੇਯਾਨਾ
18 ਪਾਸਤਾਸਾ 29,520 84,329 ਪੂਈਓ
19 ਪੀਚਿੰਚਾ 9,494 2,570,201 ਕੀਤੋ
20 ਸਾਂਤਾ ਏਲੇਨਾ 3,763 301,168 ਸਾਂਤਾ ਏਲੇਨਾ
21 ਸਾਂਤੋ ਡਾਮਿੰਗੋ ਡੇ ਲੋਸ ਸਾਚਿਲਾਸ 3,857 365,965 ਸਾਂਤੋ ਡਾਮਿੰਗੋ
22 ਸੁਕੂਮਬਿਓਸ 18,612 174,522 ਨੂਏਵਾ ਲੋਹਾ
23 ਤੁੰਗੂਰਾਹੂਆ 3,334 500,775 ਆਂਬਾਤੋ
24 ਸਾਮੋਰਾ ਚਿਨਚਿਪੇ 10,556 91,219 ਸਾਮੋਰਾ

ਸੂਬੇ ਪਰਗਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਅੱਗੋਂ ਪਾਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ (parroquias) 'ਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਇਲਾਕੇ[ਸੋਧੋ]

ਖੇਤਰੀਕਰਨ ਜਾਂ ਜੋਨਬੰਦੀ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੀਤੋ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਹੋ ਸਕੇ। ਏਕੁਆਦੋਰ ਵਿੱਚ 7 ਖੇਤਰ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ-ਲਿਖਤ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ:

  • ਖੇਤਰ 1: ਏਸਮੇਰਾਲਦਾਸ, ਕਾਰਚੀ, ਇੰਬਾਬੂਰਾ ਅਤੇ ਸੁਕੂਮਬਿਓਸ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਈਬਾਰਾ
  • ਖੇਤਰ 2: ਪੀਚਿੰਚਾ, ਨਾਪੋ ਅਤੇ ਓਰੇਯਾਨਾ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਟੇਨਾ
  • ਖੇਤਰ 3: ਚਿੰਬੋਰਾਸੋ, ਤੁੰਗੂਰਾਹੂਆ, ਪਾਸਤਾਸਾ ਅਤੇ ਕੋਤੋਪਾਕਸੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਆਂਬਾਤੋ
  • ਖੇਤਰ 4: ਮਾਨਾਬੀ, ਗਾਲਾਪਾਗੋਸ ਅਤੇ ਸਾਂਤੋ ਡਾਮਿੰਗੋ ਡੇ ਲੋਸ ਸਾਚੀਲਾਸ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਸਿਊਦਾਦ ਆਲਫ਼ਾਰੋ
  • ਖੇਤਰ 5: ਸਾਂਤਾ ਏਲੇਨਾ, ਗੁਆਇਆਸ, ਲੋਸ ਰਿਓਸ ਅਤੇ ਬੋਲੀਵਾਰ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਮੀਲਾਗ੍ਰੋ
  • ਖੇਤਰ 6: ਕਾਞਾਰ, ਆਜ਼ੂਆਈ ਅਤੇ ਮੋਰੋਨਾ ਸਾਂਤਿਆਗੋ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਕੂਏਨਕਾ
  • ਖੇਤਰ 7: ਏਲ ਓਰੋ, ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਜ਼ਾਮੋਰਾ ਚਿੰਚਿਪੇ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ: ਲੋਹਾ

ਕੀਤੋ ਅਤੇ ਗੁਆਇਆਕੀਲ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ।

ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਜਿਆਦਾਤਰ ਏਕੁਆਡੋਰੀ ਗੱਭਲੇ ਸੂਬਿਆਂ, ਐਂਡੇਸ ਪਹਾੜਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤਟ ਦੇ ਲਾਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਬਲੇ ਪਾਸੇ (ਏਲ ਓਰਿਏਂਤੇ) ਦੇ ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲੀ ਅਬਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ 3% ਅਬਾਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Population cities (2010)[6]

ਏਕੁਆਦੋਰ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰ

Guayaquil
ਗੁਆਇਆਕੀਲ
Quito
ਕੀਤੋ
Cuenca
ਕੂਏਨਕਾ

ਸ਼ਹਿਰ ਸੂਬਾ ਅਬਾਦੀ


border|100px|Santo Domingo
ਸਾਂਤੋ ਡਾਮਿੰਗੋ

Machala
ਮਾਚਾਲਾ

ਮਾਂਤਾ

1 Bandera de Guayaquil.svg ਗੁਆਇਆਕੀਲ Bandera Provincia Guayas.svg ਗੁਆਇਆਸ 2291158
2 Flag of Quito.svg ਕੀਤੋ Bandera Provincia Pichincha.svg ਪੀਚਿੰਚਾ 1619146
3 Flag of Cuenca, Ecuador.svg ਕੂਏਨਕਾ Bandera Provincia Azuay.svg ਆਜ਼ੂਆਈ 331888
4 Bandera de Sto. Domingo de los Colorados.png ਸਾਂਤੋ ਡਾਮਿੰਗੋ Bandera Provincia Santo Domingo de los Tsáchilas.svg ਸਾਂਤੋ ਡਾਮਿੰਗੋ ਡੇ ਲੋਸ ਸਾਚੀਲਾਸ 305632
5 Machala Flag.svg ਮਾਚਾਲਾ Bandera Provincia El Oro.svg ਏਲ ਓਰੋ 241606
6 Flag of Durán.svg ਡੂਰਾਨ Bandera de Guayaquil.svg ਗੁਆਇਆਸ 235769
7 Bandera de Portoviejo.PNG ਪੋਰਤੋਬੀਏਹੋ Bandera Provincia Manabí.svg ਮਾਨਾਬੀ 223086
8 Bandera de Manta.png ਮਾਂਤਾ Bandera Provincia Manabí.svg ਮਾਨਾਬੀ 221122
9 Bandera Provincia Loja.svg ਲੋਹਾ Bandera Provincia Loja.svg ਲੋਹਾ 180617
10 Bandera Provincia Tungurahua.svg ਆਂਬਾਤੋ Bandera Provincia Tungurahua.svg ਤੁੰਗੂਰਾਹੂਆ 178538

2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜਾ[7]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ethn
  2. "Ecuador". Merriam-webster.com. Retrieved 2012-02-24. 
  3. Ecuadorian census held on November 28, 2010. inec.gob.ec
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 "Ecuador". International Monetary Fund. Retrieved 2012-04-18. 
  5. "Gini Index". World Bank. Retrieved March 2, 2011. 
  6. 6.0 6.1 Censo de 2010. inec.gob.ec
  7. "Resultados Nacionales Censo de Población y Vivienda". Inec.gob.ec. Retrieved 2012-02-24.