ਜੋਗ (ਰਾਗ)
 | ਇਹ ਲੇਖ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। |
ਜੋਗ ਰਾਗ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਾਗ ਹੈ।
ਜਾਣਕਾਰੀ
[ਸੋਧੋ]| ਥਾਟ | ਕਾਫੀ |
|---|---|
| ਸੁਰ | ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਧੈਵਤ ਵਰਜਿਤ,ਨਿਸ਼ਾਦ ਕੋਮਲ ਤੇ ਗੰਧਾਰ ਦੋਵੇਂ ਲਗਦੇ ਹਨ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਸ਼ੁੱਧ
ਅਰੋਹ 'ਚ ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਾਰ(ਗ) ਤੇ ਅਵਰੋਹ 'ਚ ਕੋਮਲ ਗੰਧਾਰ(ਗ) |
| ਜਾਤੀ | ਔਡਵ-ਔਡਵ |
| ਅਰੋਹ | ਸ ਗ ਮ ਪ ਨੀ ਸੰ |
| ਅਵਰੋਹ | ਸੰ ਨੀ ਪ ਮ ਗ ਸ ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਸ |
| ਠੇਹਰਾਵ ਵਾਲੇ ਸੁਰ | ਗ ; ਮ ;ਪ ;-ਪ ; ਮ ; ਗ |
| ਵਾਦੀ | ਮਧ੍ਯਮ (ਮ) |
| ਸੰਵਾਦੀ | ਸ਼ਡਜ (ਸ) |
| ਮੁਖ ਅੰਗ | ਗ ਮ ਪ ਨੀ ਪ ; ਪ ਨੀ ਪ ਮ ਗ ਮ ; ਗ ਮ ਗ ਸ |
| ਸਮਾਂ | ਰਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ |
ਰਾਗ ਜੋਗ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ 'ਚ ਜਾਣਕਾਰੀ:-
- ਰਾਗ ਜੋਗ ਪੰਜਕੋਣੀ ਮਤਲਬ ਔਡਵ ਜਾਤੀ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ।
- ਰਾਗ ਜੋਗ 'ਚ ਰੇ(ਰਿਸ਼ਭ) ਤੇ ਧ(ਧੈਵਤ) ਵਰਜਤ ਹਨ।
- ਰਾਗ ਜੋਗ ਦੇ ਅਰੋਹ 'ਚ ਸ਼ੁੱਧ ਗੰਧਾਰ(ਗ) ਤੇ ਅਵਰੋਹ 'ਚ ਕੋਮਲ ਗੰਧਾਰ(ਗ) ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
- ਰਾਗ ਜੋਗ, ਤਿਲੰਗ ਰਾਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਾਰ ਮੰਨਦਾ ਏ ਜਿਹੜਾ ਕਿ 'ਖਮਾਜ' ਥਾਟ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਰਾਗ ਜੋਗ ਦਾ ਥਾਟ 'ਕਾਫੀ' ਹੈ है.
- ਰਾਗ ਜੋਗ 'ਚ ਮੀੰਡ ਤੇ ਗਮਕ ਲਗਾਓਨ ਨਾਲ ਕੋਮਲਤਾ ਤੇ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਰਾਗ ਜੋਗ ਦੇ ਅਰੋਹ ਤੇ ਅਵਰੋਹ - ਅਰੋਹ- ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਸ ਗ ਮ ਪ ਨੀ ਸੰ ਅਵਰੋਹ - ਸੰ ਨੀ ਪ ਮ ਗ ਸ ਗ ਸ ਵਾਦੀ ਸੁਰ : ਮ(ਮਧ੍ਯਮ) ਸੰਵਾਦੀ ਸੁਰ : ਸ(ਸ਼ਡਜ)
- ਰਾਗ ਜੋਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਤੇ ਸਰਲ ਰਾਗ ਹੈ।
- ਕੋਮਲ ਗੰਧਾਰ ਤੋ ਸ਼ਡਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੀੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਮਧੁਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਹੇਠ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ 'ਚ ਰਾਗ ਜੋਗ ਦਾ ਸਰੂਪ ਵਧੇਰੇ ਝਲਕਦਾ ਹੈ :
[ਸੋਧੋ]ਸ ਗ ਮ ਪ ; ਨੀ ਪ ਮ ਗ ; ਗ ਮ ; ਮ ਪ ; ਮ ਪ ਮ ; ਗ ਮ ਗ ਗ ਸ ; ਗ ਮ ਪ ਨੀ ਸੰ ; ਪ(ਸੰ)ਨੀ(ਸੰ)ਨੀ ਸੰ ;ਨੀ ਸੰ; ਨੀ ਸੰ ਗੰ ਸੰ ; ਗੰ ਸੰ ਨੀ ਪ ਮ ; ਮ ਪ ਗ ਮ ; ਗ ਮ(ਸ) ਗ ਸ
ਰਾਗ ਜੋਗ ਨੂੰ ਗਾਉਣ-ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ
[ਸੋਧੋ]ਰਾਗ ਜੋਗ ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ (ਰਾਤ 9 - 12 ਰਾਤ) ਰਾਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਗਾਇਆ ਤੇ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਰਿਕਾਰਡ
[ਸੋਧੋ]- ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀ 1956 ਦੀ ਐਲਬਮ ਤਿੰਨ ਰਾਗਾਂ ਵਾਲੀ
- ਹਰੀਪ੍ਰਸਾਦ ਚੌਰਸੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ,
- ਅਲੀ ਅਕਬਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਐਲ.ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ
ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ
[ਸੋਧੋ]| ਗੀਤ. | ਫ਼ਿਲਮ | ਸੰਗੀਤਕਾਰ | ਗਾਇਕ |
|---|---|---|---|
| ਵੈਂਟਰੀਡਵੇਨ ਉੱਨਈ (ਰਾਗਮਾਲਿਕਾ ਦਾ ਸਿਰਫ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸਾ) | ਅਗਾਥੀਆਰ | ਕੁੰਨਾਕੁਡੀ ਵੈਦਿਆਨਾਥਨ | ਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਸਿਰਕਾਜ਼ੀ ਗੋਵਿੰਦਰਾਜਨ |
| ਮਾਨਿੱਕਾ ਥੇਰਿਲ ਮਾਰਗਾਥਾ | ਥੀਡੀ ਵੰਧਾ ਮਪਿੱਲਈ | ਐਮ. ਐਸ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ | ਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ |
| ਮਹਾਗਣਾਪਤਿਮ | ਸਿੰਧੂ ਭੈਰਵੀ | ਇਲਯਾਰਾਜਾ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ |
| ਮੈਟੀਓਲੀ ਕਟਰੋਦ (ਸ਼ੁੱਧ ਧਨਿਆਸੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ) | ਮੈਟੀ | ਇਲੈਅਰਾਜਾ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀ (ਸਿਰਫ ਹਮਿੰਗ) | |
| ਕਵਿਤਾਈ ਕੇਲੁੰਗਲ (ਰਾਗਮਾਲਿਕਾ) | ਪੁੰਨਗਾਈ ਮੰਨਨ | ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ | |
| ਆਲਾ ਆਸਾਥਮ | ਕੰਨੀ ਰਾਸੀ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ | |
| ਇਸਾਈ ਪਾਡੂ ਨੀ | ਇਸਾਈ ਪਾਦਮ ਥੈਂਡਰਲ | ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ | |
| ਓਹ ਓ ਓ ਓ ਓ ਕਾਲਈ ਕੁਇਲਗਲੇ | ਉੱਨਈ ਵਜਥੀ ਪਾਡੂਗਿਰੇਨ | ||
| ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ | ਰਾਸੁਕੁੱਟੀ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਐੱਸ ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ | |
| ਇਨੁਮ ਏਨਾਈ (ਗੰਬੀਰਾਨੱਤਈ ਤਿਲੰਗ ਨਾਲ) | ਸਿੰਗਾਰਾਵੇਲਨ | ||
| ਪੋਡੂ ਥੰਥਾਨਥੋਮ | ਨੱਲਾ ਨਾਲ | ||
| ਪਾਨੀਵਿਜ਼ੂਮ ਮਲਾਰ ਵਨਮ (ਇਨ ਚਲਾਨਾਟਾਈ) | ਨਿਨੈਵੇਲਮ ਨਿਤਿਆ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ | |
| ਨਾਨ ਦੇਵਾ ਦੇਵੀ | ਥੰਗਾਕਿਲੀ | ਮਨੋ, ਸਵਰਨਲਤਾਸਵਰਨਾਲਥਾ | |
| ਇੰਗੇ ਈਰਾਈਵਨ | ਸਰ ਜੀ।ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। | ਮਨੋ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ | |
| ਓਰੂ ਪੱਟਮਪੋਚੀ | ਕਦਲੂੱਕੂ ਮਰੀਯਾਧਾਈ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਸੁਜਾਤਾ | |
| ਨਾਨ ਓਂਦਰੂ ਕੇਤਲ | ਇਲਯਾਰਾਗਮ | ਅਰੁਣਮੋਝੀ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ | |
| ਪੇਗਲੇ ਨੰਬਾਥੇ | ਮਹਾਨਧੀ | ਕਮਲ ਹਾਸਨ, ਸ਼ਨਮੁਗਾਸੁੰਦਰੀ | |
| ਸੰਧੋਸ਼ਾ ਕਨੀਰੇ | ਯੂਅਰ | ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ | ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ |
| ਉੱਨਈ ਕੇਲੇਈ | ਦੇਸਮਾ | ਹਰੀਹਰਨ ਅਤੇ ਟੀ. ਐਲ. ਮਹਾਰਾਜਨ | |
| ਸਪਾਈਡਰਮੈਨ | ਨਵਾਂ। | ਕੁਨਾਲ ਗੰਜਾਵਾਲਾ, ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ | |
| ਨਾਰੂਮੁਗਈ ਨਾਰੂਮੁਗੈਈ | ਇਰੂਵਰ | ਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਬੰਬੇ ਜੈਸ਼੍ਰੀ | |
| ਵੇਨੀਲਾ ਵੇਨੀਲਾ | ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ | ||
| ਥੌਮ ਥੌਮ | ਆਲੀ ਥਾਂਧਾ ਵਾਨਮ | ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ | ਹਰੀਹਰਨ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ |
| ਓਰੁ ਨਿਮੀਦਮਾ | ਥੀਥੀਕੁਧੇ | ਟਿੱਪੂ, ਸ਼੍ਰੀਵਰਥਿਨੀ | |
| ਥੰਗਮਾਗਨ ਇੰਦਰੂ | ਬਾਸ਼ਾ | ਦੇਵਾ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ |
| ਦੇਵੀ ਦੇਵੀ | ਸੰਥਾਰਪਮ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਉਮਾ ਰਾਮਾਨਨਉਮਾ ਰਮਨਨ | |
| ਮੁਧਲਮ ਸੰਥੀਪਿਲ | ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ | ਭਰਾਨੀ | ਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਸਵਰਨਾਲਥਾ |
| ਸੋਲਾਈਗਲ ਏਲਮ | ਪੁੱਕਲਾਈ ਪਰੀਕਥੀਰਗਲ | ਟੀ. ਰਾਜਿੰਦਰ | ਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ |
| ਵਸੰਤਮ ਪਾਡ਼ੀ ਵਾਰਾ | ਰੇਲ ਪਯਨੰਗਲਿਲ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਐੱਸ ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ | |
| ਸੋਗਮ ਐਨੀ ਐਲਾਈ | ਵਾਨਾਮੇ ਐਲਾਈ | ਮਾਰਗਾਥਾਮਨੀ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਅਤੇ ਮਰਾਗਾਧਾ ਮਨੀ (ਕੋਰਸ) |
| ਯੂਰੀਅਰ ਯੂਰੀਅਰ | ਵਾਨਮ ਵਾਸੱਪਦਮ | ਮਹੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵਨ | ਹਰੀਹਰਨ, ਗੰਗਾ |
| ਅਯੇਂਗਾਰੂ ਵੀਤੂ ਅਜ਼ਾਗੇ | ਅੰਨਿਆ | ਹੈਰਿਸ ਜੈਰਾਜ | ਹਰੀਹਰਨ, ਹਰੀਨੀ |
| ਚੇਨਈ ਸੈਂਥਾਮਿਸ (ਮਹਾਗਣਾਪਥਿਮਾ ਦੀ ਕਾਪੀ) | ਐੱਮ. ਕੁਮਾਰਨ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ | ਸ੍ਰੀਕਾਂਤ ਦੇਵਾ | ਹਰੀਸ਼ ਰਾਘਵੇਂਦਰ |
| ਆਗਯਮ ਕਨਥਾ | ਉਨਾਕੁਮ ਏਨਾਕੁਮ | ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ |
| ਜਿੰਗੁਨਮਾਨੀ | ਜਿੱਲਾ | ਡੀ. ਇਮਾਨ | ਰੰਜੀਤ, ਸੁਨਿਧੀ ਚੌਹਾਨ |
| ਅਮੁਕੁੱਤੀਏ | ਜੈਮਿਨੀ ਗਣੇਸ਼ਨਮ ਸੁਰੁਲੀ ਰਾਜਨਮ | ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ | |
| ਉਰਾਇਅਮ ਥੀਇਲ | ਸੀਤਾ ਰਾਮਮ | ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ | ਯਾਜ਼ਿਨ ਨਿਜ਼ਾਰ |
| ਗੀਤ. | ਫ਼ਿਲਮ | ਸੰਗੀਤਕਾਰ | ਗਾਇਕ |
|---|---|---|---|
| ਪਰਯਾਨਮਾਰਾਨਾ | ਗਾਰਸੋਮ | ਰਮੇਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ | ਹਰੀਹਰਨ |
| ਕੈਥਿਲ ਥੇਨਮਾਜ਼ਾਇਏ | ਥੰਬੋਲੀ ਕਡੱਪੁਰਮ | ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ |
| ਪ੍ਰਮਦਾਵਨਮ | ਮਹਾਮਹਿਮ ਅਬਦੁੱਲਾ | ਰਵਿੰਦਰਨ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ |
| ਓਰੂ ਕਿਲੀ ਪੱਟੂ ਮੂਲਵੇ | ਵਡਕੁਮਨਾਥਨ | ਰਵਿੰਦਰਨ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, K.S.Chitra |
| ਵਰਮੁਕਿਲ | ਮਾਜਾ | ਰਵਿੰਦਰਨ | K.S.Chitra |
| ਗੀਤ. | ਫ਼ਿਲਮ | ਸੰਗੀਤਕਾਰ | ਗਾਇਕ |
|---|---|---|---|
| ਨੂਰ-ਉਨ-ਆਲਾ | ਮੀਨਾਕਸ਼ੀਃ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ | ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ | ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਖਾਨ, ਕਾਦਿਰ ਖਾਨ, ਪਲੱਕਡ਼ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ |