ਖ਼ਤਨਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਖ਼ਤਨਾ
Circumcision central Asia2.jpg
ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੁੰਨਤ, ਅੰ. 1865ਫਰਮਾ:Endash1872
ICD-10-PCS 0VBT
ICD-9-CM V50.2
ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਸ਼ਾ ਸਿਰਲੇਖ D002944
OPS-301 code 5–640.2
ਮੈਡੀਲਾਈਨ ਪਲੱਸ 002998
eMedicine 1015820

ਮਰਦ ਖ਼ਤਨਾ ਜਾਂ ਸੁੰਨਤ ਮਨੁੱਖੀ ਇੰਦਰੀ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਵਾਲਾ ਮਾਸ ਲਾਹ ਦੇਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।[1][2][3] ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਅਗਾਂਹ ਵਾਲੀ ਖੱਲੜੀ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਗਾਂਹ ਵਾਲੀ ਖੱਲੜੀ ਨੂੰ ਇੰਦਰੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਗੋਲ ਭਾਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਸੁੰਨਤ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਹਰਲੀ ਖੱਲੜੀ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੌਪੀਕਲ ਜਾਂ ਲੋਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਜੈਕਟ ਕੀਤੇ ਐਨੇਸਥੇਸੀਆ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਰੀਰਿਕ ਤਣਾਅ ਘਟ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[4] ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਆਮ ਐਨੇਸਥੇਸੀਆ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁੰਨਤ ਯੰਤਰ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਕਸਰ ਇਕ ਚੋਣਵੀਂ ਸਰਜਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲਕਾਂ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[5] ਦੂਜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਕੁਝ ਖਾਸ ਮੈਡੀਕਲ ਹਾਲਤਾਂ ਲਈ ਜਾਂ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਫਿਮੋਸਿਸ, ਬੈਲਨੋਪੋਸਥਾਈਟਸ ਜੋ ਹੋਰ ਇਲਾਜਾਂ ਨਾਲ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ  ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਨਾਲੀ ਦੀਆਂ ਲਾਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਜਣਨ ਢਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਖ਼ਰਾਬੀਆਂ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਆਮ ਸਿਹਤ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[6]

ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਾਕਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਨਤ ਬਾਰੇ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਹਨ - ਬਾਲਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ; ਦੂਜੀ ਇਹ ਕਿ ਛੋਟੇ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ ਪਰ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲਾਭ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਸਾਰੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸੁੰਨਤ ਦੀ ਜਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। [7]ਗੈਰ-ਡਾਕਟਰੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬਾਲਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਚਿਤ ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ। [8][9]

ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਨਾਲ ਸਬ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਮਲਿੰਗਕ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਐੱਚਆਈਵੀ ਦੀ ਲਾਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।।[10][11] ਇਸ ਲਈ, ਡਬਲਿਊਐਚਓ ਨੇ ਸਬ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਦੇ ਉੱਚੇ ਰੇਟ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਐਚਆਈਵੀ ਰੋਕਥਾਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੁੰਨਤ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।[12] ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਐੱਚਆਈਵੀ ਲਾਗ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਸਬੂਤ ਵੀ ਹਨ।[13]ਵਿਕਸਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੁੰਨਤ ਵਰਤਣ ਦੀ ਅਸਰਦਾਇਕਤਾ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।[14] ਸੁੰਨਤ ਕੈਂਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੈਪਿਲੋਮਾਵਾਇਰਸ (ਐਚਪੀਵੀ),[15][16] ਯੂਟੀਆਈਜ਼, ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀਆਂ ਘਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਸੁੰਨਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।[17] ਹੋਰ ਜਿਨਸ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲਾਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁੰਨਤ ਸੁਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਹੈ। 2010 ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁੰਨਤ ਦੇ 1.5% ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਅਤੇ 6% ਵੱਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਗੜ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੰਭੀਰ ਜਟਿਲਤਾ ਦੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਹਨ। ਖੂਨ ਵਗਣਾ, ਲਾਗ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਖਲੜੀ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਬਿਗ਼ਾੜ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਉਦੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਤਜੁਰਬੇਕਾਰ ਓਪਰੇਟਰ ਦੁਆਰਾ, ਜੀਵਾਣੂ ਰਹਿਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਅਨਹੋਂਦ ਵਿੱਚ  ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[18] ਸੁੰਨਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਿੰਗਕ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।[19][20]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Lissauer T, Clayden G (October 2011). Illustrated Textbook of Paediatrics, Fourth edition. Elsevier. pp. 352–353. ISBN 978-0-7234-3565-5. 
  2. Rudolph C, Rudolph A, Lister G, First L, Gershon A (18 March 2011). Rudolph's Pediatrics, 22nd Edition. McGraw-Hill Companies, Incorporated. p. 188. ISBN 978-0-07-149723-7. Archived from the original on 18 January 2016. 
  3. Sawyer S (November 2011). Pediatric Physical Examination & Health Assessment. Jones & Bartlett Publishers. pp. 555–556. ISBN 978-1-4496-7600-1. Archived from the original on 2016-01-18. 
  4. American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision (2012). "Technical Report". Pediatrics. 130 (3): e756–e785. ISSN 0031-4005. PMID 22926175. doi:10.1542/peds.2012-1990. Archived from the original on 2012-09-20. 
  5. "Male circumcision: Global trends and determinants of prevalence, safety and acceptability" (PDF). World Health Organization. 2007. Archived (PDF) from the original on 2015-12-22. 
  6. Hay W, Levin M (25 June 2012). Current Diagnosis and Treatment Pediatrics 21/E. McGraw Hill Professional. pp. 18–19. ISBN 978-0-07-177971-5. Archived from the original on 18 January 2016. 
  7. Jacobs, Micah; Grady, Richard; Bolnick, David A. (2012). "Current Circumcision Trends and Guidelines". In Bolnick, David A.; Koyle, Martin; Yosha, Assaf. Surgical Guide to Circumcision. London: Springer. pp. 3–8. ISBN 978-1-4471-2857-1. doi:10.1007/978-1-4471-2858-8_1. Retrieved April 6, 2014. (subscription required (help)). 
  8. Pinto K (August 2012). "Circumcision controversies". Pediatric clinics of North America. 59 (4): 977–986. PMID 22857844. doi:10.1016/j.pcl.2012.05.015. 
  9. Caga-anan EC, Thomas AJ, Diekema DS, Mercurio MR, Adam MR (8 September 2011). Clinical Ethics in Pediatrics: A Case-Based Textbook. Cambridge University Press. p. 43. ISBN 978-0-521-17361-2. Archived from the original on 18 January 2016. 
  10. Krieger JN (May 2011). "Male circumcision and HIV infection risk". World Journal of Urology. 30 (1): 3–13. PMID 21590467. doi:10.1007/s00345-011-0696-x. 
  11. Siegfried N, Muller M, Deeks JJ, Volmink J; Muller; Deeks; Volmink (2009). Siegfried, Nandi, ed. "Male circumcision for prevention of heterosexual acquisition of HIV in men". Cochrane Database of Systematic Reviews (2): CD003362. PMID 19370585. doi:10.1002/14651858.CD003362.pub2. CS1 maint: Multiple names: authors list (link) Siegfried N, Muller M, Deeks JJ, Volmink J; Muller; Deeks; Volmink (2009). Siegfried, Nandi, ed. "Male circumcision for prevention of heterosexual acquisition of HIV in men". Cochrane Database of Systematic Reviews (2): CD003362. PMID 19370585. doi:10.1002/14651858.CD003362.pub2. 
  12. "WHO and UNAIDS announce recommendations from expert consultation on male circumcision for HIV prevention". World Health Organization. March 2007. Archived from the original on 2013-03-12. 
  13. Sharma, SC; Raison, N; Khan, S; Shabbir, M; Dasgupta, P; Ahmed, K (12 December 2017). "Male Circumcision for the Prevention of HIV Acquisition: A Meta-Analysis.". BJU international. PMID 29232046. doi:10.1111/bju.14102. 
  14. Kim H, Li PS, Goldstein M, Howard H; Li, Philip S; Goldstein, Marc (November 2010). "Male circumcision: Africa and beyond?". Current Opinion in Urology. 20 (6): 515–9. PMID 20844437. doi:10.1097/MOU.0b013e32833f1b21. CS1 maint: Multiple names: authors list (link) Kim H, Li PS, Goldstein M, Howard H; Li, Philip S; Goldstein, Marc (November 2010). "Male circumcision: Africa and beyond?". Current Opinion in Urology. 20 (6): 515–9. PMID 20844437. doi:10.1097/MOU.0b013e32833f1b21. 
  15. Larke N, Thomas SL, Dos Santos Silva I, Weiss HA (November 2011). "Male circumcision and human papillomavirus infection in men: a systematic review and meta-analysis". J. Infect. Dis. 204 (9): 1375–90. PMID 21965090. doi:10.1093/infdis/jir523. 
  16. Rehmeyer C, CJ (2011). "Male Circumcision and Human Papillomavirus Studies Reviewed by Infection Stage and Virus Type". J Am Osteopath Assoc. 111 (3 suppl 2): S11–S18. PMID 21415373. 
  17. "Can penile cancer be prevented?". Learn About Cancer: Penile Cancer: Detailed Guide. American Cancer Society. Archived from the original on 2017-03-12. Retrieved 2017-03-11. 
  18. Weiss HA, Larke N, Halperin D, Schenker I; Larke; Halperin; Schenker (2010). "Complications of circumcision in male neonates, infants and children: a systematic review". BMC Urol. 10: 2. PMC 2835667Freely accessible. PMID 20158883. doi:10.1186/1471-2490-10-2. 
  19. The American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision "Technical Report" (2012) addresses sexual function, sensitivity and satisfaction without qualification by age of circumcision. Sadeghi-Nejad et al. "Sexually transmitted diseases and sexual function" (2010) addresses adult circumcision and sexual function. Doyle et al. "The Impact of Male Circumcision on HIV Transmission" (2010) addresses adult circumcision and sexual function. Perera et al. "Safety and efficacy of nontherapeutic male circumcision: a systematic review" (2010) addresses adult circumcision and sexual function and satisfaction.
  20. Morris, BJ; Krieger, JN (November 2013). "Does male circumcision affect sexual function, sensitivity, or satisfaction?--a systematic review.". The Journal of Sexual Medicine. 10 (11): 2644–57. PMID 23937309. doi:10.1111/jsm.12293.