ਦਖਣਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਦਖਣਾ ਜਾਂ ਦਕਸ਼ਣਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: दक्षिषा) ਬੋਧੀ, ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਜੈਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ, ਮੱਠ, ਮੰਦਰ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਾਨ, ਫੀਸ ਜਾਂ ਮਾਣ-ਭੱਤੇ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਵਾਇਤ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਰੂਪ ਦਾ ਦਾਨ ਦਖਣਾ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।[1][2] ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਂ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਭੱਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।[3]

ਦੁਰੂਦਕਸ਼ਣਾ[ਸੋਧੋ]

ਏਕਲਵਿਆ ਗੁਰੂਦਕਸ਼ਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਗੂਠਾ ਕੱਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।

ਗੁਰੂਦਖਣਾ/ਗੁਰੂਦਕਸ਼ਣਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਰੂਹਾਨੀ ਸਿਖੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਰੀਤ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. James Egge (2013). Religious Giving and the Invention of Karma in Theravada Buddhism. Routledge. pp. 21, 33, 74, 84–86. ISBN 978-1-136-85915-1. 
  2. Maria Heim (2004). Theories of the Gift in South Asia: Hindu, Buddhist and Jain Reflections on Dana. Routledge. pp. 118–120. ISBN 1-135-87851-X. 
  3. Mahendra Caturvedi, A practical Hindi-English dictionary[1][ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ]=utf8