ਈਡਵਰਡ ਥੌਰਨਡਾਇਕ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਈਡਵਰਡ ਐਲ ਥੌਰਨਡਾਇਕ
PSM V80 D211 Edward Lee Thorndike.png
ਜਨਮਈਡਵਰਡ ਲੀ ਥੌਰਨਡਾਇਕ
(1874-08-31)ਅਗਸਤ 31, 1874
ਵਿਲੀਅਮਜ਼ਬਰਗ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ
ਮੌਤਅਗਸਤ 9, 1949(1949-08-09) (ਉਮਰ 74)
ਮੌਂਟਰੋਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਅਮਰੀਕੀ
ਸਿੱਖਿਆਰੌਕਸਬਰੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸਕੂਲ
ਅਲਮਾ ਮਾਤਰਵੇਸਲੇਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਹਾਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਪੇਸ਼ਾਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ
ਮਾਲਕਟੀਚਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ
ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਰਵੱਈਆ ਸੋਧ
ਸਿਰਲੇਖਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
ਸਾਥੀਐਲੀਜ਼ਾਬੇਥ ਮੌਲਟਨ (ਵਿਆਹ ਅਗਸਤ 29, 1900)

ਈਡਵਰਡ ਲੀ ਥੌਰਨਡਾਇਕ (31 ਅਗਸਤ, 1874 – 9 ਅਗਸਤ, 1949) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ,  ਜਿਸ ਨੇ ਲੱਗਪਗ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਟੀਚਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ। ਉਹ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ 1912 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਨ ਸਾਈਕਲੋਜੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।[1][2] 2002 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਜਨਰਲ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ ਸਰਵੇ ਇੱਕ ਰਿਵਿਊ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਥੌਰਨਡਾਇਕ ਨੂੰ 9ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।[3] ਈਡਵਰਡ ਥੋਰੇਡੀਕੇ ਦਾ ਮੁੜਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਹਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਵਹਾਰਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਏ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਥੌਰਨਡਾਇਕ, ਵਿਲੀਅਮਜ਼ਬਰਗ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ,[4] ਉਹ ਈਡਵਰਡ ਆਰ ਅਤੇ ਐਬੀ ਥੌਰਨਡਾਇਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਲੌਏਲ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿਚ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਮਿਨਿਸਟਰ ਸੀ।[5] ਥੌਰਨਡਾਇਕ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਰੌਕਸਬਰੀ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਰੌਕਸਬਰੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸਕੂਲ (1891) ਤੋਂ ਅਤੇ ਵੇਸਲੇਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਬੀ.ਐੱਸ. 1895) ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1897 ਵਿਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।  ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ (ਲਿਨ ਅਤੇ ਐਸ਼ਲੇ) ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣੇ। ਛੋਟਾ ਲਿਨ, ਇੱਕ ਮੱਧਕਾਲਵਾਦੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਵੱਡਾ ਐਸ਼ਲੇ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਥਾਰਟੀ ਸੀ।  

ਹਾਰਵਰਡ ਵਿਖੇ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਾਨਵਰ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਾਨਵਰ 'ਆਦਮੀ' ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[6] ਈਡਵਰਡ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੋਰਂਡੀਕ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਦਿਲਚਸਪੀ, ਸਿਖਿਆ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। 1898 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਚ.ਡੀ.ਐੱਮ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਾਈਕੋਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਮੋਢੀ ਪਿਤਾ ਜੇਮਸ ਮੈਕਕਿਨ ਕੈਟੇਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕੀਤੀ। 

ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਪੱਛਮੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੁਮੈਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ ਮੁਢਲੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1899 ਵਿਚ ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ, ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। 1937 ਵਿੱਚ, ਥੋਰੇਡੀਕੇ ਸਾਇਕੋਮੈਟਰਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਲੁਈਸ ਲੌਨ ਥਰਸਟਨ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਤੇ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਜਰਨਲ ਸਾਈਕੋਮੈਟਰਿਕਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Saettler, 2004, pp.52-56
  2. Zimmerman, Barry J.; Schunk, Dale H. (2003), Educational Psychology: A Century of Contributions, Lawrence Erlbaum Associates, ISBN 0-8058-3682-9 
  3. Haggbloom, Steven J.; Warnick, Jason E.; Jones, Vinessa K.; Yarbrough, Gary L.; Russell, Tenea M.; Borecky, Chris M.; McGahhey, Reagan; et al. (2002). "The 100 most eminent psychologists of the 20th century". Review of General Psychology. 6 (2): 139–152. doi:10.1037/1089-2680.6.2.139.  CS1 maint: Explicit use of et al.
  4. "Dushkin Biography". Retrieved 2008-01-26. 
  5. "Psychology History - Biography". Archived from the original on 2008-02-04. Retrieved 2008-01-26. 
  6. Thomson, Godfrey (17 September 1949). "Prof. Edward L. Thorndike (Obituary)". Nature. 164 (4168): 474. doi:10.1038/164474a0.