ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਬਾਨੋ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਬਾਨੋ
Khurshid Bano.png
ਖੁਰਸ਼ੀਦ [[[ਹੋਲੀ (1940 ਫਿਲਮ)
ਜਨਮਇਰਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ
14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1914
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਸੂਰ, ਲਾਹੌਰ, (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ), ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ
ਮੌਤ18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001(2001-04-18) (ਉਮਰ 87)[1]
ਕਰਾਚੀ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਪੇਸ਼ਾਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ1931–1948, 1956
ਸਾਥੀਲਾਲਾ ਯਾਕੂਬ (ਵਿ. 1949; ਤਲਾ. 1956)
(ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਯਾਕੂਬ (ਅਭਿਨੇਤਾ)ਯਾਕੂਬ )
ਯੂਸਫ਼ ਭਾਈ ਮੀਆਂ[1]
ਬੱਚੇ3

ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਬਾਨੋ (14 ਅਪਰੈਲ, 1914 – 18 ਅਪਰੈਲ 2001)) ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ।, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 1948 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ (1931) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ-ਗਾਇਕ ਕੇ.ਐਲ. ਸਾਈਗਲ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਤਾਨਸੇਨ (1943) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗਾਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।[2][3]

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਬਾਨੋ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਪਰੈਲ, 1914 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਰਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਉਹ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਭੱਟੀ ਗੇਟ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।[1]

ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਬਾਨੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ੀਲਾ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਫਿਲਮ ਆਈ ਫਾਰ ਏ ਆਈ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ,(1931) ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਾਲ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੌਕੀ ਫਿਲਮ (ਆਲਮ ਆਰਾ) ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ: ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ (1931), ਮੁਫਲਿਸ ਆਸ਼ਿਕ (1932), ਨਕਲੀ ਡਾਕਟਰ (1933), ਬੰਬ ਸ਼ੈੱਲ ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ (1935), ਕਿਮਿਆਗਰ (1936), ਇਮਾਨ ਫ਼ਰੋਸ਼ (1937), ਮਧੁਰ ਮਿਲਾਨ (1938) ਅਤੇ ਸੀਤਾਰਾ (1939)।

1931 ਅਤੇ 1942 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਮੁਸਾਫਿਰ (1940), ਹੋਲੀ (1940) ("ਭੀਗੋਈ ਮੋਰੇ ਸਰੀ ਰੇ"), ਸ਼ਾਦੀ (1941) ("ਹਰਿ ਕੇ ਗੁੰਨ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਗੁੰਨ ਗਵਾਂ ਮੈਂ" ਅਤੇ "ਘੀ ਘਰ ਆਈਏ ਬਦਰੀਆ") ਸਨ। ਪਰਦੇਸੀ (1941) ("ਪਹਲੇ ਜੋ ਮੁਹੱਬਤ ਸੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਆ ਹੋਤਾ" ਅਤੇ "ਮੋਰੀ ਅਟਾਰੀਆ ਹੈ ਸੋਨੀ"). ਭਕਤਾ ਸੂਰਦਾਸ (1942) ਵਿਚ, “ਪੰਚੀ ਬਾਵਰਾ”, ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗਿਆਨ ਦੱਤ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ ਹਨ "ਮਧੁਰ ਮਧੁਰ ਗਾ ਰੇ ਮਨਵਾ", "ਝੋਲੀ ਭਰ ਤਾਰ ਲਾਏ ਰੇ", ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੋੜੀ "ਚਾਂਦਨੀ ਰਾਤ ਔਰ ਤਾਰੈ ਖੀਲੇ ਹੌਂ" ਕੇ ਐਲ ਸਾਈਗਲ ਨਾਲ।[4]

ਉਸਦੀ ਸਿਖਰ ਉਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੰਬੇ ਕੇਐਲ ਸਾਈਗਲ ਅਤੇ ਮੋਤੀਲਾਲ ਵਰਗੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਣਜੀਤ ਮੂਵੀਟੋਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਬੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਚਤਰਭੁਜ ਦੋਸ਼ੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ (1942), ਤਾਨਸੇਨ (1943) ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ-ਅਦਾਕਾਰ ਕੇ.ਐਲ. ਸੈਗਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ "ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।[5] ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਲੀਡ ਸਿਤਾਰੇ ਜੈਰਾਜ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰਲਾਲ ਸਨ।[1]

ਉਸਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਨਰਸ ("ਕੋਇਲੀਆ ਕਹੈ ਬੋਲੇ ਰੀ") ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. ਤਾਨਸੇਨ (1943), ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਖੇਮਚੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ ਬਿੰਦੂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਬਾਰਸੋ ਰੇ", "ਘਟਾ ਘਨ ਘੋਰ ਘੋਰ", "ਦੁਖੀਆ ਜੀਅਰਾ", "ਅਬ ਰਾਜਾ ਭਾਏ ਮੋਰੇ ਬਾਲਮ", ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੋਗਾਣਾ, "ਮੋਰੈ ਬਾਲਾ ਪਨ ਕੇ ਸਤੀ ਚੇਲਾ",ਵਿੱਚ ਕੇ ਐਲ ਸਾਈਗਲ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ: ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ (1940) ("ਜੋ ਹਮ ਪੇ ਗੁਜ਼ਾਰਤੀ ਹੈ", "ਦਿਲ ਕੀ ਧਾਰਣ ਬਾਨਾ ਲਿਆ"), ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਬੱਬਰ (1944) ("ਮੁਹੱਬਤ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਜਹਾਂ ਜਲ ਰਹੀ ਹੈ"), "ਬੁਲਬੁਲ ਏ ਤੂ ਭੀ" ਗਾ "), ਪ੍ਰਭੂ ਕਾ ਘਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ (1945) (" ਅੰਬਵਾ ਪੇ ਕੋਇਲ ਬੋਲੇ "," ਬਡੇਰੀਆ ਬਰਾਸ ਗਾਈ ਉਸਾ ਪਾਰ ") ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਿੱਲੋ ਸੀ ਰਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ (1947) (" ਛਾਏ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਹੋਰ ਬਾਲਮ ") ਦੁਆਰਾ.1947 ਅਤੇ ਆਪ ਬੀਤੀ (1948) ("ਮੇਰੀ ਬਿਨਤੀ ਸੁਨੋ ਭਗਵਾਨ") ਵਿੱਚ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਵਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਉਸਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ਪਪੀਹਾ ਰੇ (1948) ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1948 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ।[1]

ਉਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ, ਫੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ . ਮੰਡੀ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰਫੀਕ ਗਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਪਾਲ ਦੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ ਰੌਬਰਟ ਮਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਦੂਸਰੀ ਫਿਲਮ ਫੰਕਰ ਵੀ ਇਹੀ ਕਿਸਮਤ ਝੱਲਣੀ ਪਈ।[1]

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ[ਸੋਧੋ]

ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੈਨੇਜਰ ਲਾਲਾ ਯਾਕੂਬ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ (ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਯਾਕੂਬ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਨਾ ਹੋਣਾ), ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਦਾਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਟੀ ਗੇਟ ਗਰੁੱਪ, ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।[4] ਨਿੱਜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਯਾਕੂਬ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ.।ਉਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਯੂਸਫ ਭਾਈ ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਮੌਤ[ਸੋਧੋ]

18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਨੂੰ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਬਾਨੋ ਦੀ 87 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।[1]

ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ[ਸੋਧੋ]

ਭਾਰਤ[ਸੋਧੋ]

  • ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ (ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਲਾ) (1931)
  • ਮੁਫਲਿਸ ਆਸ਼ਿਕ (1932)
  • ਹਤਿਲੀ ਦੁਲਹਨ (1931)
  • ਚਤਰਾ ਬਕਵਾਲੀ (1932)
  • ਨਕਲੀ ਡਾਕਟਰ (1933)
  • ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ (ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਵਜੋਂ) (1935)
  • ਆਂਖ ਕਾ ਨਾਸ਼ਾ (ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਲਾ) (1933)
  • ਸਵਰਗ ਕੀ ਸਿਧੀ (ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਵਜੋਂ) (1935)
  • ਬੰਬਸ਼ੈਲ (ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਵਜੋਂ) (1935)
  • ਸਿਪਾਹ ਸਾਲਾਰ (1936)
  • ਪੀਆ ਕੀ ਜੋਗਨ (ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਹਲਾ) (1936)
  • ਕਿਮਿਆਗਰ (1936)
  • ਆਈਲੇ ਜੰਗ (1936)
  • ਸਿਤਾਰਾ (1938)
  • ਪ੍ਰੇਮ ਸਮਾਧੀ (1938)
  • ਮਧੁਰ ਮਿਲਾਨ (1938)
  • ਡਾਟਰਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (1939)
  • ਕੌਨ ਕਿਸੀ ਕਾ (1939)
  • ਆਪ ਕੀ ਮਾਰਜ਼ੀ (1939)
  • ਮੁਸਾਫਿਰ (1940)
  • ਹੋਲੀ (1940)
  • ਸ਼ਾਦੀ (1941)
  • ਪਰਦੇਸੀ (1941)
  • ਬੇਟੀ (1941)
  • ਚੋਟੀ ਮਾ
  • ਚਾਂਦਨੀ (1942)
  • ਭਕਤਾ ਸੂਰਦਾਸ (1942)[1]
  • ਤਾਨਸੇਨ (1943)
  • ਡਾ: ਕੁਮਾਰ (1944)
  • ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ (1944)
  • ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਲ (1944)
  • ਪ੍ਰਭੂ ਕਾ ਘਰ (1945)
  • ਮੂਰਤੀ (1945)
  • ਦੇਵਰ (1946)
  • ਫੂਲਵਾੜੀ (1946)
  • ਮੰਝਧਾਰ (1947)
  • ਰੰਗੀਨ ਕਾਹਨੀ (1947)
  • ਮਿੱਟੀ (1947)
  • ਆਪ ਬੀਤੀ (1948)
  • ਪਪੀਹਾ ਰੇ (1948)

ਪਾਕਿਸਤਾਨ[ਸੋਧੋ]

  • ਮੰਡੀ (1956)
  • ਫੰਕਰ (1956)[1]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 Khursheed Bano's last interview on cineplot.com website Retrieved 18 June 2018
  2. Rishi, Tilak (2012). Bless You Bollywood!: A Tribute to Hindi Cinema on Completing 100 Years. Trafford Publishing. pp. 28–. ISBN 978-1-4669-3963-9. 
  3. Nettl, Bruno; Arnold, Alison (2000). The Garland Encyclopedia of World Music: South Asia: the Indian subcontinent. Taylor & Francis. p. 525. ISBN 978-0-8240-4946-1. 
  4. 4.0 4.1 Nevile, Pran (18 April 2004). "Remembering Khurshid" (The Sunday Tribune). The Tribune (newspaper). Retrieved 18 June 2018. 
  5. Ashok Damodar Ranade (1 January 2006). Hindi Film Song: Music Beyond Boundaries. Bibliophile South Asia. pp. 331–. ISBN 978-81-85002-64-4. Retrieved 16 June 2018.