ਗਾਮੁਛਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਆਮ ਚੈੱਕ ਪੈਟਰਨ ਨਾਲ ਗਾਮੁਛਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ

ਗਾਮੁਛਾ (ਗਾ= ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਮੁਛਾ = ਪੂੰਝਣਾ), ਇਸਨੂੰ ਗਾਮਛਾਛਾ, ਗਾਮਛਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪਤਲਾ ਚੈੱਕ ਪੈਟਰਨ 'ਚ ਸੂਤੀ ਤੌਲੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾਉਣ ਜਾਂ ਪਸੀਨਾ ਪੂੰਝਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਅਕਸਰ ਮੋਢੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਫ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ[1] ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਰਾਲਾ ਦਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਉੜੀਆ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਰਦ ਇਸ ਨੂੰ ਧੋਤੀ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ।[2][3] ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤੱਕ ਗਾਮੁਛਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਧੋਤੀ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ।[4] ਰਵਾਇਤੀ ਤੰਤੂਬਯਾ ਜਾਂ ਜੁਗੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬੰਨਣ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਜੁਲਾਹੇ ਚੰਗੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੇ ਗਾਮੁਛਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।[5] ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਰ ਅਤੇ ਸੂਤੀ ਤੌਲੀਏ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗਾਮੁਛਾ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਪੋਲਿਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

ਗਾਮੁਛਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ, ਸੰਤਰੀ ਜਾਂ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਚੈੱਕ ਅਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਮੁਛਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਮੁਛਾ ਵਧੇਰੇ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਬਣੇ ਹਲਕੇ ਫਰ ਤੌਲੀਏ ਵੀ ਗਾਮੁਛਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਗਾਮੁਛਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਪੂਰਵਾਂਚਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਤੌਲੀਏ ਜਿੰਨੇ ਸੰਘਣੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਡਿਸਮਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਅਨ, ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਹਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲੇ 'ਚ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਜਾਂ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੌਲੀਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ[ਸੋਧੋ]

ਗਾਮੁਛਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਵਿਕਰੇਤਾ।

ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਗਾਮੁਛਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ : ਇਹ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਹੂ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਡਾਂਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਅਸਾਮੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕੇਵਲ ਉਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਾਮੁਛਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।

ਆਹੋਮ ਕਿੰਗ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਹੋਮ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਾਮੁਛਾ ਬੁਣਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਗਾਮੁਛਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗਰੀਬ ਤਬਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਰਸ਼ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਿੱਟਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਮੇ ਕਮਰ ਕਪੜੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਕੇਫੀਆਹ ਵਰਗਾ ਹੈੱਡਸਕਾਰਫ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[6] ਗਾਮੁਛਾ ਬਘਿਆੜ, ਚੀਤੇ, ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਡਕੈਤਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੋੜਾ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਬੰਨ ਕੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪਰਸਪੋਲੀਸ ਐਫ.ਸੀ. ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

ਵਪਾਰਕ ਪੱਖ[ਸੋਧੋ]

ਗਾਮੁਛਾ ਰਵਾਇਤੀ ਜੁਲਾਹੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਮੋਟੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਗਾਮੁਛਾ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।[7] ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ 1,455.3 ਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਗਾਮੁਛਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹੱਥ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਕੱਪੜਾ ਹੈ।[8]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  • ਅਗਲ, ਅਰਬੀ ਸਿਰ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ
  • ਗਿੰਘਮ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਸਕਾਰਫ਼
  • ਕੇਫੀਆਹ, ਰਵਾਇਤੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ
  • ਕ੍ਰਾਮਾ, ਕੰਬੋਡੀਅਨ ਸਕਾਰਫ਼
  • ਟੇਗਲਮਸਟ, ਸਹਾਰਟਾ ਤੋਂ ਸਕਾਰਫ਼
  • ਪੱਗ ਸਿਰ ਦਾ ਸਕਾਰਫ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Folk-lore. Indian Publications. 1983. Retrieved 5 June 2012. 
  2. Frederick George Bailey (1957). Caste and the Economic Frontier: A Village in Highland Orissa. Manchester University Press. pp. 250–. GGKEY:CS1R2QFP07X. Retrieved 5 June 2012. 
  3. Shishir Kumar Panda (1991). Medieval Orissa: A Socio-Economic Study. Mittal Publications. pp. 96–. ISBN 978-81-7099-261-5. Retrieved 5 June 2012. 
  4. Orissa (India). Harijan & Tribal Welfare Dept (1990). Tribes of Orissa. Harijan and Tribal Welfare Department, Government Of Orissa. Retrieved 5 June 2012. 
  5. G. K. Ghosh; Shukla Ghosh (1 January 2000). Ikat Textiles Of India. APH Publishing. pp. 42–. ISBN 978-81-7648-167-0. Retrieved 5 June 2012. 
  6. "dress". orissa.gov.in. 2003. Archived from the original on 23 December 2012. Retrieved 5 June 2012. tying it around the head as turban when necessary 
  7. Satya Narayan Dash (1995). Handloom Industry in India. Mittal Publications. pp. 195–. ISBN 978-81-7099-599-9. Retrieved 5 June 2012. 
  8. "Assamese Gamusa makes it to the Guinness Book of World Records". the northeast today. Retrieved 31 August 2016. 

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ[ਸੋਧੋ]